Frankofoniya (tashkilot) sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:131Etendue de l'Empire Français.png|right|thumb|upright=1.5| Sobiq fransuz mustamlakalari, chet el hududlari va dominionlari]]
[[Fayl:New-Map-Francophone_World.svg|right|thumb|upright=1.5| '''Dunyoda fransuz'''<br />To'q ko'k: ona tili;<br />Moviy: boshqaruv tili;<br />Moviy: madaniyat tili;<br />Yashil: frankofon ozchiliklari]]
[[Fayl:Flag of La Francophonie.svg|left|thumb|Frankofoniya bayrog'i]]
[[Fayl:La francophonie mapa.svg|thumb|upright=1.5|Xarita-frankofoniya tashkiloti]]
'''Frankofoniya''' ({{lang-fr|l’Organisation internationale de la Francophonie (OIF)}} — fransuzzabon mamlakatlarning xalqaro tashkiloti (OIF). Unga 54 ta a’zo, shtatlar va hukumat vakillarini ifodalovchi 7 ta gruhiy a’zo va 27 ta kuzatuvchi-a’zolardan iborat<ref>{{Veb manbasi|muallif=|url=https://www.francophonie.org/88-etats-et-gouvernements-125|sarlavha=88 Etats et gouvernements|til=fransuzcha|ish=Organisation internationale de la Francophonie|nashriyot=|sana=|qaralgan sana=1-oktabr 2021-yil|arxivsana=29-sentabr 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210929234953/https://www.francophonie.org/88-etats-et-gouvernements-125}}</ref>.

XFT (Xalqaro frankofoniya tashkiloti) oʻzining 88 ta davlat va hukumatiga toʻrtta asosiy maqsadga yoʻnaltirilgan xalqaro siyosat va koʻp tomonlama hamkorlik faoliyatini ishlab chiqish yoki mustahkamlashda yordam beradi: 

* Fransuz tilini targʻib qilish, koʻp tillilik va madaniy xilma-xillikni qoʻllab-quvvatlash. 
* Tinchlik, demokratiya va inson huquqlarini qoʻllab-quvvatlash.  
* Ta’lim, oliy ta’lim, ilmiy tadqiqotlar va malakaviy kadrlarni tayyorlashni qoʻllab-quvvatlash. 
* Barqaror rivojlanish manfaati uchun iqtisodiy hamkorlikni rivojlantirish. 
* OIF ning barcha tadbirlarida  yoshlar va ayollar, shuningdek, raqamli texnologiyalarga alohida e’tibor qaratiladi  

OIF Frankofoniya Parlament Assambleyasi (APF) fransuzzabon tashkiloti va toʻrtta operator: fransuzzabon mamlakatlar universiteti agentligi (AUF), xalqaro fransuzzabon TV5Monde telekompaniyasi, Frankofoniya hokimlarining xalqaro assosiasiyasi (AIMF) va Sengor Aleksandriya universiteti bilan koʻp tomonlama hamkorlikni amalga oshiradi<ref>{{Статья|автор=О. А. Крюкова|заглавие=Академический ландшафт международной организации Франкофонии как «Место знания»|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/akademicheskiy-landshaft-mezhdunarodnoy-organizatsii-frankofonii-kak-mesto-znaniya/viewer|язык=ru|издание=Вестник МГУ|тип=|год=2012|месяц=|число=|том=|номер=3|страницы=119—124|doi=|issn=2074-1588}}</ref>.

Tashkilot tarkibiga qoʻshilishning asosiy mezoni ma’lum bir davlat aholisining [[Fransuz tili|fransuz tilini]] mukammal bilish darajasi emas (garchi bu ma’qullansa ham), balki [[Fransiya]] bilan oʻn yillab va hatto asrlar mobaynida rivojlangan madaniy aloqalarning mavjudligi deb qaraladi. Masalan, [[Armaniston]] bu tashkilotga a’zo, [[Ukraina]] va Boltiqboʻyi davlatlari esa kuzatuvchi hisoblanadi. [[Fransiya]] va [[Rossiya]] [[Trianon shartnomasi]]<ref>{{veb manbasi|author=|url=https://dialogue-trianon.ru/|title=проекты Трианонского диалога|lang=ruscha|website=|publisher=|date=|accessdate=4-mart 2021-yil|archive-date=7-mart 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307130508/https://dialogue-trianon.ru/|deadlink=no}}</ref> orqali fuqarolik jamiyatlari oʻrtasidagi oʻzaro aloqalarni mustahkamlaydi.

