Giloniy sahifasining manbasini koʻrish

{{Ism| name          = Giloniy
| image         = 
| caption       = 
| pronunciation = 
| meaning       = [[Toponimika|Toponimik]] [[Ismli son|familiya]] maʼnosi “Gilonlik”
| region        = 
| language      = 
| origin        = 
| variant       = Gillaniy, Gilaniy, Kilaniy, Kailaniy, Kaylaniy, Jilaniy
|derivation=[[Gelae (qabila)]]}}
'''Giloniy''', '''Gillaniy''' yoki '''Gilaniy''' ([[Fors tili|fors]]/[[Urdu|urdu]]: گیلانی, [[Arab tili|arab]]: الجيلاني) — tarixiy [[Kaspiy dengizi]]ning janubiy qirgʻoqlaridagi mintaqa boʻlgan [[Gilon ustoni|Gilon]]dan ekanini anglatadigan [[toponimik familiya]] va [[Nisba (onomastika)|nisba]]. Bu nom dastlab geografik kelib chiqishi [[Gilon ustoni|Gilon]] boʻlgan kishilarni aniqlash uchun ishlatilgan. Vaqt oʻtishi bilan bu familiya shuningdek [[Hasaniylar|Hasaniy]] oilasiga mansub nasablar va kelib chiqishini forsiy ulamosi [[Gelonii|Abdulqodir Giloniy]]dan deb daʼvo qiluvchi sulolalar bilan ham bogʻlanib qolgan. Abdulqodir Giloniy mistik [[Tasavvuf|soʻfiylik]] yoʻnalishidagi [[Islom|islom]]ning [[Qodiriylar|Qodiriylik]] tariqatiga asos solgani va uning [[Eponim|eponimi]] sifatida tanilgan.

Familiyaning Kilani yoki Kailaniy ([[Arab tili|arab]]: الكيلاني) shakllari, odatda [[Arab dunyosi|arab dunyosi]]da qoʻllaniladi, hamda Jilaniy varianti mavjud. [[Levant|Levantin]] Zoubi oilasi ham shu nasabga mansub boʻlib, ularning ajdodi Ahmad Ali Al Giloniy umrining keyingi davrida Az-Zoubi unvonini olgan. Giloniy oilasi aʼzolarini Yaqin Sharq, Shimoliy Afrika va Janubiy Osiyoda uchratish mumkin.

== Nasab ==
Giloniy oilasi qodiriylik soʻfiy tariqatiga asos solgan va mashhur [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy]] [[Hanbaliylik|hanbaliy]] olimi boʻlgan Abdulqodir Giloniy (1078–1166)dan nasab oladi. Abdulqodir ikki ota-onasining ikkalasi ham islom paygʻambari [[Muhammad]]ning bevosita avlodidan boʻlgani sababli [[Sayyid|sayyid]] hisoblangan. Uning otasi, Muso (Abu Solih) ibn Abdulloh, Muhammadning nevarasi [[Hasan ibn Ali|Hasan]]ning bevosita avlodi boʻlgan, onasi Fotima (Umm al-Xayr) bint Abdulloh as-Somaiy al-Husayniy esa Muhammadning boshqa nevarasi [[Husayn ibn Ali|Husayn]] orqali avlodidan boʻlgan<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/TheGrandSaint |title=The Grand Saint of Islam}}</ref>.

