General-adʼyutant sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:588_Changes_in_uniforms_and_armament_of_troops_of_the_Russian_Imperial_army.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/588_Changes_in_uniforms_and_armament_of_troops_of_the_Russian_Imperial_army.jpg/220px-588_Changes_in_uniforms_and_armament_of_troops_of_the_Russian_Imperial_army.jpg|right|thumb| ''Gubarev P.K.'' gvardiya polklari tarkibiga kiruvchi General-ad’yutant va piyoda qoʻshinlar generali. 1874-yil.]]
[[Fayl:361_Changes_in_uniforms_and_armament_of_troops_of_the_Russian_Imperial_army.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/361_Changes_in_uniforms_and_armament_of_troops_of_the_Russian_Imperial_army.jpg/220px-361_Changes_in_uniforms_and_armament_of_troops_of_the_Russian_Imperial_army.jpg|right|thumb| ''Piratskiy K.K.'' Piyoda generallari va general-adyutant. 1862-yil .]]
[[Fayl:Адмирал_Алексеев_Евгений_Иванович.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%95%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87.JPG/220px-%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%B5%D0%B2_%D0%95%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87.JPG|right|thumb| [[Admiral]] E. I. Alekseev ''general-ad’yutant'' kiyimida, epoletlarda — Nikolay II monogrammalari, ''general-ad’yutantlarning'' oltin tasmalari koʻrinib turibdi.]]

'''General-adyutant''' — qator mamlakatlarda amal qilgan unvon, martaba, faxriy unvon.

== Tarixi ==
[[Rus qirolligi|Rossiya qirolligida]] va [[Rossiya imperiyasi|Rossiya imperiyasida]] dastlab — harbiy unvon, keyin esa — mulozim unvoni. Bu unvon [[Pyotr I|Pyotr I tomonidan]] [[Sar|podshoning]] katta [[Adʼyutant|ad’yutantlari]], [[Marshal|f]]<nowiki/>general<nowiki/>[[Marshal|-feldmarshali]] va "toʻliq [[General|generallar]] " boʻlgan shaxslarga berilgan.

[[Brokgauz va Yefron ensiklopedik lugʻati|Brokxauz va Efron ensiklopediyasida]] aytilishicha, general-adyutant ''unvoni'' 1713- va 1716-yillarda tilga olingan. Aslida, undan ilgarigi qaydlar ham mavjud. Birinchi rasmiy eslatma (25-martdagi (5-aprel) Pyotr I ning rezolyutsiyasida mavjud boʻlgan<ref>General-adʼyutantom general-feldmarshala B. P. Sheremeteva.</ref><ref>{{Книга||автор=[[Пётр I]]|часть=Резолюции на докладе Бориса Петровича Шереметева|ссылка часть=|заглавие=Письма и бумаги императора Петра Великого|оригинал=|ссылка=|Викитека=|ответственный=Под ред. академика [[Бычков, Афанасий Фёдорович|А. Ф. Бычкова]]|издание=|место=СПб.|издательство=Государственная типография|год=1889|том=2 (1702 — 1703)|страницы=23—27|страниц=|серия=|isbn=|тираж=|ref=}}</ref>. Pyotr I ning 1711-yil 3-avgustdagi 3-sonli farmoniga binoan birinchi general-adyutant unvonlari P. I. Yagujinskiy va A. M. Devierlarga berilgan<ref>{{Книга|автор=[[Пётр I]]|часть=Августа 3 — Указ о производстве ряда лиц в высшие военные чины|ссылка часть=|заглавие=Письма и бумаги императора Петра Великого|оригинал=|ссылка=|Викитека=|ответственный=Ред. коллегия: [[Кафенгауз, Бернгард Борисович|Б. Б. Кафенгауз]], [[Андреев, Александр Игнатьевич|А. И. Андреев]], [[Никифоров, Леонид Алексеевич|Л. А. Никифоров]]|издание=|место=М.|издательство=[[Наука (издательство)|Наука]]|год=1964|том=11, вып. 2 (июль — декабрь 1711 года)|страницы=74|страниц=|серия=|isbn=|тираж=|ref=}}</ref>. Bundan tashqari, Buyuk Pyotr davridagi biror-bir huquqiy hujjatda general-adyutant ''unvoni'' unvon ekanligi haqida hech qanday maʼlumot yoʻq.

Podshoh davrida general-adyutant piyodalar kantselariyasini boshqargan boʻlsa, general-feldmarshal qoʻlostida boʻlganda esa shtabda ish yuritish uchun mas’ul edi.

1722-yilda Pyotr I tomonidan tashkil etilgan unvonlar jadvalida general-ad’yutant 6-darajada ([[polkovnik]] va gvardiya [[Mayor|mayori]] bilan bir xil darajada), [[Marshal|feldmarshali]] qoʻl ostidagi general-ad’yutant esa 7-darajada, „toʻliq generallar“ qoʻlostida boʻlsa — 8-darajada joylashgan edi.