Frankofoniya zamonaviy koʻrinishi [[1970-yil]]dan beri mavjud. Tashkilotning shiori fransuz tilida ([[Fransuz tili|fr]]. «égalité, complémentarité, solidarité») “Tenglik, yaxlitlik, hamjihatlik” ma’nolarini anglatadi<ref>[http://news.onu.edu.ua/rus/news/print/176 Посол Франции на Украине прочел лекцию студентам Одесского университета] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140316171026/http://news.onu.edu.ua/rus/news/print/176 |date=16-mart 2014-yil }} Пресс-служба ОНУ имени И. И. Мечникова</ref>.

== Ishtirokchi davlatlar ==
{| class="wikitable sortable"
!Mamlakat
! qoʻshilish yili
|-
| [[Armaniston]]
| 2008 yil
|-
| [[Albaniya]]
| 1999 yil
|-
| [[Andorra]]
| 2004 yil
|-
| [[Belgiya]]
| 1970 yil
|-
| [[Benin]]
| 1970 yil
|-
| [[Bolgariya]]
| 1993 yil
|-
| [[Burkina Faso|Burkina-Faso]]
| 1970 yil
|-
| [[Burundi]]
| 1970 yil
|-
| [[Vanuatu]]
| 1979 yil
|-
| [[Vyetnam|Vetnam]]
| 1970 yil
|-
| [[Gabon]]
| 1970 yil
|-
| [[Gaiti]]
| 1970 yil
|-
| [[Gana]]
| 2006 yil
|-
| [[Gvineya]]
| 1981 yil
|-
| [[Gvineya-Bisau]]
| 1979 yil
|-
| [[Gretsiya]]
| 2004 yil
|-
| [[Kongo Demokratik Respublikasi]]
| 1977 yil
|-
| [[Jibuti]]
| 1977 yil
|-
| [[Dominika]]
| 1979 yil
|-
| [[Misr]]
| 1983 yil
|-
| [[Kabo-Verde]]
| 1996 yil
|-
| [[Kambodja]]
| 1993 yil
|-
| [[Kamerun]]
| 1991 yil
|-
| [[Kanada]]
| 1970 yil
|-
| [[Kipr Respublikasi|Kipr]]
| 2006 yil
|-
| [[Komorlar|Komor orollari]]
| 1977 yil
|-
| [[Kot-dʼIvuar|Kot-d'Ivuar]]
| 1970 yil
|-
| [[Laos]]
| 1991 yil
|-
| [[Livan]]
| 1973 yil
|-
| [[Lyuksemburg]]
| 1970 yil
|-
| [[Mavritsiya|Mavrikiy]]
| 1970 yil
|-
| [[Mavritaniya]]
| 1980 yil
|-
| [[Madagaskar]]
| 1989 yil
|-
| [[Mali]]
| 1970 yil
|-
| [[Marokash]]
| 1981 yil
|-
| [[Moldova]]
| 1996 yil
|-
| [[Monako]]
| 1970 yil
|-
| [[Niger]]
| 1970 yil
|-
| [[Kongo Respublikasi]]
| 1981 yil
|-
| [[Shimoliy Makedoniya|Makedoniya Respublikasi]]
| 2001 yil
|-
| [[Ruanda]]
| 1970 yil
|-
| [[Ruminiya]]
| 1993 yil
|-
| [[San-Tome va Prinsipi]]
| 1999 yil
|-
| [[Seyshell orollari|Seyshel orollari]]
| 1976 yil
|-
| [[Senegal]]
| 1970 yil
|-
| [[Sent Lyusiya|Sent-Lyusiya]]
| 1981 yil
|-
| [[Togo|Bormoq]]
| 1970 yil
|-
| [[Tunis]]
| 1970 yil
|-
| [[Fransiya]]
| 1970 yil
|-
| [[Markaziy Afrika Respublikasi]]
| 1973 yil
|-
| [[Chad]]
| 1970 yil
|-
| [[Shveysariya|Shveysariya]]
| 1996 yil
|-
| [[Ekvator Gvineyasi|Ekvatorial Gvineya]]
| 1989 yil
|}

