Gabrovo provinsiyasi
Габрово (булғорча: Област Габрово) ― Болгариянинг географик марказида жойлашган кичик провинсия. У ўзининг асосий вилоят номи – Габрово номи билан аталган. 2009-йилда ушбу ҳудуднинг умумий аҳолиси 130,001 кишини ташкил этган[1][2][3].
Габрово Област Габрово | |
|---|---|
| Провинсия | |
.jpg) | |
 Байроқ | |
| Мамлакат | Болгария |
| Вилоят | Габрово |
| Ҳукумат | |
| Майдон | 2,023.01 км2 (781.09 кв ми) |
| Аҳолиси (2022-йил декабр) |
95 957 |
| Зичлиги | 47/км2 (120/сқ ми) киши/км2 |
| Телефон коди | 359 |
Муниципалитети
Габрово вилояти (вилоят, „област“) тўртта муниципалитетдан иборат (бирлик: обшина, „обцҳина“– кўплик: обшини, „обштини“). Қуйидаги жадвалда муниципалитетларнинг лотин ва кирилл алифбосидаги номлари, ҳар бирининг 2009-йил ҳолатига кўра асосий шаҳар ёки қишлоқларининг аҳолиси кўрсатилган.
| Муниципалитет | Кирилл алифбоси | Поп.[1][2][3] | Шаҳар/қишлоқ | Поп.[4][2][5] |
|---|---|---|---|---|
| Дряново | Дряново | 10 502 | Дряново | 8043 |
| Габрово | Габрово | 67 501 | Габрово | 60,281 |
| Севлиэво | Севлиэво | 39 537 | Севлиэво | 24 065 |
| Трявна | Трявна | 12 461 | Трявна | 9 831 |
Демографияси
Габрово вилоятида 2001-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, провинсия аҳолиси 144.150 кишини (144.125 нафар ҳам берилган), улардан 48,4 % киши эркаклар ва 51,6 % аёллар эди[6]. 2009-йил охирига келиб, Болгария Миллий Статистика Институти томонидан эълон қилинган маълумотларга кўра вилоят аҳолиси сони 130 001[1]ни ташкил этди ва улардан 30,4 % 60 ёшдан ошганлар саналади[7].
Этник гуруҳлар (2011-йил аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра)[8]:
- болгарлар: 106 406 (92,24%)
- турклар: 6 464 (5,60%)
- руминлар: 1 305 (1,13%)
- Бошқалар ва ноаниқ: 1 183 (1,03%)
Дини
2001-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, вилоятдаги диний эътиқод[9]:
| 2001-йилги аҳолини рўйхатга олиш | ||
|---|---|---|
| Эътиқод | Аҳоли | % |
| Православ христианлар | 131 325 | 91,12% |
| Мусулмонлар | 8 860 | 6,15% |
| Рим католиклари | 432 | 0,30% |
| Протестантлар | 270 | 0,19% |
| Бошқа | 534 | 0,36% |
| Динсизлар | 2 704 | 1,88% |
| жами | 144 125 | 100% |
Асосий шаҳри
Габрово Габрово вилоятининг асосий шаҳридир. Узоқ вақтдан бери чарм маҳсулотлари ва тўқимачилик буюмларини ишлаб чиқариш билан машҳур бўлиб, шаҳарни „Болгариянинг Манчестери“ деган ном билан машҳур қилган. Габрово жозибали ва осойишта шаҳар ҳисобланади.
Болгарлар учун Габрово, асосан, юмор ва сатира макони сифатида танилган. Бу ҳудуд 1972-йил 1-апрел куни яъни „Аҳмоқлар куни“да очилган бўлиб, бу шаҳарнинг болгар ҳазил-мутойибасидаги анъанавий ўрнини эътироф этиш учун ташкил этилган. Ҳар бир мамлакатда одамлар маълум бир жамоанинг тахминий басилилиги ҳақида ҳазил айтадилар, Болгарияда эса ҳазиллар ҳар доим Габрово билан боғлиқ бўлган.
Май ойида ниқобли актёрлар, халқ мусиқаси, анимацион мултфилмлар ва мукофотлар топшириш жараёнларини ўз ичига олган ҳазил ва ҳажвия фестивали ўтказилади. Шаҳарнинг ўзида кўплаб ресторанлар мавжуд бўлса-да, маҳаллий аҳоли шаҳар ташқарисига чиқиб, Бозҳенци ва Этара мажмуасига ташриф буюришни маслаҳат беради.
