Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Yertoshsoy: Versiyalar orasidagi farq

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Yertoshsoy]]
{{Daryo
|Nomi                                              = Yertoshsoy
|Asl nomi                                          =
|Tasvir                                            = Ir-Tash river.JPG
|Tasvirga izoh                                    = Yertoshsoy qishlogʻi oldidagi soy
|Xarita                                            =
|Xaritaga izoh                                    =
|Uzunligi                                          = 17
|Havza maydoni                                    = 151
|Havzasi                                          = [[Ohangaron daryosi]]/[[Sirdaryo]]/<br>[[Kichik Orol dengizi]]/[[Katta Orol dengizi]]
|Daryolar havzasi                                  =
|Suv sarfi                                        = 3
|Oʻlchangan joyi                                  =
|Boshlanishi                                      =
|coordinates= {{coord|41|12|15|N|70|16|04|E|region:UZ|display=inline,title}}
|Boshlanish joyi                                  =[[Chatqol tizmasi]], [[Odamtosh]] dovoni janubida
  |Boshlanish joyining balandligi                  =
  |s_lat_dir = N|s_lat_deg = |s_lat_min =|s_lat_sec =
  |s_lon_dir = E|s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec =
|Quyilishi                                        = Ohangaron daryosi
|Quyilish joyi                                    = Ahmadobod qishlogʻi
|Quyilish joyining balandligi                      =1200
  |m_lat_dir = N|m_lat_deg =|m_lat_min = |m_lat_sec =
  |m_lon_dir = E|m_lon_deg =|m_lon_min =|m_lon_sec =
|Daryo burilishi                                  =
|Davlat                                            = [[Oʻzbekiston]]
|Mintaqa                                          = [[Toshkent viloyati]]
|Tuman                                            = [[Ohangaron tumani]]
|Vikiombordagi turkum                              = Yertoshsoy
}}
'''Yertoshsoy''' – [[Toshkent viloyati]] [[Ohangaron tumani]]dagi [[soy]], [[Ohangaron daryosi]]ning oʻng [[irmoq|irmogʻi]]. [[Chatqol tizmasi]]dagi [[Odamtosh]] [[dovon]]ining [[janub|janubiy]] yon bagʻridan boshlanadi. Yertoshsoyning 60 dan ziyod irmogʻi bor, eng yirik irmogʻi Qizilchasoydir. [[Uzunlik|Uz.]] 17&nbsp;km, [[daryo havzasi|havzasining]] [[maydon (fizikada)|maydon]] 151&nbsp;km{{sup|2}}. Yertoshsoy asosan [[qor]], [[yomgʻir]] va [[buloqlar|buloq]] [[suv]]laridan toʻyinadi. Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 3 m3/sek, suvining asosiy qismi (65—70%) [[mart]]—[[iyun]] [[oy (vaqt birligi)|oy]]larida oqib oʻtadi. Baʼzan [[sel]] [[toshqin]]lari boʻlib, suv sarfi 65 m3/sek gacha yetadi ([[1953]].[[18-may|18.5]]). Soy boʻyida Yertoshsoy [[qishloq|qishlogʻi]] joylashgan<ref name="OʻzME">[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.
 
== Umumiy tavsifi ==
Yertoshsoy – [[Ohangaron daryosi|Ohangaronning]] eng katta va eng baland ikki irmogʻidan biri ([[Arashonsoy]] bilan birgalikda)<ref name="OʻzME" />. Daryoning uzunligi 17 km, [[daryo havzasi|havzasining]] maydoni 151 km². Soy asosan qor, yomgʻir va buloq suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 3 m³ / s ni tashkil qiladi, oqimning katta qismi (65-70%) martdan iyungacha boʻlgan davrga toʻgʻri keladi. Baʼzan soy oʻzanida suv oqimi 65 m³ / s gacha koʻtarilganda sel oqimi kuzatiladi (1953-yil 18-may)<ref name="OʻzME" />.
 