== Yana qarang ==

* [[Xalqaro frankofoniya kuni]]
* [[Rusofonlar|Rus tilida soʻzlashuvchilar]] ([[Rusofonlar|russofonlar]])

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [http://www.francophonie.org/ Frankofoniyaning rasmiy sahifasi]{{Fr icon}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)</small>
* [https://web.archive.org/web/20050621003305/http://agence.francophonie.org/ Frankofoniya hukumatlararo aloqalar boshqarmasi]{{Fr icon}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)</small>
* [http://www.cfspb.com/ Sankt-Peterburgdagi frankofonlar jamiyati] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20211207181840/http://cfspb.com/ |date=2021-12-07 }}{{Fr icon}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)</small>
* [http://www.frontenac-ameriques.org/la-francophonie-en-amerique/article/l-amerique-francophone-en-drapeaux Yangi Fransiya bayroqlari]
* [http://www.fildepresse.com/ Frankofoniya yangiliklari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200115183617/http://www.fildepresse.com/ |date=2020-01-15 }}{{Fr icon}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)</small>
* [http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/francophonie/francophonie.htm Frankofoniyamisiz? - Olaval universiteti sayti (Kanada)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110623113030/http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/francophonie/francophonie.htm |date=23-iyun 2011-yil }}   Архивная копия{{Fr icon}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)</small>
* [https://web.archive.org/web/20050821183501/http://www.wpfdc.com/mater.php?tab_id=2 Spiridonova S.] [https://web.archive.org/web/20050821183501/http://www.wpfdc.com/mater.php?tab_id=2 "Sivilizatsiyalar dialogi" - Frankofoniyaning kuchayib borayotgan ovozi"]
* [http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/francophonie/ouadagoudou2004.htm Uagadugu deklaratsiyasi (2004-yil 27-noyabr)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120314081405/http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/francophonie/ouadagoudou2004.htm |date=14-mart 2012-yil }}
* [https://web.archive.org/web/20080124005718/http://www.ladocumentationfrancaise.fr/dossiers/francophonie/declaration-beyrouth.shtml#top Beyrut deklaratsiyasi (2002-yil 18-20-oktyabr)]{{Fr icon}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)</small>
* [https://web.archive.org/web/20061122192331/http://www.lexpress.fr/info/monde/dossier/francophonie/dossier.asp?ida=370974 Abdu Diouf "Le Continent africain doit devenir une confédération" taklifi Vincent Hugeux / L'Express tomonidan 16/01/2003]{{Fr icon}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)</small>
* [https://web.archive.org/web/20061122192227/http://www.lexpress.fr/info/monde/dossier/francophonie/dossier.asp?ida=357292 Butros Butros-Ghali "Europe et le Monde Arabe francophonie doit être un lien entre l'Europe et le Monde Arabe" taklifi Per Ganz (RFI) va Alain Louyot / L'Express du 10/17/2002]{{Fr icon}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)</small>
* [https://web.archive.org/web/20071123085223/http://www.elysee.fr/elysee/elysee.fr/francais/interventions/discours_et_declarations/2002/octobre/discours_de_m_jacques_chirac_president_de_la_republique_lors_de_la_ceremonie_d_ouverture_du_ixe_sommet_des_chefs_d_etat_et_de_gouvernement_des_pays_ayant_le_francais_en_partage-beyrouth.2034.html Discours de M. Jacques CHIRAC Président de la République lors de la cérémonie d'ouverture du IXe sommet des chefs d'Etat et de gouvernement des pays ayant le Français en partage (Beyrouth)]{{Fr icon}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)</small>
* Geopolitique de la Francophonie: Presses universitaires de France, Parij, 1997; sous la direction de Jacques Barrat{{Fr icon}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)</small>
* Chernov I. V. BMT Xavfsizlik Kengashida xalqaro siyosiy qarorlarning qabul qilinishi (Fransiyaning Iroq muammosi boʻyicha pozitsiyasining talqini) // "Rossiya global dunyoda", ijtimoiy-nazariy almanax № 4: Sankt-Peterburg, 2003 y.
[[Turkum:Fransuz tili]]