== Kelib chiqishi ==
Giloniy „gilonlik“ degan maʼnoni bildiruvchi nisba hisoblanadi. Abdulqodir 18 yoshida, 1095-yilda [[Bagʻdod]]ga Hanbaliy fiqhini oʻrganish maqsadida safar qilganidan keyin bu nisba bilan atalgan<ref>{{Cite book |last=Campo |first=Juan E. |title=Encyclopedia of Islam |date=2009 |publisher=Facts On File |isbn=978-1-4381-2696-8 |location=New York}}</ref><ref>{{Citation |title=Encyclopaedia of Islam. |volume=1: A - B |date=1986 |editor-last=Gibb |editor-first=Hamilton A. R. |edition=reprint |isbn=978-90-04-08114-7}}</ref>. Abdulqodirning tugʻilgan joyi va shu tariqa familiyaning asl kelib chiqishi haqida turlicha maʼlumotlar mavjud; ayrim manbalarda u [[Eron]]ning [[Gilon ustoni|Gilon]] viloyatida tugʻilgani aytilsa, boshqalarida uning [[kurd]]lar yashaydigan [[Kirmonshoh viloyati]]dagi Gilon-e-Gʻarb shahrida yoki Bagʻdod yaqinidagi Jilon qishlogʻida tugʻilgani qayd etiladi<ref>{{Cite journal |last=Baqerzadeh |first=Jamshid |last2=Sayyedzadeh Hashemi |first2=Sayyed Qalander |date=2013 |title=Zendegani, Shakhsiyyat va Asar-e 'Abd al-Qader Gilani va Ta'sir-e Shakhsiyyat va Maktab-e U bar 'Erfan va Arefan-e Jahan-e Eslam |journal=Hafez |volume=95 |pages=54-58}}</ref>.