Боженци ва Этара
Боженци эски қишлоқ (музей) сифатида сақланиб қолган. Яқин атрофда очиқ осмон остидаги этнографик музей, яъни Этар музейи мавжуд. Водий бўйлаб чўзилган, тиниқ кўпикли оқими ва бой қушлар дунёси билан Этара мажмуаси худди филм сетидек кўринади ва сунъий бўлса-да, барибир ишонтирарли ва ўрганиш завқли.
Анъанага кўра, ҳунармандчилик чаршя (бозор) билан чамбарчас боғлиқ бўлган ва бир пайтлар Болгария шаҳарларида кенг тарқалган ва қайта тикланган бозор очиқ осмон остидаги музейнинг юрагини ташкил этади. Куннинг аксарият қисмида ҳунармандлар бу ерда ишлайдилар: пичоқларни болғалайдилар, кўзалар ясайдилар, идиш-товоқларни ўядилар ва шунга ўхшаш ишлар билан шуғулланадилар. Улар тайёрлаган барча маҳсулотлар сотувга қўйилади. Шуни ёдда тутиш керакки, кўпчилик ҳунармандлар мажмуа расман ёпилишидан бир соат олдинроқ кетиб қолишади.
Ҳунармандчиликка қизиқишингиз жуда кам бўлса ҳам, оддий материаллардан маҳорат билан фойдаланиб яратилган эски уйларнинг ички безакларига қойил қолмаслик қийин. Уларнинг гўзаллиги кишини ҳайратга солади. Турар жойлар ва устахоналардан ташқари, бозорда тез ичимлик ичиш учун бир нечта жойлар, жумладан анъанавий чойхона ҳамда турк локуми ва бошқа кўплаб ширин таомлар сотиладиган новвойхона ҳам бор.
Этарадан жануби-ғарбга томон бир соатлик йўлда Водици қишлоғи тепасидаги қояда Соколский черкови жойлашган. Усмонли империяси даврида роҳиблар болгар қочоқларига бошпана берган ва 1876-йилги туркларга қарши қўзғолон пайтида йиғилиш жойи вазифасини ўтаган. Бугунги кунда бу кам одам келадиган сокин жой бўлиб, ҳовлисида саккиз бурчакли тош фаввора атрофида атиргуллар ва настарин буталар ўсади.
Яна қаранг
Туризми
Габрово вилоятидаги диққатга сазовор жойлар орасида Бозҳенци меъморий қўриқхонаси алоҳида ўрин тутади. Марказий Болқон миллий боғи ва Булгарка табиат боғида пиёда сайр қилиш имкониятлари кенг. Булгарка табиат боғида Этар архитектура-этнографик мажмуаси, Дряново монастири, Соколский монастири Шипка довони ва Узана ҳудуди жойлашган. Тарихий туризм ихлосмандлари учун Шипка Озодлик ёдгорлигини кўриш муҳим аҳамиятга эга.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 (болгарча) Булгариан Натионал Статистиcал Институте – 2011 cенсус (Wайбаcк Мачине сайтида Жулй 14, 2011, санасида архивланган)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 (инглизча) „WорлдCитйПопулатион“
- ↑ 3,0 3,1 „„поп-стат.машке.орг““. 2017-йил 13-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 7-сентябр.
- ↑ (инглизча) Болгария Миллий Статистика Институти – Болгария 2009 йилда шаҳарлар (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-11-13 санасида архивланган)
- ↑ „„ поп-стат.машке.орг““. 2015-йил 16-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 7-сентябр.
- ↑ {{{2}}} /Cенсус/ПопОбл.ҳтм Аҳоли сони 01.03.2001 й.гача ҳудуд ва жинс бўйича (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-03-22 санасида архивланган) дан Болгария Миллий статистика институти: аҳолини рўйхатга олиш 2001 (Wайбаcк Мачине сайтида 2024-05-28 санасида архивланган)
- ↑ {{{2}}} Болгария Миллий Статистика Институти – 2009-йилда аҳолининг ёши бўйича (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-05-13 санасида архивланган)
- ↑ Вилоят, муниципалитет, аҳоли пункти ва этник идентификация бўйича, 01.02.2011 йил ҳолатига кўра; Болгария Миллий Статистика Институти (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-05- санасида архивланган) (болгарча)
- ↑ (болгарча) Болгариядаги диний эътиқод – 2001-йил аҳоли рўйхати (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-09-07 санасида архивланган)
Ташқи ҳаволалар