Кабира (араб. — катта, йирик) — исломда энг катта ва оғир гуноҳ. Кабиранинг энг биринчиси ва Аллоҳ томонидан кечирилмайдигани — куфр (Аллоҳни инкор этиш) ва ширк (Аллоҳга бирор нарсани тенг қилиш)дир. Кабиранинг турлари кўп. Мас, ота-онани норози қилиш, бировнинг жонига ноҳақ қасд қилиш, сеҳр-жоду билан шуғулланиш, ёлғон гувоҳлик бериш, туҳмат қилиш, зинокорлик, ўғрилик, судхўрлик, фарз ибодатларни бажармаслик, ҳаром қилинган нарсаларни истеъмол этиш ва ҳ. Кабира Ширк ва куфрдан бошқа гуноҳлар қиёмат куни Аллоҳ томонидан кечирилиши ёки улар учун маълум меъёрда жазо берилиши мумкин. Сунний — ҳанафийлик ақидасига кўра, куфр ва ширкдан бошқа ҳар қандай гуноҳ қилган мўмин-мусулмон киши кофир бўлиб қолмайди, балки гуноҳкор ҳисобланади.[1]

Гуноҳи кабиралар (Катта гуноҳлар)

Катта гуноҳ, гуноҳи кабир ёки фисқ, ислом диний атамаси ҳисобланади. Фисқ қилган кишига фосиқ дейилади.

Қуръонда гуноҳ занб, исм, гуноҳ, фаҳш, ламмом, масият, саййиат, визир каби атамалар билан ифодаланган.

Фосиқ; Ислом дини терминологиясида гуноҳкор деган маънони англатади. Фиқҳда фарз ҳисобланган амрларга амал қилмаган, гуноҳ қилган, „катта гуноҳ“ қилган ёки „кичик гуноҳ“да давом этганларга нисбатан ишлатилади. Намоз ўқимаган, зино қилган, ичкилик ичганлар гуноҳкор ҳисобланади.

Мўътазила каби баъзи исломий мазҳабларда гуноҳкорлар мўмин ва кофирлардан ташқари учинчи гуруҳ одамлар сифатида таърифланади. Баъзи мазҳабларда гуноҳ саналган амаллар, баъзиларида куфр саналиши мумкин.

Исломда катта гуноҳлар (кабоир) дин нуқтаи назаридан катта ва асосий, номақбул ҳатти-ҳаракатларга берилган номдир. Қуръони каримнинг катта гуноҳ истилоҳи зикр қилинган оятларидан иккитаси Нисо сурасининг 31- ояти (4/31) ва Шўро сурасининг 37-оятидир (42/37).

Катта гуноҳлардан ташқари, кичик гуноҳлар атамаси ҳам мавжуд. Кичкина гуноҳлар қилувчилар ҳам гуноҳкор ҳисобланадилар.

Катта гуноҳлар

Катта гуноҳлар турли оят ва ҳадисларга кўра белгиланади. Турли одамлар 7 дан бошлаб 60-70 гача бўлган катта гуноҳлар рўйхатини туздилар ва бу рўйхатлар бир-биридан фарқ қилади. Катта гуноҳ саналадиган амаллардан баъзилари қуйидагилардир:

  • ширк келтириш,
  • Бировни ноҳақ ўлдириш
  • ўз жонига қасд қилиш,
  • урушдан қочиш,
  • Зино,
  • жодугарлик,
  • Ёлғон ва тухмат
  • Чўчқа гўшти ва шунга ўхшаш ҳаром нарсаларни ейиш,
  • ичиш,
  • қимор ўйинлари,
  • пора олиш ,
  • Фоиз пулини ейиш
  • исроф қилмоқ,
  • ишончга хиёнат қилиш,
  • Одамларни мазах қилиш (ғийбат қилиш) ,
  • Қош-кўз белгилари билан одамларни масхара қилиш.[2]

Фосиқнинг ҳукми

Катта гуноҳ қилган кишининг аҳволи ислом илмларининг муҳим мавзуларидандир. Бу борада турли диний оқимлар турлича фикр билдирган.

Шариат қонунларида айрим жиноятлар учун жазо ва тазир жазолари мавжуд бўлиб, уларнинг таърифи ва қўлланиши қози ихтиёридадир. Катта гуноҳ ҳисобланган қилмиш жазосини талаб қилмаса, бу қилмишларга жавобан миқдори ва қўлланиши қози ихтиёрига боғлиқ бўлган таъзир жазолари қўлланиши мумкин. Бу жазолар танбеҳ бериш, кўрсатувни рад этиш, таёқ отиш, қамоқ ва ўлим жазосидан иборат. Жумладан, намоз ўқимай гуноҳга қўл урган киши тавба қилишга даъват қилинади ва қамоққа ташланади. Агар буни рад эца, ўлдирилади.[3][4][5] Спиртли ичимликларни истеъмол қилувчилар учун баъзи фиқҳ мазҳаблари томонидан тўхтатувчи жазолар назарда тутилган.

Муртадлик; Фиқҳий мазҳаблар учрашадиган умумий нуқтага кўра, катта гуноҳлардан бири бўлган ва энг катта гуноҳ саналган " ширк " келтириш куфрдир ва шунинг учун бу гуноҳни қилганлар диндан чиқадилар, яъни. Кофир бўладилар. Бундан ташқари, диний тушунчалар, Аллоҳ, Пайғамбарлар, Каъба ҳақидаги ҳазил, танқид ва карикатура каби ҳодисалар ҳурмацизлик ва диндан қайтиш сифатида қабул қилинади.

Шариат ва салафий оқимлар ушбу тушунчанинг ҳозирги вакиллари ва амалиётчилари сифатида мавжуд/

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
  2. ↑ „Арşивленмиş копя“. 4 ҳазиран 2013да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15 майıс 2013.
  3. ↑ „Арşивленмиş копя“. 9 нисан 2012да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 20 ҳазиран 2013.
  4. ↑ Неcати Ениэл, Ҳüсейин Каяпıнар, Сüнен-и Эбу Давуд Терcеме ве şэрҳи c. 2, с. 112
  5. ↑ „Арşивленмиş копя“. 26 şубат 2013да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 20 ҳазиран 2013.