== Mashhur kishilar ==

* [[Abdurahmon al-Giloniy]] (1841–1927), 1920-yilda Iroqning birinchi bosh vaziri
* [[Abdurazzoq Kilaniy]] (1954-yilda tugʻilgan), tunislik siyosatchi va yurist
* [[Abdulqodir al-Keylaniy]] (1874–1948), XX asr boshlaridagi suriyalik davlat arbobi va diniy ulamo
* [[Gelonii|Abdulqodir Giloniy]] (1077–1166), XII asr musulmon avliyosi, olim va ruhoniyatga oid asarlar muallifi
* [[Abulfattoh az-Zubiy|Abdulfattoh az-Zoubi al-Jilaniy]] (1840–1935), livanlik musulmon faqihi va yozuvchi
* [[:ar:عبد_الحليم_الكيلاني|Abdulhalim al-Kaylaniy]] (1957-yilda tugʻilgan), 2012–2013-yillarda [[Amman]] meri
* [[Ahmad Giloniy]] (1932–2017), afgʻon siyosatchisi
* [[Ali Hasan Giloniy]] (1974–2024), pokistonlik siyosatchi
* [[Ali Shoh Giloniy]] (1929–2021), kashmirlik [[Separatizm|separatist]] yetakchi va All Parties Hurriyat Conference aʼzosi
* [[Basil Giloniy]] (1960-yilda tugʻilgan), iordanlik uzoq masofaga yuguruvchi va [[Olimpiya oʻyinlari|olimpiyachi]]
* [[Bahodurxon Giloniy]], Hindistondagi Gujarat sultonligi amaldori
* [[Benjamin Giloniy]] (1946-yilda tugʻilgan), hind teatr va televideniye aktyori
* Daud Giloniy, 2008-yilgi Mumbay hujumlari boʻyicha mahkum etilgan pokistonlik-amerikalik [[David Headley]]ning taxallusi
* [[Fayyoz Giloniy]], nafaqadagi pokistonlik harbiy dengiz attashesi va Pokiston harbiy-dengiz kuchlarining vitse-admirali, sobiq bosh shtab rahbarining oʻrinbosari
* [[Feras Giloniy]] (1976-yilda tugʻilgan), falastinlik-britaniyalik jurnalist, kinorejissyor va [[BBC Arabic]]ning maxsus muxbiri
* [[Foleh al-Giloniy]] (1944-yilda tugʻilgan), iroqlik olim, shoir va yozuvchi
* [[Fotima Giloniy]] (1954-yilda tugʻilgan), afgʻon siyosiy yetakchisi va ayollar huquqlari faoli
* [[Favziya Giloniy]] (1971-yilda tugʻilgan), afgʻon siyosatchisi
* [[Haifa Fahoum al-Kaylaniy|Hayfa al-Kaylaniy]], Arab International Womenʼs Forum asoschisi va prezidenti
* [[Hoji Giloniy]] (2003-yilda vafot etgan), 2001-yilgi Afgʻoniston urushi ishtirokchisi
* [[Hakim Ali Giloniy]] (1609-yilda vafot etgan), Hindistondagi Boburiylar davridagi XVI asr tabibi
* [[Hamid Razo Giloniy]] (1936–2004), pokistonlik siyosatchi va elchi
* [[Hikmad Zayd al-Kilaniy]] (1945-yilda tugʻilgan), falastinlik siyosatchi
* [[Ibrohim Zayd Keylaniy]] (1937–2013), iordanlik musulmon ruhoniy va siyosatchi
* [[Iftixor Husayn Giloniy]], Pokistonning sobiq federal adliya vaziri
* [[Imtiyoz Giloniy]] (1947-yilda tugʻilgan), pokistonlik muhandis va akademik
* [[Ishoq Giloniy]] (1954-yilda tugʻilgan), afgʻon siyosatchisi
* [[Jamila Giloniy]] (1960-yilda tugʻilgan), pokistonlik siyosatchi va Pushtun Tahaffuz harakati yetakchisi
* [[Komil al-Giloniy]] (1958-yilda tugʻilgan), Iroq Muvaqqat kengashi vaziri
* [[Kamol Kayloniy|Komil Giloniy]] (1897–1959), misrlik yozuvchi
* [[Lamia Al-Gailani Werr]] (1938–2019), iroqlik arxeolog
* [[Leyla Giloniy]] (1970-yilda tugʻilgan), maroqlik rejissyor, ssenariynavis va prodyuser
* [[Majid Giloniy]] (1997-yilda tugʻilgan), tunislik tennischi
* [[Manozir Ahsan Gʻiloniy|Manazir Ahsan Giloniy]], Hindistonning Bixar shtatidagi Gilon qishlogʻidan chiqqan musulmon faylasufi
* [[Miyon G‘ulom Jiloniy]] (1914–2004), Butto hukumatining tanqidchisi
* [[Muhammad Kilaniy]] (2016-yilda vafot etgan), iordanlik siyosatchi, 1989-yilda suv resurslari vaziri
* [[Muhammad Muhammadiy Gilaniy|Muhammad Muhammadi Gilani]] (1928-yilda tugʻilgan), eronlik ruhoniy va diniy arbob
* [[Muhammad Rasul Al-Kaylani]] (1933–2003), [[Iordaniya Bosh razvedka boshqarmasi]] asoschisi va ilk direktori
* [[Muborak Ali Gilani]] (1936–2021), pokistonlik soʻfiy yetakchi
* [[Mumtaz Alam Gillani]] (1940-yilda tugʻilgan), pokistonlik yurist va siyosatchi
* [[:ar:موسى_زيد_الكيلاني|Muso Zayd Kaylaniy]] (1939–2019), iordanlik diplomat va akademik
* [[Nagib al-Kilaniy]] (1931–1995), misrlik shoir va romannavis
* [[Nevin al-Kilaniy]] (1964-yilda tugʻilgan), misrlik akademik va amaldagi madaniyat vaziri
* [[Nizomiddin Ahmad Giloniy|Nizomiddin Ahmad Giloniy]] (1585 — taxm. 1662), Hindistondagi Dakkan sultonligi davrida yashagan faylasuf va tabib
* [[Ouided Kilaniy]] (1982-yilda tugʻilgan), tunislik gandbolchi
* [[Rashid Ali al-Giloniy]] (1892–1965), 1933 va 1941-yillarda Iroq bosh vaziri
* [[Rim Kelaniy]] (1963-yilda tugʻilgan), britaniyalik-falastinlik musiqachi
* [[Sarvat Giloniy]] (1982-yilda tugʻilgan), pokistonlik aktrisa va model
* [[Vafaa al-Kilaniy]] (1972-yilda tugʻilgan), misrlik teleboshlovchi
* [[Yusuf Roza Giloniy]] (1952-yilda tugʻilgan), 2008-yil 24-martdan 2012-yil 26-aprelgacha Pokiston bosh vaziri
* [[Zohid Giloniy]] (1216–1301), XIII asrdagi zohidiylik soʻfiy tariqati yetakchisi
* [[Zayd Kilaniy]] (1938–2019), iordanlik shifokor va Farah umumiy shifoxonasi asoschisi

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Familiyadoshlar roʻyxati}}