[[Fayl:Rocks of right beach of Ir-Tash.JPG|thumb|280px|left|Yertoshsoy vodiysi. Oʻng qirgʻogʻi qoyalaridan koʻrinishi]]
 
Yertoshsoy havzasida Qizilsoy tipidagi granitoyidlar keng rivojlangan – yirik donali, odatda porfirsimon kulrang va pushti rangdagi jinslar<ref name="Доклады">{{статья |автор= Каждан А. Б.|заглавие= Об интрузивных фазах верхнепалеозойских гранитоидов центральной части Чаткальского хребта|ссылка= |язык= |автор издания= |издание= Доклады Академии наук СССР|тип= |место= |издательство= Издательство Академии наук СССР|год= |том= 100|номер= 1|страницы= 337|isbn= |issn= |doi= |bibcode= |arxiv= |pmid=}}</ref>.
 
[[Fayl:Tail rase of Ertashsay hydroelectric power station.JPG|thumb|280px|left|Yertoshsoy quyi oqimi, GESning quyi [[Bef|befida]]]]
 
== Soy oqimi ==
Yertoshsoy [[Chatqol tizmasi|Chatqol tizmasidan]] pastga oqib oqib, [[Odamtosh|Odamtosh dovoni]] janubida hosil boʻladi<ref name="OʻzME" />. Deyarli butun uzunligi boʻylab daryo janubi-sharqiy yoʻnalishda oqib oʻtadi, faqat kichik egilishlarga ega, ammo janubiy yonbagʻirning pastki oqimiga qarab janubi-sharqiy yoʻnalishga tushib oladi<ref name="Чуб">{{книга|автор= Чуб В. Е.|заглавие=Изменение климата и его влияние на гидрометеорологические процессы, агроклиматические и водные ресурсы Республики Узбекистан |ответственный= |ссылка= |место=Ташкент |издательство= «VORIS NASHRIYOT» MChJ|год=2007 |том= |страниц= 88|страницы= |isbn=978-9943-304-23-9|ref=Чуб}}</ref>.
 
''Toshloqti traktidan'' oʻtib, Yertoshsoy qishlogʻiga keladi, qishloqdagi aholi turar joylari soy qirgʻoqlari boʻylab deyarli soyning quyilish joyiga qadar choʻzilgan<ref name="OʻzME" /><ref name="Чуб" />. Bu yerda kechuv bor. Qizilchasoyning qoʻshilgan joyidan Yertoshsoy boʻylab yoʻl oʻtadi. Quyi oqimida toshlar daryo oʻzanining qismlari boʻylab choʻzilgan<ref name="Чуб" />.
 
Soy quyilish joyigacha Toshkent – ​​Andijon – Oʻsh – Qashqar (A-373) xalqaro avtomobil yoʻli bilan kesishadi, ushbu kesishmalarda temir-beton koʻprik qurilgan. Magistral avtomobil yoʻli bilan kesishmada, Ahmadobod qishlogʻi hududida Yertoshsoy taxminan 1200 m balandlikda oʻngdan [[Ohangaron daryosi|Ohangaronga]] quyiladi<ref name="Чуб" />.
 
== Yertoshsoy GES ==
2010-yil oktyabr oyida Yertoshsoyda kichik GES (KGES) qurish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Rejaga koʻra, umumiy qiymati 8,8 million dollar boʻlgan loyiha [[Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi|Oʻzbekiston Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligining]] elektr energiya generatsiya qilishdan tushgan daromadi hisobidan moliyalashtirilgan. Qurilish uchun 540 kun ajratilgan.
 
2012-yil iyun oyida Yertoshsoy GESi qurilishi yakunlangani xabar qilingan edi. 2,2 MVt quvvatga ega stansiya yiliga 13,5 million kVt/soatgacha elektr energiyasi ishlab chiqarish quvvatiga ega. Qurilish jarayonida Oʻzbekiston uchun yangi usul boʻlib, yuqori bosimli taʼminot yoʻlini (uzunligi 3,2 km) tashkil qildi<ref name="ГЭС">{{cite web|url= http://stroyka.uz/publish/doc/text81896_v_uzbekistane_zavershaetsya_stroitelstvo_maloy_ges_ertashsay|title= В Узбекистане завершается строительство малой ГЭС Эрташсай|author= |date= 2012-06-18|work= |publisher= Stroyka.uz|accessdate= 2015-04-11|lang= |archive-date= 2016-03-04|archive-url= https://web.archive.org/web/20160304115853/http://stroyka.uz/publish/doc/text81896_v_uzbekistane_zavershaetsya_stroitelstvo_maloy_ges_ertashsay|deadlink= no}}</ref>.
 
