HIMARS
М142 ҲИМАРС (инглизча: Ҳигҳ Мобилитй Артиллерй Роcкет Сйстем)[1] — ғилдиракли шассидаги Американинг кўп учирувчи ракета тизими .
| М142 ҲИМАРС | |
|---|---|
|
ҲИМАРС Борнхолмда, Дания даги ДЕФЕНДЕР-Эуропе о'қув машг'улотларида . 24-май 2022-йил | |
| Тури | ракета артиллерияси |
| Давлат | Андоза:Флагификация |
| Хизмат тарихи | |
| Ишлатилган йиллари | 2005-йилдан буён |
| Урушлар ва тўқнашувлар | Афғонистондаги урушда, Суриядаги фуқаролар урушида, Ироқдаги фуқаролар урушида, Россиянинг Украинага киришида |
| Ишлаб чиқарилиш тарихи | |
| Конструктор | Лоcкҳеэд Мартин |
| Ислаб чиқарилган | 1996—2000 |
| Ислаб чиқарувчи | Лоcкҳеэд Мартин, БАЭ Сйстемс |
| Ислаб чиқарилган йиллари | 2003-йилдан буён |
| Тезлиги, км/с | 85 |
| йўл захираси, км | 480 |
| Асосий қуролланиши | 6 та МЛРС ракеталари МЛРС ёки 1 та АТАCМС тактик ракетаси |
| Экипаж (ҳисоб), одам | 3 (оператор, ҳайдовчи, экипаж командири) |
| Калибр | 227 мм |
| Ўт очиш тезлиги, ўт оч./дақ. |
1, 2, 3, все 6 |
| Мўлжалга олиш узоқлиги, м | 2 км дан 300 км гача |
| Максимал узоқлиги, м |
МГМ-140 АТАCМС учун 300 км ПрСМ учун 500 км (2023-йилдан) |
Тарихи
М142 ҲИМАРС уч ўли („беш тонна“) АҚШ армиясининг ФМТВ ғилдиракли шассиси асосида яратилган (инглизча: Фамилй оф Медиум Таcтиcал Веҳиcлес оиласи — ўрта тактик транспортлар оиласи), олтита МЛРС ракетасини ёки битта АТАCМС оператив-тактик баллистик ракетасини олиб юриши мумкин. ҲИМАРС М270А1 МЛРС билан алмаштирилиши мумкин, ўқ-дорилар юкининг ярим қисмини кўтариш имкониятига эга.
М142 ҲИМАРС тизими C-130 самолётида ҳавода ташиш мумкин ва БАЭ Сйстемс Мобилитй & Протеcтион Сйстемс (собиқ Армор Ҳолдингс, Инc.) томонидан ишлаб чиқарилган.). Ракета қисми Лоcкҳеэд Мартин томонидан ишлаб чиқарилган.
М142 ҲИМАРС нинг ривожланиши биринчи марта 1994-йилда маълум бўлган . 2002-йилда АҚШ денгиз пиёдалари корпуси АҚШ армияси билан 40 та ҲИМАРС тизимини сотиб олишга келишиб олди. Уларни жойлаштириш 2005-йилда бошланган. 2007-йил июл ойида Ироқнинг Ал-Анбар вилоятида 14-денгиз полкининг 2-баталёнидаги Фох Баттерй денгиз пиёдалари жойлаштирилган. Бу ҲИМАРСни жангларда фойдаланилган биринчи денгиз бўлинмаси.
2011-йил сентябр ойида Сингапур ҲИМАРСни ўз армияси билан бирга хизматга қабул қилди. Қўшинлар 18 та ҲИМАРС учириш мосламаси, 9 та беш тонналик ФМТВ шассиси ва ХМ31 ракеталари (ГМЛРС, Гуидед МЛРС — ГПС билан инертиал бошқарув тизими билан жиҳозланган), унитар юқори портловчи жанговар каллак билан жиҳозланган контейнерлар, шунингдек тегишли ёрдам ва алоқа ускуналарини олдилар. хизматлар. Ушбу буюртма М26 ракеталарини ёки бошқа турдаги МЛРС бошқарилмайдиган ракеталарни ўз ичига олмайди.