Pyotr I davrida — 9 ta, Anna Ioannovna davrida — 10 ta, [[Yelizaveta Petrovna]] davrida — 11 ta, [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] — 25 ta general-ad’yutant boʻlgani haqida maʼlumot bor. Tsarevich Konstantin Pavlovich general-adyutant unvoniga ega boʻlgan Imperator uyining birinchi aʼzosi boʻlgan.

Ushbu unvon unvonlar jadvaliga koʻra kamida 4-darajali harbiy unvonga ega boʻlgan shaxslarga berilishi mumkin edi.

== Belgilar ==
Rossiya imperiyasidagi general-ad’yutantlar quyidagi oʻziga xos belgilarga ega edilar:

* 1) hukmronlik qilayotgan imperatorning monogrammasi tushirilgan oltin generallik epoletlari (va keyinchalik pogonlar);
* 2) general-ad’yutantning oltin tasmalari ;
* 3) oq papaxa ([[Aleksandr III]] va [[Nikolay II|Nikolay II]] davrida).

=== Belgilar namunalari ===

* 1894-1917 yillardagi xizmatchilar formasidagi epoletlar va pogonlar

{| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 12px 12px 12px 0px;"
!Belgilar
! colspan="6" |[[Fayl:Lesser coat of arms of the Russian Empire.svg|link=Fayl:Lesser coat of arms of the Russian Empire.svg|frameless|51x51px]]<big><span style="color:#FF0000;">'''General adʼyutant'''</span> …</big>
|- align="center"
| rowspan="2" | Yelka tasma<br />epolet
| rowspan="1" |[[Fayl:1904adju-p02mga.png|link=Fayl:1904adju-p02mga.png|140x140px]]
| rowspan="1" |[[Fayl:1904adju-p03mga.png|link=Fayl:1904adju-p03mga.png|140x140px]]
| rowspan="1" |[[Fayl:1904adju-p01ga.png|link=Fayl:1904adju-p01ga.png|140x140px]]
| rowspan="1" |[[Fayl:1904c-p18ga.png|link=Fayl:1904c-p18ga.png|140x140px]]
| rowspan="1" |[[Fayl:1904adju-p02ga.png|link=Fayl:1904adju-p02ga.png|140x140px]]
| rowspan="1" |[[Fayl:1904adju-p03ga.png|link=Fayl:1904adju-p03ga.png|140x140px]]
|- align="center"
! Admiral
! Vitse-admiral
! Umumiy</br>[[Marshal|feldmarshal]]
! Kavaleriya <br>Generali
!  Piyoda askarlar<br/> Generali
! [[General-leytenant]]
|}

== Yana qarang ==

* Rossiya imperiyasining general-adʼyutanti

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Свита Его Величества}}
* {{ВТ-МЭСБЕ|Адъютант}}
* Polnoe sobranie zakonov (PSZ) I. T. 5. № 3006;
* Voinskiy ustav Pavla I o polevoy pexotnoy slujbe. {{СПб}}, 1797;
* Prikazi po voennomu vedomstvu Rossii za 1884. № 134, 136; 1887. № 82; 1890. № 62; 1901. № 358;
* SVP. 1869. Kn. 2. Voenno-okrujnie upravleniya. 3-e izd. SPb., 1907; Kn. 3. Mestnie voennie upravleniya. 3-e izd. SPb., 1912; Kn. 5. Ustroystvo i sostav voysk i upravlenie imi. 2-e izd. SPb., 1907;
* Voennaya ensiklopediya (1911—1914 godov);
* Zaysev V. N., Rukovodstvo dlya adʼyutantov. 8—14-e izd. SPb., 1901—1915;
* Ustav garnizonnoy slujbi. Utverjden 16 maya 1900. S dopolneniyami i ispravleniyami po 15 fevralya 1916. M, 1916;
* Polojenie o polevom upravlenii voysk v voennoe vremya. SPb., 1914;
* Dekreti Sovetskoy vlasti. Moskva, 1957 god, T. 1. № 47, 167.
* Bolshaya sovetskaya ensiklopediya (BSE), Trete izdanie, vipuщennoy izdatelstvom „Sovetskaya ensiklopediya“ v [[1969]]—[[1978 год]]ax v 30 tomax;
* {{Книга:Советская военная энциклопедия|1||Генерал-адъютант}}

* Harbiy entsiklopedik lugʻat (VES), M., VI, [[1984]], 863 p. rasmlar bilan (kasal), 30 varaq (kasal.);
* „Harbiy entsiklopedik lugʻat“ (VES), M., VI, [[2007]] ;
* {{Книга|автор=Ожегов С. И., Шведова Н. Ю.|заглавие=Толковый словарь русского языка|место=М.|издательство=Азъ|год=1996|страницы=17}}

[[Turkum:Harbiy unvonlar]]