Yertoshsoy KGES derivatsiya tipida qurilgan birinchi stansiya boʻlib, energiya rejimida ishlaydi, yaʼni butun yil davomida elektr energiyasi ishlab chiqaradi<ref name="gidroproekt.uz">{{veb manbasi |title=ЭРТАШСАЙСКАЯ МГЭС |url=https://www.gidroproekt.uz/project/29 |website=gidroproekt.uz |publisher=Gidroproekt AJ |accessdate=22-noyabr 2023-yil}}</ref>.
 
MGES 2013-yilda ishga tushirilgan<ref name="gidroproekt.uz" />.
 
== Yertoshsoyning irmoqlari ==
Yertoshsoyning 60 dan ziyod irmogʻi bor. Eng yirik irmogʻi Qizilcha<ref name="OʻzME" />, muhim irmoqlari ham Terakli, Zigrek, Tolisoy (barchasi chapda)<ref name="Чуб" />.
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
{{OʻzME}}
{{chala}}
 
[[Turkum:Oʻzbekistondagi daryolar]]
[[Turkum:Toshkent viloyati]]
[[Turkum:Ohangaron tumani daryolari]]
[[Turkum:Ohangaron irmoqlari]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Yertoshsoy
Yertoshsoy qishlogʻi oldidagi soy
Yertoshsoy qishlogʻi oldidagi soy
Tavsif
Uzunligi 17
Havzasi Ohangaron daryosi/Sirdaryo/
Kichik Orol dengizi/Katta Orol dengizi
Suv sarfi 3 m³/s
Suv oqimi
Boshlanishi
 · Boshlanish joyi Chatqol tizmasi, Odamtosh dovoni janubida
Quyilishi Ohangaron daryosi
 · Quyilish joyi Ahmadobod qishlogʻi
 · Balandligi 1 200 m
Joylashuvi
Davlat Oʻzbekiston
Mintaqa Toshkent viloyati
Tuman Ohangaron tumani

Yertoshsoy – Toshkent viloyati Ohangaron tumanidagi soy, Ohangaron daryosining oʻng irmogʻi. Chatqol tizmasidagi Odamtosh dovonining janubiy yon bagʻridan boshlanadi. Yertoshsoyning 60 dan ziyod irmogʻi bor, eng yirik irmogʻi Qizilchasoydir. Uz. 17 km, havzasining maydon 151 km2. Yertoshsoy asosan qor, yomgʻir va buloq suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 3 m3/sek, suvining asosiy qismi (65—70%) mart—iyun oylarida oqib oʻtadi. Baʼzan sel toshqinlari boʻlib, suv sarfi 65 m3/sek gacha yetadi (1953.18.5). Soy boʻyida Yertoshsoy qishlogʻi joylashgan[1].

Umumiy tavsifi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yertoshsoy – Ohangaronning eng katta va eng baland ikki irmogʻidan biri (Arashonsoy bilan birgalikda)[1]. Daryoning uzunligi 17 km, havzasining maydoni 151 km². Soy asosan qor, yomgʻir va buloq suvlaridan toʻyinadi. Oʻrtacha koʻp yillik suv sarfi 3 m³ / s ni tashkil qiladi, oqimning katta qismi (65-70%) martdan iyungacha boʻlgan davrga toʻgʻri keladi. Baʼzan soy oʻzanida suv oqimi 65 m³ / s gacha koʻtarilganda sel oqimi kuzatiladi (1953-yil 18-may)[1].

