Eyjafjallajökull sahifasining manbasini koʻrish

{{Vulqon bilgiqutisi
 | name        = Eyjafjallajökull<br/>(Guðnasteinn <br/> Hámundur)
 | image       = Eyjafjallajokull Gigjokull in ash.jpg
 | image_size  = 250px
 | caption     = Gígjökull, Eyjafjallajökullning eng katta muzligi vulqon kuli bilan qoplangan
 | date        = 
 | start_date  = 
 | start_time  = 
 | end_date    = 
 | end_time    = 
 | volcano     = 
 | type        = Stratovulqon
 | location    = 
 | coordinates = {{coord|63|37|12|N|19|36|48|W|type:mountain_region:IS_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
 | VEI         = 
 | map         = Iceland location map.svg
 | map_size    = 200px
 | map_caption = Islandiya
 | impact      = 
}}
{{spoken Wikipedia|date=2022-12-12|Is-Eyjafjallajökull (3).oga}}
'''Eyjafjallajökull'''<ref>Atlas mira („''Prezidentskiy''“). Izdano po zakazu Pravitelstva RF. Pod red. Drajnyuk A. A.; Котляков, Владимир Михайлович; Берлянт, Александр Михайлович Izdatelstvo: M.: Roskartografiya, 1999. — ISBN 5-85120-055-3. — 3000 ekz</ref><ref>Islandiya: Obщegeograficheskaya karta / sost. i podgot. k izd. Novosibirskoy kartogr. f-koy v 2003 g.; st. red. A. V. Molostova; red. Ye. G. Chirkova. — 6-e izd. — 1:1000000, 10 km v 1 sm. — M., 2003 (Novosibirsk: kartogr. f-ka). — ISBN 5-87663-008-X. — 3000 ekz.</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=|url=https://rosreestr.ru/upload/Doc/21-upr/instrukcii/30%20%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F.pdf|sarlavha=Инструкция по русской передаче географических названий Исландии / Сост. Широкова В. С.; Ред. Берков В. П. — М., 1974. — 39 с.|til=ru|ish=rosreestr.ru|sana=|kirish sanasi=2020-03-11|arxivsana=2020-06-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200601043328/https://rosreestr.ru/upload/Doc/21-upr/instrukcii/30%20%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F.pdf}}</ref> ({{talaffuz|Eyyafyadllayyokudll}}, {{IPA-is|ˈeiːjaˌfjatlaˌjœːkʏtl̥|Is-Eyjafjallajökull (3).oga}}) — [[Islandiya|Islandiyadagi]] oltinchi eng katta [[Muzlik|muzlikdir]]. Islandiya janubida, [[Reykyavik|Reykyavikdan]] 125 km sharqda joylashgan. Bu muzlik ostida (va qisman qoʻshni Mirdalsjokull muzligi ostida) xuddi shu nomdagi<ref>Islandiya. Spravochnaya karta. Masshtab 1:1000000. — M.: GUGK, 1981.</ref> konussimon<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.newsru.com/background/15apr2010/eyjafjallajokull.html|sarlavha=Исландский вулкан Эйяфьятлайокудль, нарушивший авиасообщение в мире: история извержений и видео|arxivurl=|arxivsana=|til=ru}}</ref> [[vulqon]] bor.
Choʻqqining balandligi 1666 m, muzlik maydoni taxminan 100 km². Vulqon krateri 3-4 km diametrni tashkil qiladi (2010-yilgacha muzliklar bilan qoplangan)<ref name="rian_spravka">{{Veb manbasi|url=https://ria.ru/20100415/222752775.html|sarlavha=Вулкан Эйяфьятлайокудль в Исландии. Справка|sana=2010-04-15|nashriyot=РИА Новости|til=ru|kirish sanasi=2010-04-16}}</ref>.
Muzlikning janubiy uchida unga eng yaqin boʻlgan Skógar qishlogʻi joylashgan. Muzlikdan Skougau koʻlining ({{Lang-is|Skógá}}) mashhur Skogafoss sharsharasi oqadi<ref name="autogenerated1">{{Veb manbasi|muallif=|url=http://wiki.web.ru/index.php?title=Вулкан_Эйяфьялайокуль&redirect=no|sarlavha=Вулкан Эйяфьялайокуль // Всё о геологии|til=ru|ish=wiki.web.ru|sana=|kirish sanasi=2020-03-11}}</ref>.

