Christiaan Huygens
Бу мақола викилаштирилиши керак. |
| Чристиаан Ҳуйгенс | |
|---|---|
|
|
Гюйгенс (Гейгенс; Ҳуегенс) Христиан (нидерландча: Чристиаан Ҳуйгенс; 1629.14.4 — Гаага — 1695.8.7) — нидерландиялик физик, механик, математик ва астроном. Лондон Қироллик жамияти аъзоси (1663), Париж ФА аъзоси ва унинг раиси (1665-йилдан). Лейден университетида (1645—47) ва Бред университетида (1647—49) ўқиган. Биринчи илмий иши аналитик геометрияга бағишланган. Биринчи бўлиб маятникли соатни ихтиро қилган (1657), унинг назариясини яратган, физик маятник тебранишлари қонунларини аниқлаган, зарба назариясига асос солган. Ёруғликнинг тўлқин назариясини ривожлантирган (1678); ёруғликнинг тарқалиш механизмини тушунтириб, унинг номи билан аталувчи (Гюйгенс — Френел принсипи) ни илгари сурган (1690); анизотропик муҳитда нурнинг иккига ажралишини тушунтириб берган. Р. Гук билан ҳамкорлиқда термометрнинг доимий нуқталари — музнинг эриш нуқтасини ва сувнинг қайнаш нуқтасини аниқлаган. Телескопии такомиллаштирган; ўз номи билан аталувчи окуляр ясаган. Сатурн ҳалқалари ва унинг йўлдоши (Титан)ни кашф қилган (1655). Г. эҳтимоллар назариясига оид дастлабки асарлардан бирининг муаллифи (1657).
Адабиётлар
- ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |