Germit
Гермит (сифат шакли: гермитик ёки эремитик) ёки солитар сифатида ҳам танилган зоҳид, ёлғизликда яшайдиган одамдир[1][2][3]. Эремитизм турли динларда рол ўйнайди.
Тавсифи
Христианликда бу атама дастлаб диний эътиқод асосида эремитик ҳаёт кечираётган насронийга нисбатан қўлланган, яъни Эски Аҳднинг чўл илоҳиёцҳунослиги (яъни, қалбни ўзгартириш учун чўлда 40 йил сайр қилиш).
Христиан анъаналарида эремитик ҳаёт[4] монастир ҳаётининг илк шакли бўлиб, сенобиумдаги монастир ҳаётидан олдин пайдо бўлган. 1-бобда Муқаддас Бенедиcт қоидаси тўрт турдаги роҳиблар орасида гермитларни санаб ўтади. Рим-католик черковида диний институтларнинг аъзоси бўлган гермитлардан ташқари, Канон қонуни (603-сонли қонун) епископ раҳбарлигидаги епархия гермитларини ҳам муқаддас ҳаётнинг аъзолари сифатида тан олади. Худди шу нарса Англикан бирлигининг кўп қисмларида, шу жумладан Қўшма Штатлардаги Епископ черковида ҳам амал қилади, бироқ Епископ черковининг каноник қонунида улар „гермитлар“ эмас, балки „солитар“ деб аталади.
Кўпинча, ҳам диний, ҳам дунёвий адабиётда „гермит“ атамаси ибодатга йўналтирилган танҳо ҳаёт кечирадиган ҳар қандай масиҳий учун эркин ишлатилади ва баъзида анчорит/анчоресс ҳамда солитар сўзлари билан алмаштирилади. Бошқа динлар, жумладан, буддизм, ҳиндуизм, ислом (сўфийлик) ва даоизм асцетик ҳаёт тарзини олиб борадиган тарафдорлар кўринишидаги зоҳидларга мисоллар келтиради.
Замонавий сўзлашув тилида „гермит“ жамиятнинг қолган қисмидан ажралиб турадиган ёки бирон бир сабабга кўра жамиятдан бутунлай ёки қисман ажралиб қолган ҳар қандай кишини англатади.
Этимологияси
Ҳермит сўзи лотинча ĕрēмīта[5], юнонча ἐрēмīтēс (эрēмитēс), „чўл“ нинг латинизациясидан[6] келиб чиққан бўлиб, у ўз навбатида ἔрēмīс (эрēмос[7]) „яшмайдиган“, „чўл аҳолиси“; сифатдош: „эремитик“ сўзларига ишорат қилади.
Тарихи
Анъана
Умумий насроний анъаналарда Мисрдаги биринчи насроний зоҳиди Фибалик Павлус бўлган (ИИИ аср), шунинг учун ҳам „Авлиё Пол биринчи зоҳид“ деб аталади. Кўпинча „Буюк Антонй“ деб аталадиган Мисрлик Антонй (ИВ аср), Искандариялик Афанасийнинг таржимаи ҳоли туфайли, эҳтимол, барча илк насроний гермитлари орасида энг машҳури ҳисобланади. Миср эремитизмининг олдинги аждоди насроний сифатида махсус фанларни ўзлаштирган суриялик солитар ёки „аҳд ўғли“ (Арамаиc бар қайāмā) бўлиши мумкин[8].
Ўтмишда насроний гермитлари кўпинча чўлда ёки ўрмонда жойлашган табиий ғор ёки қурилган турар жой бўлсин алоҳида ҳужралар ёки эрмитажларда яшаган. Одамлар баъзан уларга руҳий маслаҳат ва маслаҳат учун мурожаат қилишди. Баъзилар охир-оқибат шунчалик кўп шогирд орттиришдики, улар энди жисмоний ёлғизликдан завқланишмади. Баъзи илк насроний чўл оталари нонга алмаштириш учун сават тўқишган.
Ўрта асрларда гермитлар шаҳарлар ичида ёки яқинида ҳам топилган, улар дарвоза қўриқчиси ёки паромчи сифатида пул топишлари мумкин эди. Х асрда монастир жамоасида яшовчи гермитлар учун қоида Гримлаиcус томонидан ёзилган. ХИ асрда гермитнинг ҳаёти нажот топишнинг қонуний мустақил йўли сифатида тан олинди. Ўша асрда ва кейинги асрда кўплаб зоҳидлар авлиёлар сифатида қабул қилинди[9]. Ўрта асрлардан то ҳозирги кунгача эремитик монастирлик христиан Ғарбидаги диний институтлар доирасида ҳам қўлланган.
Католик черковида Картуслар ва Камалдоликлар ўзларининг монастирларини эрмитажлар кластерлари сифатида ташкил қиладилар, бу ерда роҳиблар куннинг кўп қисмини ва умрларининг кўп қисмини ёлғиз ибодат ва ишда ўтказадилар, фақат қисқа вақт жамоат намози учун йиғилишади ҳамда вақти-вақти билан жамоат овқатланиши ва дам олиш учун йиғилишади. Моҳиятан умумий характерга эга бўлган систерсий, траппист ва кармелит орденлари эремитик ҳаётга даъватни ҳис қилган аъзоларга монастирнинг кенобиум жамоасида бир неча йиллар яшаганидан сўнг, монастир ҳудудидаги эрмитаж сифатига мос бўлган ҳужрага кўчиб ўтишга имкон беради. Бу касбни монастир ҳаётининг бошқа шаклларига муқобил сифатида танлаган кўплаб гермитлар ҳам бўлган.
Манбалар
- ↑ „ҳермит дефинитион - Охфорд Адванcед Леарнер'с Диcтионарй“. www.охфордлеарнерсдиcтионариэс.cом. Қаралди: 2018-йил 21-июл.
- ↑ „ҳермит Меанинг ин тҳе Cамбридге Энглиш Диcтионарй“. диcтионарй.cамбридге.орг. Қаралди: 2018-йил 21-июл.
- ↑ „ҳермит - меанинг оф ҳермит ин Лонгман Диcтионарй оф Cонтемпорарй Энглиш - ЛДОCЕ“. www.лдоcеонлине.cом. Қаралди: 2018-йил 21-июл.
- ↑ Марина Миладинов, Маргинс оф Солитуде: Эремитисм ин Cентрал Эуропе бетwеэн Эаст анд Wест (Загҳреб: Лейкам Интернатионал, 2008)
- ↑ %3Аэнтрй%3Деремита эремита, Чарлтон Т. Леwис, Чарлес Шорт, А Латин Диcтионарй, он Персеус прожеcт
- ↑ %3Аэнтрй%3Де%29рҳми%2Фтҳс ἐρημίτης, Ҳенрй Георге Лидделл, Роберт Сcотт, А Греэк-Энглиш Лехиcон, он Персеус прожеcт
- ↑ %3Аэнтрй%3Де%29рҳ%3Дмос ἔρημος, Ҳенрй Георге Лидделл, Роберт Сcотт, А Греэк-Энглиш Лехиcон, он Персеус прожеcт
- ↑ „Тҳе Оригинс анд Мотиватионс оф Монастиcисм“ (2002-йил 3-октябр). 2002-йил 3-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 21-июл.
- ↑ Том Лиcенcе, Ҳермиц анд Реcлусес ин Энглиш Соcиэтй 950-1200, (Охфорд, 2011), п. 36.