Gulsum Rahimova-Ashrafiy sahifasining manbasini koʻrish

{{Orphan|date=May 2024}}

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Gulsum rahimova-Ashrafiy
| tasvir                   = 
| tasvir_eni               =
| izoh                     = 
| asl_ismi                 = <!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). -->
| tavallud_paytidagi_ismi  = 
| tavallud_sanasi          = <!-- {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1902|OO|SS}}-->
| tavallud_joyi = Qozogʻiston Respublikasi Oqmoʻla(hozirgi Ostona) viloyati
| vafot_sanasi = <!-- {{vafot sanasi va yoshi|1938|OO|SS|YYYY|OO|SS}}-->
| vafot_joyi =
| fuqaroligi = {{SSSR}}
| taʼlimi = oliy
| kasbi = muallima
| dini =
| faoliyat_yillari = 1918—1938
| asarlari =
| boʻyi =
| unvoni =
| turmush_oʻrtogʻi = Haydar Ashrafiy
| bolalari = Uchqun va Toʻlqin Ashrafiy
| otasi = Qayum Rahimov
| onasi =
| qarindoshlari = singillari: Ruqiya Rahimova
| mukofotlari =
| veb-sayt = <!-- {{URL|sayt havolasi}}-->
| imzosi =
}}
'''Gulsum Rahimova-Ashrafiy''' ([[1902-yil]]da tavallud topgan — [[1938-yil]] vafot etgan) — [[Qozogʻiston|qozogʻistonlik]] malakali [[pedagog]], muallima. Qatagʻon qurbonlaridan biri.

== Taʼlimi ==
Gulsum Rahimova [[1923-yil]]ga qadar oʻzi tugʻilib oʻsgan yurti Qozogʻistonda taʼlim oladi. Sharoitining oʻgirlashgani sababli oilaviy [[Turkiya]]ga koʻchib oʻtishadi va oʻqishini [[1918-yil]]ga qadar oʻsha yerda davom ettiradi. Ammo Turkiyaning oʻqitish sharoitlari uni qoniqtirmaydi. Kelajakda [[shifokor]] boʻlish niyatida boshqa, taʼlim darajasi yuqoriroq shaharlarga borib oʻqishni maqsad qiladi. 1918-yilda shunday imkoniyatga ega boʻlib, [[Germaniya]]ga oʻqish uchun yuboriladi. Shundan soʻng u singlisi [[Ruqiya Rahimova]] bilan shahardagi boshlangʻich maktablarning oʻquv pansionatiga joylashib, [[Drezden]]dagi qizlar gimnaziyasida tahsil ola boshlaydi. [[1922-yil]]dan boshlab ular [[Buxoro Xalq Respublikasi]] taʼminotiga oʻtgach, [[1925-yil]]da gimnaziyani tamomlaydilar. Soʻngra u [[Samarqand]] va [[Buxoro]] shaharlariga borib, u yerda bir muddat mahalliy [[oʻzbek]], [[tojik]], [[tatar]] maktablarida [[nemis]] va [[rus]] tillaridan dars beradi. 1934-yilda oilaviy Toshkentga koʻchib kelgach, uyidan uzoq boʻlmagan maktablardan birida [[nemis tili]] va adabiyotidan dars berib, kechalari chet tillari pedagogika institutining nemis tili fakultetida tahsil oladi.

== Hayoti va faoliyati ==
Gulsum Rahimova Germaniyaga turkistonlik talabalardek Buxoro Xalq respublikasi hisobiga kelmaganligi sababli uning Germaniyada taʼlim olish yillari boshqalarga nisbatan bir qancha muddatga choʻzilgan. Shuning uchun u bir qancha vaqtga [[Finlandiya]]dagi [[Ilinsk]] shahriga ketib, [[1923]]—[[1924-yil]]lar davomida u yerdagi tatar yoshlar maktabida bir muddat dars beradi. Moddiy tomondan ancha yaxshilangach, yana Germaniyaga qaytib, boshqa turkistonliik talabalar bilan birga gimnaziyani tugatish imkoniyatiga ega boʻladilar va 1925-yilda SSSRga qaytishadi. Oʻsha yillarda Oʻzbekistonning poytaxti boʻlgan Samarqand shahrida pedagogika akademiyasi ochiladi, shu vaqtda mazkur dorilfulunning [[pedagogika]] [[fakultet]]ida tahsil olayotgan oʻzbek ziyolilaridan biri boʻlgan [[Haydar Ashrafiy]] bilan tanishib qoladi va oradan vaqt oʻtib ular oila qurishadi. [[1934-yil]]da ular oilaviy [[Toshkent shahri]] [[Shelkovichniy koʻchasi]] 39-uyga koʻchib kelishadi<ref>{{kitob manbasi |last1=Turdiyev|first1=Sherali|title=Ular Germaniyada oʻqigan edilar |date=03.04.2006 |publisher=Akadem - Xizmat bosmaxonasi |location=Toshkent |page=87 |pages=258 |edition=1-nashr |accessdate=02.05.2024}}</ref>.

== Vafoti ==
Gulsum Rahimova [[1937-yil]] [[6-yanvar]]da NKVD davlat xavfsizligi [[leytenant]]i Gaynutdinov tomonidan kutilmaganda chaqirtirilib soʻroq qilinadi. Shundan soʻng, uning orqasiga qoyilgan aygʻoqchilarning soxta guvohligi asosida 1937-yil [[18-iyul]]da uning uyi tuntuv qilinib, oʻzi qamoqqa olinadi. Oradan ikki hafta vaqt oʻtgach, 1937-yil [[1-avgust]]da G. Rahimovaga nisbatan aybnoma rasmiy tuzilib, unda ayblanuvchining Germaniyada oʻqigan vaqtlarida „Ozod Turkiston“ aksilinqilobiy aygʻoqchilik tashkilotiga aʼzo boʻlgan, ularning topshirigʻi bilan SSSRga kelib, sovet mamlakatiga qarshi [[josus]]lik materiallarini toʻplab, ularni [[Berlin]]dagi „Ozod Turkiston“ tashkilotiga yubormoqchi boʻlgan degan ayblar boʻyniga qoʻyiladi. Oradan deyarli ikki oy vaqt oʻtgach, 1937-yil [[13-sentyabr]]da uning turmush oʻrtogʻi Haydar Ashrafiy ham hibsga olinadi. Gulsum qamoqqa olingunga qadar ogʻir yurak xastaligiga chalingan edi. Oxir-oqibat SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasining sayyor sessiyasi [[1938-yil]] 4—15-oktyabr kunlarida mutlaqo asossiz josuslik ayblovlari bilan eng ogʻir jazo — otuvga hukm etiladi. Boshqa turkistonlik Germaniyaga oʻqish uchun yuborilganlar singari 1938-yilning [[oktyabr]] oyida u uchun ham hukm ijro etiladi<ref>{{veb manbasi |last1=Murtazayeva |first1=Raxbar |last2=Jurayeva |first2=Nilufar |title=O'tmishga nazar |url=https://tadqiqot.uz/index.php/history/article/download/5909/5584 |website=tadqiqot.uz |accessdate=04.05.2024 |arxivsana=2024-02-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240226164636/https://www.tadqiqot.uz/index.php/history/article/download/5909/5584 }}</ref>.

== Yana qarang ==
* [[Sulton Matqul]]
* [[Toʻlagan Moʻmin]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Qatagʻon qurbonlari]]{{Bio-stub}}