Frantsiyaning Marokash protektorati sahifasining manbasini koʻrish

'''Fransuz Marokashi''' ( {{Lang-ar|الحماية الفرنسية في المغرب}} [[Fransuz tili|ạlmgẖrb]] ‎ ''Protektorat français du Maroc'' — [[Shimoliy Afrika]]dagi fransuz protektorati . U [[1912|1912-]] yildan, Fes shartnomasi bilan [[Marokash]] ustidan protektorat rasman oʻrnatilgan <ref>{{Книга|автор=[[Рыбаков, Ростислав Борисович|Рыбаков Р. Б.]]|часть=|ссылка часть=|заглавие=История Востока: Восток в Новое время|оригинал=|ссылка=|Викитека=|ответственный=|издание=|место={{М.}}|издательство=Восточная литература|год=2005|том=IV|страницы=210|страниц=|серия=|isbn=|тираж=}}</ref> dan boshlab, Marokash mustaqillikka erishgunga qadar (1956-yil 2-mart) mavjud boʻlgan. Fransiya Marokashi Ispaniya protektoratiga aylangan mamlakatning shimoliy va janubiy hududlarining kichik qismini o'z ichiga oladi.

== Tarixi ==
[[Fayl:Marocco_from_observations_in_1830.jpg|left|thumb|200x200px| Marokashning Atlantika sohillari (1830).]]
Mavqelarining zaifligiga qaramay, Alauiylar sulolasi <nowiki>XVIII—XIX</nowiki> asrlarda Marokash mustaqilligini saqlab qolishga muvaffaq boʻldi. Shu bilan birga mintaqadagi boshqa davlatlar (avval yoki keyinroq) turk, fransuz yoki inglizlar hukmronligi ostida bo'lgan. Biroq, <nowiki>XIX</nowiki> asrning oxirida Marokashning zaifligi va beqarorligi Yevropaning sarmoyalarni himoya qilish, iqtisodiy imtiyozlarni talab qilish va Yevropa aralashuvi uchun zarur shartlarga aylandi. <nowiki>XX</nowiki> asrning birinchi yillari diplomatik manevrlarning cho'qqisi bo'ldi, ular orqali Yevropa davlatlari, xususan, Fransiya Shimoliy Afrikada o'z manfaatlarini ta'minlashga intildi <ref>{{Статья|заглавие=The French Conquest Of Morocco: The Real Meaning Of The International Trouble|издание={{Нп3|The World's Work|The World's Work: A History of Our Time||The World's Work}}|том=XXII|страницы=14988—14999|ссылка=https://books.google.com/books?id=rHAAAAAAYAAJ&pg=RA1-PA14988|язык=en|тип=magazine|автор={{Нп3|Furlong, Charles Wellington|Furlong, Charles Wellington||Charles W. Furlong}}|месяц=9|год=1911|archivedate=2017-01-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170106064208/https://books.google.com/books?id=rHAAAAAAYAAJ&pg=RA1-PA14988}}</ref> .

Marokashdagi fransuz "faoliyati" <nowiki>XIX</nowiki> asr oxirida boshlangan. 1904-yilda Fransiya hukumati Marokash ustidan protektorat o'rnatishga urinib ko'rdi, shuningdek, ikkita ikki tomonlama maxfiy bitimni imzoladi: Angliya (1904 yil 8 aprel) va Ispaniya (1904 yil 7 oktyabr). Bu ikki davlatning unga yordam berishini kafolatladi. Fransiya va Ispaniya sultonlik hududini yashirincha bo'lishdi, Ispaniya mamlakatning uzoq shimoli va janubidagi hududlarni oldi.

=== Tanjer inqirozi ===
Tanjer inqirozi buyuk kuchlar imperatorlik raqobati tufayli yuzaga keldi. Bu [[Germaniya imperiyasi|Germaniya]] va boshqa tomondan [[Fransiya mustamlaka imperiyasi|Fransiyani]] qo'llab-quvvatlagan [[Britaniya imperiyasi|Angliya]] o'rtasida vujudga kelgan inqirozdir. Germaniya zudlik bilan yangi kelishuvni, shu jumladan 1905-yil 31-martda [[Wilhelm II (Germaniya imperatori)|Vilgelm II ning]] [[Tanjer|Tanjyerga]] muvaffaqiyatsiz tashrifini bloklash uchun diplomatik choralar ko'rdi. Kaiser Vilgelm, agar davlat Fransiya yoki Angliya bilan urushga kirsa, Marokashda qo'llab-quvvatlashga harakat qiladi. Bu Marokashdagi fratsuz ta'siriga provokatsion chaqiriq edi.

== Shuningdek ==

* Maxzen

== Eslatmalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyot ==

* {{Книга|автор=[[Рыбаков, Ростислав Борисович|Рыбаков Р. Б.]]|часть=|ссылка часть=|заглавие=История Востока: Восток в новейшее время|оригинал=|ссылка=|Викитека=|ответственный=Ланда Р. Г.|издание=|место={{М.}}|издательство=Восточная литература|год=2006|том=V|страницы=|страниц=|серия=|isbn=5-02-018500-0|тираж=}}
* {{Книга|автор=Рыбаков Р. Б.|часть=|ссылка часть=|заглавие=История Востока: Восток в новейший период|оригинал=|ссылка=|Викитека=|ответственный=Белокреницкий В. Я. Наумкин В. В.|издание=|место={{М.}}|издательство=Восточная литература|год=2008|том=VI|страницы=|страниц=|серия=|isbn=978-5-02-036371-7|тираж=}}

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}