Guo Chjen

Гуо Чжен (хитойча савдо. 656—713) — Тан империяси давридаги хитойлик сиёсатчи, ҳарбий хизматчи ва шоир.

Гуо Чжен
Таваллуди	656 Тан империяси
Вафоти	713
Касби	Шоир

Биография

656 йилда Янгқуда (ҳозирги Шанси провинсияси) туғилган. У нуфузли бюрократик оиладан чиққан. 671 йилда у пойтахт Чанғанга кўчиб ўтди ва у ерда император университетига ўқишга кирди. 673-йилда у императорлик имтиҳонини муваффақиятли топшириб, энг юқори даражадаги жинсини олди. Худди шу йили у Тонгқуан туманига (замонавий Суининг, Сичуан провинсияси) бошлиқ этиб тайинланди. Бу ерда аҳолига нисбатан қаттиқ муносабат доимий норозиликни келтириб чиқарди. Буни эшитган ҳукмдор Ву Зетян Гуо Чженни Луоянгга (ўша пайтда пойтахт бўлган) чақирди. Бу ерда Гуо ўзи ҳақида яхши таассурот қолдира олди ва шунинг учун авф этилди. Худди шу йили у Тибетга элчи этиб тайинланди. Йил давомида у император Дудсроннинг Тибет вакили билан музокаралар олиб борди. Гуо муваффақиятли музокаралар олиб боришга, шунингдек, Тибетда бошланган ички низолардан фойдаланишга муваффақ бўлди. 699 йилда у бошқа давлатлар билан алоқалар учун мас’ул бўлган маросимлар бўлимига тайинланган. 701 йилда у Лян префектураси (замонавий Гансу вилояти ҳудудида) бошлиғи этиб тайинланди. У ўз фаолияти давомида ҳудудни тибет босқинларидан ҳимоя қилиш, суғоришни тарғиб қилиш, аҳолининг иқтисодий аҳволини яхшилаш борасида кўп ишларни амалга оширди. 706-йилда янги император Чжунгзон Гуо Чженни Тургеш хоқонлигига элчи этиб тайинлади, у ерда Гуо унинг эгалари Ушил ва Соге билан музокаралар олиб борди. Хитой дипломати арабларга қарши хоқонлик билан иттифоқ тузди. Бу Хитойнинг шимолий чегараларида 708 йилга келиб, хоқонлик пароканда бўлган пайтда тинчликни таъминлади. Соге душманлари император канслери Зонг Чуке ва Жи Чонгга пора беришлари натижасида Хитой Соге қўшинларига ҳужум қилишга қарор қилди. Гуо Чжен бунга қарши исён кўтарди, аммо беҳуда. Натижада хоқонлик билан уруш бошланди. Бироқ бу узоққа чўзилмади — Гуо Чжен императорга вазиятни тушунтириб бера олди. Натижада канцлерлар қатл этилди ва Гуо Чжен Соге билан янги сулҳ тузди. 710-йилда янги император Руизонг Гуо Чженни қишлоқ хўжалиги вазири, 711-йилда эса канслер этиб тайинлаб, унга зи (баронга ўхшаш) унвонини беради. 712 йилда бўлажак император Сюанцзун Гуо Чженни Суофан вилоятига (замонавий Нингхиа ва Шеанси провинсиялари) ҳарбий комендант этиб тайинлади. Худди шу йили у уруш вазири этиб тайинланди.713 йилда у яна канслер этиб тайинланди. Ўша йили у малика Таипингнинг фитнасини бостиришда фаол иштирок этди, бунинг учун у Даи-гун (герцогнинг аналоги) унвонини ва цензура раҳбариятини олди. Бироқ, ўша йили, кўчманчиларга қарши курашда у муваффақияцизликка учради, текшириш пайтида император ёмон ўқитилган қўшинни кўрди. Шунинг учун Гуо Чжен ўз лавозимидан четлаштирилди ва Син префектурасига (ҳозирги Гуандун вилояти) сургун қилинди. Бироқ, ўша йили Гуо Чжаозжоу префектураси (замонавий Цзянси вилояти) раҳбарининг ҳарбий маслаҳатчиси лавозимига кўтарилди, аммо Гуо Чжен янги навбатчилик станциясига боришга улгурмади ва йўлда вафот этди.

Ижоди

Гуо Чжен шеърияти ўзининг фавқулодда руҳий қудрати билан машҳур эди. Унинг 20 дан ортиқ шеърлари бугунги кунгача етиб келган.

„'Крикет“'

Аччиқ изтиробда уйдан узоқда — омадни билмаган одам … Ва фақат чийиллайди, менинг ёстиғимга оҳиста чийиллайди. Ғамгин қўнғироқингизни бойларнинг қизил дарвозаларида айтманг — У ерда, қўшиқлар ҳуштаклари ва қўшиқлар садолари остида улар сизни эшитмайдилар.

Манбалар

Рейн Кругер. Ҳаммаси Осмон остида. Хитойнинг тўлиқ тарихи.—Бостон, 2003.—212-214.