Genrix III
Генрих ИИИ (Инглизча: Генрих ИИИ оф Энгланд) (1207-йил 1-октябр, Wинчестер — 1272-йил 16-ноябр, Wестминстер) — 1216-йил 19-октябрдан 1272-йил 16-ноябргача 56 йил давомида Англия қироли сифатида ҳукмронлик қилган.
| Генрих ИИИ | |
|---|---|
 Генрих ИИИ, Каселдаги расм, Англия тарихи, 1902-йил | |
| Ўтмишдоши | Жон |
| Давомчиси | Эдвард И |
| Туғилиши |
1207-йил 1-октябр Винчестер қал'аси, Хемпшир |
| Вафоти |
1272-йил 16-ноябр (65 ёшда) Вестминстер, Лондон, Англия |
| Турмуш ўртоғи | Элеанора |
| Сулола | Плантагенет сулоласи |
| Отаси | Жон |
| Онаси | Изабелла, Ангулем графиняси |
Ҳаёти
У қирол Жон ва Изабелланинг (Ангулем графиняси) нинг ўғлидир. У ҳаёти давомида „Винчестерлик Генрих“ номи билан танилган. У 1216-йилда отаси вафот этганидан сўнг, тўққиз ёшида Англия тахтига ўтирди. Шундай қилиб, Англия монархлари орасида у Этҳелреддан кейин биринчи бола қирол бўлди. Вояга етгунга қадар Англияни иккита регент бошқарган: 1-1216-1219-йилларда. Уилям Маршал, Пемброк графи ва 1219-1227-йилларда биринчи қирол. Ҳуберт де Бургҳ, Кент графи. Бу иккала регент ҳам халқ томонидан яхши қабул қилинган.
У вояга етиб, давлат бошқарувини ўз қўлига олгач, отаси давридан кейин Англия қанчалик ўзгарганини тан олмас даражада сиёсат юрита бошлади. Ҳукмронлигининг кўп қисмида у ўзини инглиз зодагонларига қарши курашга бағишлади, улар Буюк озодлик хартияси қўлга киритган ҳуқуқларни қайтариб олишга ва монархиянинг мутлақ бошқарувини тиклашга ҳаракат қилди.
Аммо у охир-оқибат 1264-йилда биринчи инглиз парламентини тузишга ва таклиф қилишга мажбур бўлган.
Европада, шунингдек, Англиянинг собиқ қироли билан қариндош бўлган отасининг Франсияга ютқазган Нормандия, Анжу ва Аквитания каби ўз ерларини қайтариб олиш учун жуда кўп ҳаракат қилди, аммо у ҳеч қандай муваффақиятга эриша олмади.
Аммо унинг ҳукмронлиги даврида Англия иқтисодий жиҳатдан ривожланиб, фаровон ҳаёт кечирган. Унинг Англияга қилган энг катта ҳиссаси Вестминстерни Лондоннинг пойтахтига айлантиргани ва бу туманни маъмурий ва диний марказ сифатида ривожлантиргани бўлган. У жуда диндор бўлгани сабабли, Вессес хонадонидан Англия қироли бўлган Авлиё Эдуарднинг муқаддаслигига ишонган ва Вестминстер Аббетини Англиянинг эски қиролига муносиб буюк ибодатхонага айлантиришга ҳаракат қилган.
56 йил ҳукмронлик қилиб, у Англия ва Буюк Британия ўртасида 50 йилдан ортиқ ҳукмронлик қилган 5 та инглиз монархларидан энг биринчиси бўлди.
Ўлим
Эдвард Франсия қироли Луи бошчилигидаги Саккизинчи Салиб юришида қатнашган, аммо Генрих тобора бемор бўлиб бораверади. Янги қўзғолон ҳақида хавотирлар кўтарилди. Шундан сўнг Генрих ўғли Эдвардга Англияга қайтиши кераклигини ёзади, аммо Эдвард қайтмайди. Генрихнинг бироз тузалгач қайта салиб юришларига қўшилиш истагини билдиради, аммо соғлиғини тўлиқ тиклай олмайди. У 1272-йил 16-ноябрда Вестминстерда вафот этади. Тахтни унинг ўғли Эдвард эгаллайди, у Англияга Гасконидан етиб келган.
Унинг хоҳишига биноан Вестминстер аббатлигида, черковнинг баланд қурбонгоҳи олдига, Сент-Эдуарднинг собиқ жойида дафн қилинган. Бир неча йил ўтгач, у Генрих учун каттароқ қабр қидира бошлади ва 1290-йилда Эдвард отасининг жасадини Вестминстер Аббетидаги ҳозирги жойига кўчиради.
Ҳаволалар
- Викиомбор’да Ҳенрй ИИИ билан боғлиқ медиа тоифалари мавжуд.
- Британия Қироллиги расмий wеб сайтида „Ҳенрй ИИИ“ номида келтирилган. (ингл.)