Ersa (maʼbuda)
Эрса (қадимги юнонча: Ἔρσα, Ἔρση) – юнон мифологиясидаги шудринг худоси.
Мифология
Эрса, икки синглиси Пандия ва Немея сингари, Зевс ва Ойнинг (Селенанинг) қизи эди. Эрса намлиги ойнинг кучига қараб ўзгариб турадиган ер ўсимликларини озиқлантирди.
Адабиётда
Қадимги адабиётда Эрса маъбудаси фақат Плутарх томонидан унинг „Ахлоқ“ида учта жойда эслаб ўтилган. У ерда у милоддан аввалги ВИИ-асрда яшаган юнон шоири Алкмандан иқтибос келтиради[1]. Алкманнинг асарлари анчагина йўқолган, асосан, фақат алоҳида парчалар маълум бўлиб, кейинчалик бошқа муаллифлар томонидан келтирилган[2].
Бироқ Эрса исми афсоналарнинг бошқа қаҳрамони Герсанинг номига ўхшайди (қадимги юнонча: Ἔρση), шудринг деган маънони англатади. Шунга қарамай, Алкман таъкидлаганидек, „Сиз уни [Эрсани] Кекропс ва Аглавранинг қизи Герса билан тенглаштиришингиз мумкин эмас, гарчи унинг [Эрса] синглиси Пандроса [барча суғорувчи] уни шудринг билан боғлайдиган исмга эга бўлса-да.“[3].
Тасвирий санъатда


Эрса маъбудаси тасвирланган қадимий ёдгорликлар ё умуман йўқ, ё бизгача етиб келмаган. Унинг суратини акс эттирувчи ягона асар бу Фридрих Дистелбарт томонидан 1830-йилда Германиянинг Штутгарт шаҳридаги Розенштейн саройининг асосий кириш эшиги устидаги педиментда рассом Иоганн Фридрих Дитрих лойиҳаси асосида яратилган қумтошдан ясалган горелефдир. Фризда, бошқалар қаторида, Селена (ёки Артемида) икки от тортган аравада қўлида маш’ал билан елдек учаётгани ҳамда онасининг орқасида учиб, чаноғидан ерга шудринг сепаётган ёш маъбуда Эрса тасвирланган.
И. Ф. Дитрихдан бевосита релеф ҳақида маълумот олган Вюртемберг Герцоглигининг қурилиш ва боғдорчилик бўлими бошлиғи Эрнст Эберхард Сейффер унинг ишини қуйидагича таърифлаган: „Унинг орқасида (Селена ёки Артемида) Роза навжувонлигида парвоз қилмоқда“ („Ҳинтер иҳр счwебт дер Тҳау ин wеибличер Жугенд“). Ўз-ўзидан маълумки, шудрингни ифодаловчи иккита маъбуда – Эрса ва Герса, у фақат Эрсани назарда тутиши мумкин эди, чунки у Селенанинг қизи[4].
Манбалар
- ↑ Плутарх. Моралии. Литрес, 2018.
- ↑ Алcман; Cлауде Cаламе. Алcман. Интродуcтион, техте cритиқуэ, тéмоигнагес, традуcтион эт cомментаире. – Роме, 1983. – П. 118.
- ↑ Алcман; Cлауде Cаламе. Алcман. Интродуcтион, техте cритиқуэ, тéмоигнагес, традуcтион эт cомментаире. – Роме, 1983. – П. 485.
- ↑ Э. Э. Ф. вон Сейффер. Сейффер 1831. – С. 30.
Ҳаволалар
- Ҳесиод . Теогония . Матнларнинг тўлиқ тўплами / Пер. В. В. Вересаэва, О. П. Цйбенко. В. Н. Ярхонинг кириш мақоласи. О. П. Цйбенко ва В. Н. Ярхонинг шарҳлари. – М. : Лабиринт, 2001. – 256 б.