== Tarixi ==
Deyarli ikki yuz yil davomida vulqon harakatsiz deb hisoblangan. Vulqonning nofaol davridan oldin otilish sodir boʻlgan va bu holat 1821-yil 19-dekabrdan 1823-yil 1-yanvargacha taxminan bir yil davom etgan. Bu Eyjafjallajökull muzliklarining erishi xavfiga sabab boʻlgan. [[VEI]] shkalasi boʻyicha otilish kuchi 2 ball, tutun hajmi 4 ×106 m³ deb belgilangan.
Oxirgi vulqon portlash holati [[2010-yil]] 20-martda mahalliy vaqt bilan 22:30 dan 23:30 gacha<ref>{{Veb manbasi|url=https://en.vedur.is/about-imo/news/2010/nr/1845|sarlavha=Eruption on Fimmvörðuháls|sana=21 марта 2010|nashriyot=Исландская метеорологическая служба|til=en|kirish sanasi=2010-04-18}}</ref> muzlikning sharqiy qismida taxminan 500 m uzunlikdagi yoriq shakllanishi bilan boshlangan. Bu vaqtda katta kul chiqindilari qayd etilmagan. 2010-yil 16-20-aprelda Yevropaning bir qismi havo hududining yopilishiga va oʻsha yilning may oyida vaqti-vaqti bilan cheklovlarning oʻrnatilishiga sabab boʻlgan (Rossiya fanlar akademiyasi geografiya instituti]] direktorining oʻrinbosari Arkadiy Tishkovning soʻzlariga koʻra, „Islandiyada havoga koʻtarilgan oʻsha narsa hatto 1 km³ hajmga ham yetmagan edi“)<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ami-tass.ru/article/63215.html|sarlavha=Масштаб извержения вулкана в Исландии резко уступает масштабу психоза, начавшегося в Европе, считают российские учёные|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100423033410/http://www.ami-tass.ru/article/63215.html|til=ru|arxivsana=2010-04-23|sana=16 апреля 2010|nashriyot=Ами-ТАСС}}</ref>. VEI shkalasi boʻyicha otilish intensivligi 4 ball deb baholangan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Erica R. Hendry|url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/91838474.html|sarlavha=What we kow from the icelandic volcano|til=en|ish=www.smithsonianmag.com|sana=|kirish sanasi=2020-03-11|arxivsana=2010-04-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100426112622/http://www.smithsonianmag.com/science-nature/91838474.html}}</ref>.

== Nomlanishi ==
„Eyjafjallajökull“ nomi „eyja“ [ˈɛɪja] — orol, „fjall“ [fjatl̥] — togʻ va „jökull“ [ˈjœkʏtl̥] — muzlik maʼnosini anglatuvchi soʻzlarning birlashmasidan hosil boʻlgan.
Amerikalik tilshunoslarning tadqiqotiga koʻra, muzlik nomini dunyo aholisining atigi 0,005 foizigina toʻgʻri talaffuz qila oladi<ref>{{Veb manbasi|muallif=|url=https://lenta.ru/news/2010/04/21/volcano/|sarlavha=Название исландского вулкана способны выговорить 0,005 процента людей|til=ru|ish=lenta.ru|sana=|kirish sanasi=2020-03-11}}. [[Lenta.ru|Lenta.ru]]</ref>. Islandiyalik qoʻshiqchi Elisa Geirsdottir Numan "Eyjafjallajökull" soʻzini oʻrganishda yordam berish uchun qoʻshiq yaratgan<ref>{{Veb manbasi|muallif=|url=https://lenta.ru/news/2010/04/21/song/|sarlavha=Исландская певица сочинила песню об Эйяфьятлайокудле|til=ru|ish=lenta.ru|sana=|kirish sanasi=2020-03-11}}</ref><ref name="youtube_song">{{youtube|tEEXY6HrQ6Y|Musician explains volcano's name|logo=1}}{{ref-en}}</ref>.

