Grafen sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Graphen.jpg|thumb|Grafenning uch oʻlchamli sxematik koʻrinishi]]
'''Grafen''' (rus. графен, ingl. graphene) — [[kristall panjara]]si „asalari uyasi“ shaklidagi [[geksagon]]al tuzilishga ega [[uglerod]] (C) [[atom]]laridan tashkil topgan bir atom qalinligidagi [[ikki oʻlchamli]] [[material]]dir. Qalam uchun ishlatiladigan grafit ham aslida grafenning koʻp qatlamlaridan tashkil topgan. [[Laboratoriya]] sharoitida grafenni birinchi marta 2004-yilda [[Manchester]] Universitetining ([[Angliya]]) olimlari [[Andre Geim]] va [[Konstantin Novosyolov]]lar boshchiligidagi olimlar guruhi tomonidan hosil qilingan va 2010-yilda bu kashfiyoti uchun ular fizika fanidan [[Nobel mukofoti]]ga sazovor boʻldilar. Grafen dunyodagi eng yupqa material boʻlishi bilan bir qatorda oʻzining fizik xossalari jihatidan juda noodatiy material hisoblanadi: birinchidan, grafen mustahkamligi boʻyicha [[poʻlat]] va [[olmos]]dan yuqoriroq turadi; ikkinchidan, uning [[elektr]], [[issiqlik]] va [[yorugʻlik]] [[oʻtkazuvchanlik|oʻtkazuvchanligi]] oʻta yuqoridir. Hozirgi vaqtda grafenning boshqa [[fizik]], [[kimyoviy]] va [[biologik xususiyat]]lari butun dunyo olimlari tomonidan jadal ravishda oʻrganilmoqda. Shu bilan bir qatorda oʻzbek olimlarining nemis olimlari bilan hamkorlikdagi kashfiyotlari grafen nanolentalarining oʻtkazuvchanligini lazer nuri yordamida boshqarishga qaratilgan.<ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.springer.com/gp/about-springer/media/springer-select/on-demand-conductivity-for-graphene-nanoribbons/40004 |access-date=2015-12-15 |archivedate=2015-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150228030129/http://www.springer.com/gp/about-springer/media/springer-select/on-demand-conductivity-for-graphene-nanoribbons/40004 }}</ref><ref>Babajanov, D. et al. (2014). Particle Transport in Graphene Nanoribbon Driven by Ultrashort Pulses. European Physical Journal B. DOI 10.1140/epjb/e2014-50610-6</ref>2013-yilda Mixail Katsnelson grafen sohasida fan faoliyat yuritadigan asosiy kontseptsiya va kontseptsiyalarni ishlab chiqqani uchun Spinoza mukofoti bilan taqdirlandi[.

== Grafenning fizik xossalari ==

== Grafen nanolentalari ==
== Texnikada qoʻllanishi ==

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Nanomateriallar]]


{{chem-stub}}