Gʻurak sahifasining manbasini koʻrish

'''Gʻurak''', Gurek ([[VII asr|<nowiki>VII</nowiki> asr]] oxiri — taxminan [[737]]) — [[Sugʻd]] [[ixshid]]i ([[podsho]]si) ([[710]]—737) va [[arablar]]ga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolon rahbari. [[Tarxun]]sh birodari. [[Qutayba ibn Muslim]] rahbarligidagi arab [[qoʻshin]]i bilan [[Kattaqoʻrgʻon]] yaqinidagi [[Arbinjon]] [[mavze]]ida shiddatli [[jang]] qilgan ([[712]]). [[Sugʻdiylar]] [[Samarqand]]ga chekinishga majbur boʻlishgan. Gʻurak [[Shosh]] podshosi, [[turklar]] [[xoqon]]i va [[Fargʻona]] ixshidiga [[elchi]]lar yuborib, yordam soʻragan. Ammo Qutayba Gʻurakka yordamga kelayotgan turk xoqonining qoʻshiniga qoʻqqisdan hujum qilib tor-mor keltirgan va Samarqandni [[qamal]] qilgan. [[1 (son)|Bir]] [[oy (vaqt birligi)|oy]]lik qamaldan soʻng Samarqand [[taslim boʻlish|taslim boʻlgan]]. Gʻurak bilan Qutayba oʻrtasida sulh tuzilgan. Unga koʻra, Gʻurak arablarga bir yoʻla 2 ming, yiliga esa 200 ming [[dirham]] hisobida [[xiroj]] toʻlashi, 30 ming nafar [[odam]] berishi, [[shahar]]da birorta ham [[askar]] saqlamaslik, ichki shaharni [[boʻshatish|boʻshatib]], unda [[minbar]]i bilan [[masjid]] [[bino]] qilishi, [[otashparastlik]] [[ibodatxona]]sini buzib, [[but]]larini topshirish kabi shartlarni bajarishi lozim boʻlgan. Bularning evaziga Qutayba Gʻurakni Samarqand, [[Kesh]] va [[Naxshab|Nahshab]]ga [[hokim]] etib tayinlaydi. Shunday qilib, u arablarga mute noib boʻlib qoladi. [[720]]-yil Sugʻd [[aholi]]si [[Oʻrta Osiyo (arab istilosi)|arab istilochilari]]ga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan, unga Gʻurak va [[Panjikent]] hokimi [[Devashtich|Devashshich]] boshchilik qilgan. Gʻurak [[Xitoy]] [[imperator]]iga xat yozib harbiy yordam soʻragan, biroq yordam kelmagan. [[Xuroson]] [[noib]]i Saʼid Xarashiy bosh boʻlgan arablar qoʻshini qoʻzgʻolonni bostirish uchun koʻp kuch sarflagan. Saʼid Xarashiyning qoʻzgʻolonchilar bilan olib borgan muzokaralari natijasida Gʻurak boshliq sugʻd zodagonlarining bir qismi arablar tomonga oʻtgan. Kuchlar boʻlinib ketgach, [[Xoʻjand]]dagi jangda qoʻzgolonchilar yengilgan. [[Sulh]] tuzilgach, katta mablagʻ evaziga omon qolgan. 400 [[savdogar]]dan [[tashqari]], deyarli barcha qoʻzgʻolonchilar xiyonatkorona qirib tashlangan. Taxminlarga koʻra, Gʻurak arablarga qarshi yurishlarning birida halok boʻlgan.

== Adabiyot ==
* Manba: Istoriya at-Tabari, T., 1987.
* Samarqand tarixi, 1-j., T.. 1971.

{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{chala}}

[[Turkum:Kishilar]]
[[Turkum:Tarixiy shaxslar]]
[[Turkum:Davlat yetakchilari]]
[[Turkum:Samarqand tarixi]]