== Eyjafjallajökull va Katla ==
Eyjafjallajökull vulqoni faolroq boʻlgan boshqa bir muz osti vulqoni - [[Katla|Katladan]] 12 km gʻarbda joylashgan. [[920]], 1612 va 1821 — 1823-yillardagi Eyjafjallajökull otilishi Katla vulqonining otilishidan oldin sodir boʻlgan. Baʼzi Islandiyalik [[Geofizika|geofiziklarning]] fikriga koʻra, 2010-yildagi vulqon otilishi Katla vulqonining qoʻzgʻalishi uchun sabab boʻlishi mumkin.

== Ommaviy madaniyatda ==
„Islandiya vulqon otilishi“ (Iceland Volcano Eruption) — [[National Geographic (telekanal)|National Geographic]] hujjatli filmi (2010)

„Eyjafjallajökull“ (film) — badiiy film ([[Fransiya]], 2013)

„The Secret Life of Walter Mitty“ — badiiy filmi ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]], 2013)

„AFC Eyjafjallajökull“ — [[Estoniya|Estoniyadagi]] havaskor futbol jamoasi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.instagram.com/afc.eyjafjallajokull/|sarlavha=AFC Eyjafjallajoküll on Instagram|ish=www.instagram.com|kirish sanasi=2021-05-25}}</ref>.

„FC Eyjafjallajökull“ — [[Islandiya]] futbol jamoasi<ref>{{Veb manbasi|til=ru|url=https://twitter.com/fce15|sarlavha=FC Eyjafjallajökull on Twitter|ish=Twitter|kirish sanasi=2021-05-25}}</ref><ref>{{Veb manbasi|til=en|url=https://www.facebook.com/login/?next=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Ffceyjafjallajokull%2F|sarlavha=FC Eyjafjallajökull on Facebook|ish=Facebook|kirish sanasi=2021-05-25}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{Книга|автор=Sigurðsson, Oddur, and Williams, R.S., Jr.|заглавие=Geographic names of Iceland's glaciers: Historic and modern|ссылка=https://pubs.usgs.gov/pp/1746/|издательство=U.S. Geological Survey Professional Paper 1746|год=2008|страниц=225|isbn=0-607-97815-9}}
* {{Veb manbasi|muallif=|url=http://www2.hi.is/Apps/WebObjects/HI.woa/swdocument/1015722/RH-28-1999_GLarsen-Eyj%C3%B6kull.pdf|sarlavha=''Larsen, G.'' 1999. Gosið í Eyjafjallajökli 1821—1823. Science Institute Research Report RH-28-99. 13 p. Reykjavík.|til=is|ish=wayback.vefsafn.is|sana=|kirish sanasi=2020-03-11|archive-date=2010-11-22|archive-url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20101122162525/http://www2.hi.is/Apps/WebObjects/HI.woa/swdocument/1015722/RH-28-1999_GLarsen-Eyjökull.pdf}}
* {{Veb manbasi|url=http://catastrofe.ru/volcanohd/111-hdizverj.html|sarlavha=HD-видео извержения вулкана Эйяфьядлайёкюдль в 2010 году|til=ru|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110810163651/http://catastrofe.ru/volcanohd/111-hdizverj.html|arxivsana=2011-08-10}}
* {{Veb manbasi|muallif=|url=http://volcanolive.com/eyjafjoll.html|sarlavha=VolcanoLive|til=en|ish=volcanolive.com|sana=|kirish sanasi=2020-03-11}}
* {{Veb manbasi|url=https://arzamas.academy/micro/toponim/2|sarlavha=Топоним дня. Эйяфьядлаёкюдль|til=ru|ish=arzamas.academy|sana=13 ноября 2018|kirish sanasi=2020-03-11}}