Yertoshsoy vodiysi. Oʻng qirgʻogʻi qoyalaridan koʻrinishi

Yertoshsoy havzasida Qizilsoy tipidagi granitoyidlar keng rivojlangan – yirik donali, odatda porfirsimon kulrang va pushti rangdagi jinslar[2].

Yertoshsoy quyi oqimi, GESning quyi befida

Yertoshsoy Chatqol tizmasidan pastga oqib oqib, Odamtosh dovoni janubida hosil boʻladi[1]. Deyarli butun uzunligi boʻylab daryo janubi-sharqiy yoʻnalishda oqib oʻtadi, faqat kichik egilishlarga ega, ammo janubiy yonbagʻirning pastki oqimiga qarab janubi-sharqiy yoʻnalishga tushib oladi[3].

Toshloqti traktidan oʻtib, Yertoshsoy qishlogʻiga keladi, qishloqdagi aholi turar joylari soy qirgʻoqlari boʻylab deyarli soyning quyilish joyiga qadar choʻzilgan[1][3]. Bu yerda kechuv bor. Qizilchasoyning qoʻshilgan joyidan Yertoshsoy boʻylab yoʻl oʻtadi. Quyi oqimida toshlar daryo oʻzanining qismlari boʻylab choʻzilgan[3].

Soy quyilish joyigacha Toshkent – ​​Andijon – Oʻsh – Qashqar (A-373) xalqaro avtomobil yoʻli bilan kesishadi, ushbu kesishmalarda temir-beton koʻprik qurilgan. Magistral avtomobil yoʻli bilan kesishmada, Ahmadobod qishlogʻi hududida Yertoshsoy taxminan 1200 m balandlikda oʻngdan Ohangaronga quyiladi[3].

Yertoshsoy GES

[tahrir | manbasini tahrirlash]

2010-yil oktyabr oyida Yertoshsoyda kichik GES (KGES) qurish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Rejaga koʻra, umumiy qiymati 8,8 million dollar boʻlgan loyiha Oʻzbekiston Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligining elektr energiya generatsiya qilishdan tushgan daromadi hisobidan moliyalashtirilgan. Qurilish uchun 540 kun ajratilgan.

2012-yil iyun oyida Yertoshsoy GESi qurilishi yakunlangani xabar qilingan edi. 2,2 MVt quvvatga ega stansiya yiliga 13,5 million kVt/soatgacha elektr energiyasi ishlab chiqarish quvvatiga ega. Qurilish jarayonida Oʻzbekiston uchun yangi usul boʻlib, yuqori bosimli taʼminot yoʻlini (uzunligi 3,2 km) tashkil qildi[4].

Yertoshsoy KGES derivatsiya tipida qurilgan birinchi stansiya boʻlib, energiya rejimida ishlaydi, yaʼni butun yil davomida elektr energiyasi ishlab chiqaradi[5].

MGES 2013-yilda ishga tushirilgan[5].

Yertoshsoyning irmoqlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yertoshsoyning 60 dan ziyod irmogʻi bor. Eng yirik irmogʻi Qizilcha[1], muhim irmoqlari ham Terakli, Zigrek, Tolisoy (barchasi chapda)[3].

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  2. ↑ Каждан А. Б. Об интрузивных фазах верхнепалеозойских гранитоидов центральной части Чаткальского хребта // Доклады Академии наук СССР. — Издательство Академии наук СССР. — Т. 100, № 1. — С. 337.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Чуб В. Е.. Изменение климата и его влияние на гидрометеорологические процессы, агроклиматические и водные ресурсы Республики Узбекистан. Ташкент: «VORIS NASHRIYOT» MChJ, 2007. ISBN 978-9943-304-23-9. 
  4. ↑ „В Узбекистане завершается строительство малой ГЭС Эрташсай“. Stroyka.uz (2012-yil 18-iyun). 2016-yil 4-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 11-aprel.
  5. ↑ 5,0 5,1 „ЭРТАШСАЙСКАЯ МГЭС“. gidroproekt.uz. Gidroproekt AJ. Qaraldi: 22-noyabr 2023-yil.