Gusle
Гусле (сербча: гусле, хорватча: гусле, словенча: gusle ,албанча: лаҳута), гусла (Булг булғорча: гусла)[1] — бу жанубий славянларнинг камонсимон мусиқа асбоби ҳисобланади. У (айниқса) Черногория, Босния ва Герцеговина, Македония, Хорватия, Сербияда ХХ асрининг сўнгги учдан бир қисмига қадар жуда оммабоп бўлган. У шунингдек, илгари Болгарияда ҳам машҳурликка эришган.
|
|
Гусле ёғочдан ўйилган бўлиб, кўриниши овал ёки нок шаклида. Унинг очиқ томони тери мембранаси билан қопланган бўлиб, баъзи турларида бир нечта кичик резонатор тешиклари кесилган. Бўйин қисмининг юқори томонида узун ёғоч қозиқ перпендикуляр равишда жойлаштирилиб, унга 50-60 от сочидан ўралган, бир ёки иккита торлар тортилган. Уни камон тортиш усули каби ўйналади. Торни бўйин қисмига босмаган ҳолда, бармоқлар билан охиста тегиниб, флажолет товушлари яратилади.
Анъана бўйича Гусле чолғу асбобига, қироат услубидаги (юнак — баракалла) қадимий қаҳрамон-эпос деб аталган юнацк қўшиқлари жўр бўлган. Тарихий йилномаларда келтирилган маълумотларга кўра, Шарқий Европанинг кўплаб мамлакатларида серб саёҳатчи мусиқачилари ўз чиқишларини намойиш этиб, улкан машҳурликка эришишган .
-
Черногория-Герсеговина (чеккада) ва серб (о'ртада) гусле
-
Филип Вишнжич, ко'р серб ко'рувчи ва ҳуслар
-
О'йнаётган албаннинг танаси ва қо'лларининг ҳолати
Манбалар
Адабиётлар
- „Гусле“, Музыкальная энциклопедия. Том 2. М.: Советская энциклопедия, 1974.
- На страже сербской истории. Феномен гусле. — 2019.