Gvineya-Bisauda Islom sahifasining manbasini koʻrish

'''Gvineya-Bisauda islom''' hukmron [[din]] boʻlib, unga mamlakat aholisining 50 % dan ortigʻi eʼtiqod qiladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Refugees |first=United Nations High Commissioner for |title=Refworld {{!}} 2010 Report on International Religious Freedom — Guinea-Bissau |work=Refworld |url=http://www.refworld.org/docid/4cf2d096c.html |access-date=2017-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707000628/http://www.refworld.org/docid/4cf2d096c.html |archive-date=2017-07-07}}</ref>.

== Tarixi ==
[[Gvineya-Bisau]] xalqlari turli davrlarda [[Islom|islom dinini]] qabul qilganlar. Masalan, [[Fula|fulalar]] taxminan milodiy [[IX asr|IX asrda]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://idi.bg/blogs/view/blog/237|sarlavha=Было африканское племя — тема Западная Африка – Idi.bg|nashriyot=idi.bg}}</ref><ref>{{Книга|автор=Попов В. А.|часть=Фульбе|заглавие=Народы и религии мира|ответственный=Глав. ред. В. А. Тишков|место=М.|издательство=Большая Российская Энциклопедия|год=1999|страницы=|страниц=982|isbn=5-85270-155-6}}</ref> musulmon boʻlgan, mandinkalar esa [[XII asr|XII asrda]]<ref>{{Книга|автор=Выдрин В. Ф.|часть=Мандинка|заглавие=Народы и религии мира|ответственный=Глав. ред. В. А. Тишков|место=М.|издательство=Большая Российская Энциклопедия|год=1999|страницы=324|страниц=982|isbn=5-85270-155-6}}</ref> islomni qabul qilganlar. [[Oʻrta asr|Oʻrta asrlarda]] Islomning tarqalishi, birinchi navbatda, Shimoliy Afrika [[Berberlar|berberlari]] bilan [[savdo]] aloqalari bilan bogʻliq. Fula va Mandinka 1076-yilda Gana imperiyasini magʻlub etish paytida [[Murobitlar sulolasi|Murobitlar]] berberlarining ittifoqchilari edi. 1750-1900-yillarda islom bayrogʻi ostidagi koʻplab [[Jihod|jihodlarda]] qatnashdilar<ref>{{Книга|автор=Hopen, C. Edward|заглавие=Fulani. In Muslim Peoples: A World Ethnographic Survey|ответственный=edited by Richard V. Weekes|издание=2nd ed|место=Westport|издательство=Greenwood Press|год=1984|pages=257—261|страниц=|isbn=}}</ref>. [[1446|1446-yilda]] [[Afrika]] qirgʻoqlarida toʻxtagan Nuno Tristão boshchiligidagi [[Portugallar|portugal]] ekspeditsiyasi yangi ochilgan quruqlikka Gvineya deb nom berdi. Nuno Tristão va ushbu ekspeditsiya aʼzolarining bir qismi mahalliy aholi tomonidan oʻldirilgan<ref>{{Книга|заглавие=Sierra Leone Language Review|ссылка=https://books.google.co.uk/books?id=K4DibmaKNokC&pg=PA13&dq=serer+poisoned+arrows&hl=en&ei=X13dTtu8BovRsgbh14mNBA&sa=X&oi=book_result&ct=book-preview-link#v=onepage&q=serer%20poisoned%20arrows&f=false|издательство=Taylor & Francis|страниц=160}}</ref>. Keyingi 20 yil davomida portugallar qirgʻoqqa tushmadi. [[1466|1466-yilda]] Portugaliya qiroli yaqin atrofdagi Kabo-Verde orollarini (hozirgi [[Kabo-Verde]] davlati) oʻzlashtirayotgan oʻz fuqarolariga Gvineyani rivojlantirish huquqini berdi. Uzoq vaqt davomida Gʻarbiy Afrika qirgʻogʻida portugallarning mavjudligi qul savdosining markazlari boʻlgan Kasheu (1588-yilda tashkil etilgan) va [[Bisau]] (1687-yilda tashkil etilgan) mustahkamlangan aholi punktlari bilan cheklangan; ular Kabo-Verde koloniyasida boshqarilgan<ref>{{Книга|автор=C.R. Boxer, (1977). The Portuguese seaborne empire, 1415-1825, pp. 26–7, 30 London, Hutchinson & Co. ISBN 0-09131-071-7|заглавие=|ответственный=|издание=|место=|издательство=|год=|страницы=|страниц=|isbn=}}</ref>. [[1879|1879-yilda]] Portugaliyaning materikdagi mulklari alohida mustamlaka sifatida „Portugal Gvineyasi“ ga aylantirildi. Dastlab portugallar faqat qirgʻoqni nazorat qilishdi. [[XX asr|XX asrning boshlarida]] islomni qabul qilgan qirgʻoq aholisining koʻmagi bilan portugallar qitʼaning tubida yashovchi [[Paganizm|butparast]] qabilalarga qarshi yurish boshladilar. 1974-yil 24-sentyabrda Gvineya-Bisau mustaqilligini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.historyworld.net/wrldhis/plaintexthistories.asp?historyid=ad46|sarlavha=HISTORY OF GUINEA-BISSAU|nashriyot=www.historyworld.net}}</ref>.

