Eski dunyo yer egalari sahifasining manbasini koʻrish

{{Short description|1835 short story by Nikolai Gogol}}
{{More citations needed|date=October 2017}}
«'''Eski dunyo yer egalari'''» ({{langx|ru|Старосветские помещики|Starosvyetskiye pomeshchiki}}) — [[Nikolay Gogol]] tomonidan 1835-yilda yozilgan qissa. U «[[Mirgorod (Gogol)|Mirgorod]]» to‘plamidagi birinchi hikoyadir. Asar [[Ovidiy]]ning «[[Metamorfozalar]]» asaridagi [[Baukida va Filemon]] rivoyatining nordon-shirin, istehzoli talqinidir. Bu oddiy hikoya yetuk Gogolni ko‘rsatadi va uning keyingi asarlaridan darak beradi.

==Syujet==
Gogol qishloqdagi yer egalarining romantik tasviri bilan boshlaydi va mayda tafsilotlarga alohida eʼtibor beradi. Ikki yer egasi — Afanasiy Ivanovich Tovstogub va Pulxeriya Ivanovna Tovstogubixa — olis qishloqda tinch yashaydi. Ularning tavsifi [[Slavyanfillar|slavyanfillik]] an’anasiga mos keladi. Muallif ularni shahardagi [[Kichik rus]]lar<ref>{{cite book |last=Gogol |first=Nikolai |date=1985 |title=The Complete Tales of Nikolai Gogol, Volume 2 |url=https://books.google.com/books?id=FRTtBFZiWUUC&q=%22Little+Russian+families%22&pg=PA3 |publisher=University of Chicago Press |page=3 |isbn= 9780226300696 |translator-last=Garnett |translator-first=Constance}}</ref> (ukrainlar) bilan, ayniqsa [[Sankt-Peterburg]]dagilar bilan keskin qiyoslaydi. Bunday shahar ukrainlarini u «past va xor mavjudotlar» deb ataydi, chunki ular boylikni nomaqbul yo‘l bilan orttiradi va familiyasini [[Buyuk ruslar|buyuk ruslar]]nikiga o‘xshatib o‘zgartirib, kelib chiqishini yashiradi.

Ikki keksa yer egasi inoq yashaydi. Ularning o‘zaro muhabbati bir-biriga hamdardlik tuyg‘usini beradi. Boshlanishning katta qismi ularning kundalik turmushiga bag‘ishlangan: qiyom yeyishadi, hazillashishadi va hokazo. Keyin Gogol Pulxeriyaning kulrang mushugini tanishtiradi. Afanasiy bu mushukdan kuladi va nega kimdir bunday jonivor bilan vaqt o‘tkazishini tushunolmaydi. Mushuk xavotirli bir ruhda tasvirlanadi. Gogol mayda narsalar eng mustahkam voqelikning barqarorligiga ham taʼsir qilishi mumkinligini taʼkidlaydi («o‘sha tinch go‘shaning hayotini butunlay o‘zgartirgan g‘amgin voqea»).

Mushuk bir safar qochib ketadi. Pulxeriya uni ko‘p o‘tmay yovvoyi holda topadi. Mushuk uning oldiga qaytib, ovqatlanish uchun uyga kiradi. Ammo u g‘alati o‘zgargandek tuyuladi va oxiri uydan qochib, boshqa qaytmaydi. Shundan so‘ng Pulxeriya o‘yga tolib, o‘lim tez orada keladi deb hisoblaydi. U kasal bo‘lib, holdan toyadi va vafot etadi. Afanasiy yolg‘iz qoladi. Uning ruhiy holati asta-sekin buziladi, chunki eng mayda narsalar ham unga Pulxeriyani eslatadi. Uning ixtiyoridagi butun hudud holi yomonlashgani sari asta-sekin tanazzulga yuz tutadi. Afanasiy tashqarida Pulxeriya uni chaqirayotganini eshitdim deb o‘ylaydi va shundan keyin vafot etadi.

Noma’lum joydan kelgan uzoq qarindosh, leytenant, mulk boshqaruvini o‘z qo‘liga oladi. Tez orada hamma narsa xarobaga aylanadi. U mulkni vasiylik kengashi qaramog‘iga topshiradi va hududni tozalash uchun yaxshi ingliz o‘roqi kabi narsalarni olib keladi. Mulkdagi kulbalar ko‘p o‘tmay qulaydi. Ba’zi dehqonlar ichkilikka berilib, umidsiz qoladi, boshqalari esa yaxshiroq hayot izlab qochib ketadi. Yangi egasi mulkka kamdan-kam keladi. Hikoya uning mahalliy bozorlarga borib, narxi [[rubl]]dan oshadigan hech narsa sotib olmasligi haqidagi izoh bilan tugaydi.

==Izohlar==
{{Reflist}}

==Tashqi havolalar==
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/nikolai-gogol/short-fiction/claud-field_isabel-f-hapgood_vizetelly-and-company_george-tolstoy|Display Name=An omnibus collection of Gogol's short fiction|noitalics=true}}

{{Nikolai Gogol}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Old World Landowners, The}}
[[Turkum:Nikolay Gogol hikoyalari]]
[[Turkum:yilgi hikoyalar]]
[[Turkum:Yer egalari]]
[[Turkum:Kazaklar haqidagi hikoyalar]]
[[Turkum:Rossiya imperiyasida kechgan voqealar haqidagi hikoyalar]]
[[Turkum:Metamorfozalar asosida yozilgan asarlar]]
[[Turkum:Mushuklar haqidagi hikoyalar]]
[[Turkum:Rus tilidagi hikoyalar]]

{{story-stub}}