1995-yilda Gvineya- Bisauda [[Ahmadiya]] musulmon jamoasi paydo boʻldi. 2001-yil 20-avgustda Gvineya-Bisauning oʻsha paytdagi prezidenti Kumba Yala barcha Ahmadiya masjidlarini yopish va ushbu taʼlimotni targʻib qiluvchi barcha missionerlarni, jumladan, Tashqi ishlar vazirini<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2001-08-21 |title=Government expels Ahmadiyya Islamic group |work=IRIN |url=http://www.irinnews.org/report/25216/guinea-bissau-government-expels-ahmadiyya-islamic-group |access-date=2017-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170107170828/http://www.irinnews.org/report/25216/guinea-bissau-government-expels-ahmadiyya-islamic-group |archive-date=2017-01-07}}</ref> mamlakatdan chiqarib yuborishni buyurdi. 2005-yil yanvar oyida Ahmadiya jamoati musulmonlariga oʻz diniy faoliyatini qayta boshlashga ruxsat berildi, biroq ikki oydan soʻng, oʻsha yilning mart oyida yana taqiqlandi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Guinea-Bissau in 2001 |work=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Guinea-Bissau-Year-In-Review-2001 |access-date=2017-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170801174031/https://www.britannica.com/place/Guinea-Bissau-Year-In-Review-2001 |archive-date=2017-08-01}}</ref>. [[2006|2006-yilda]] hukumat Ahmadiya jamoatiga oʻz eʼtiqodini ochiq eʼtiqod qilish huquqini berdi<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2006/guinea-bissau|sarlavha=Guinea-Bissau {{!}} Country report {{!}} Freedom in the World {{!}} 2006|nashriyot=freedomhouse.org|kirish sanasi=2022-07-19|arxivsana=2017-01-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170108002117/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2006/guinea-bissau}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://photos.state.gov/libraries/senegal/323269/pdf/religiogb06pt.pdf|sarlavha=RELATÓRIO INTERNACIONAL DE 2006 RELATIVO À LIBERDADE RELIGIOSA|muallif=|ish=|sana=|format=PDF|nashriyot=U.S. Department of State|til=fr|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2017-01-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170108001558/http://photos.state.gov/libraries/senegal/323269/pdf/religiogb06pt.pdf}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session8/GW/IRPP_UPR_GNB_S08_2010_InstituteonReligionandPublicPolicy.pdf|sarlavha=«Институт религии и общественной политики доклад: религиозные свободы в Гвинее-Бисау»|muallif=|ish=|sana=|nashriyot=|kirish sanasi=2022-07-19|arxivsana=2016-12-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161225144838/http://lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session8/GW/IRPP_UPR_GNB_S08_2010_InstituteonReligionandPublicPolicy.pdf}}</ref>.

== Raqamlar ==
Gvineya-Bisau aholisining yarmidan koʻpi islom diniga eʼtiqod qiladi. Ularning aksariyati [[Molikiylik|molikiy mazhabidagi]] sunniylar boʻlib, [[Tasavvuf|soʻfiylik]] taʼsiri ham mavjud. Mamlakatda sunniylardan tashqari [[Shialik|shialar]] ham istiqomat qiladi, ular musulmonlar sonining 6 foizini, Ahmadiylar esa 13 ming kishini tashkil qiladi, bu 2 foizga yaqin<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.pewforum.org/files/2012/08/the-worlds-muslims-full-report.pdf|sarlavha=«Мусульмане мира: единство и разнообразие»|muallif=|ish=|sana=|nashriyot=|kirish sanasi=2022-07-19|arxivsana=2017-01-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170126060051/http://www.pewforum.org/files/2012/08/the-worlds-muslims-full-report.pdf}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Davlatlarga koʻra Islom]]