М142 ҲИМАРС ҳам ердан ерга ракеталарни учириш, ҳам АИМ-120 АМРААМ зенит ракеталарини учириш учун кўп қиррали ракета сифатида синовдан ўтказилди .
Ўқ-дорилари
-
Синов отишни ўрганиш вақтида алмаштириладиган пакетни бир юк машинасидан бошқасига қайта юклаш. Афғонистон, 2009-йил 15-феврал
-
ҲИМАРС Эдинбургдаги Марине Форwард Оператинг Басе -да ўт очишга тайёрланмоқда. Афғонистон, 2012-йил 26-феврал
-
ҲИМАРС Вашингтон штатидаги Якима ўқув марказида отишма пайтида. 2011-йил 24-май
МЛРС ва ҲИМАРС учун иккита ўқ-дорилар оиласи мавжуд:
МФОМ
Ўқ-дорилар МФОМ (инглизча: МЛРС Фамилй оф Мунитионс — ўқ-дорилар оиласи МЛРС) қуйидаги турдаги ракеталарни ўз ичига олади:
- М26 — кластерли каллакли бошқарилмайдиган ракета (М77 субелементлари)
- М26А1 — кластерли жанговар каллакли (М85 субелементлари) ва отиш масофаси (ЭР МЛРС) 45 км гача бўлган бошқарилмайдиган ракета;
- М26А2 — кластерли жанговар каллакли ((кüмüлатиф парчаланиш субелементлари М77) ва 45 км гача ўқ отиш масофаси (ЭР МЛРС) бўлган бошқарилмайдиган ракета;
- ГМЛРС М30 (инглизча: Гуидед МЛРС — бошқариладиган МЛРС) — кластерли жанговар каллакли (М85 субелементлари) ва 70 км гача кенгайтирилган отиш масофаси (ЭР МЛРС) бўлган 240 мм бошқариладиган (инертиал + ГПС) ракета[2] ;
- М28 — 227 мм ўқув ракетаси;
- М28А1 — қисқартирилган отиш масофасига эга 227 мм ўқув ракетаси;
- АТ-2 — 227 мм кластерли ракета — мин.
АФОМ
Ўқ-дорилар оиласи АФОМ (инглизча: Армй ТАCМС Фамилй оф Мунитионс оиласи) АТАCМС ракеталарининг қуйидаги турларини ўз ичига олади:
- АТАCМС Блок И — 950 та жанговар элемент учун кластерли жанговар каллакли, 165 км гача масофага ва инертиал бошқарув тизимига эга тактик ракета;
- АТАCМС Блоcк ИА — 300 та жанговар элемент учун кластерли жанговар каллакли ва ГПС қабул қилувчиси, вертикал якуний траэкторияси[3] ва 300 км гача отиш масофаси билан жиҳозланган инертиал бошқарув тизими (CС) бўлган тактик ракета;
- АТАCМС Блоcк ИА Унитарй — оғирлиги 500 фунт (226,8 кг) бўлган юқори портловчи каллакка эга бўлган тактик ракета, ГПС қабул қилиш мосламаси билан жиҳозланган инертиал бошқарув тизими (CС) ва 270 км гача отиш масофаси;
- АТАCМС Блоcк ИИ — 13 та ўз-ўзини нишонга олувчи БАТ ўқ-дорилари ва 140 км гача отиш масофасига мўлжалланган кластерли каллакка эга тактик ракета;
- АТАCМС Блоcк ИИА — бу 6 та ўз-ўзини нишонга олувчи БАТ ўқ-дорилари (яхшиланган дизайн) учун кластерли каллакка эга ва 220 км гача отиш масофасига эга бўлган тактик ракета.
Тизимнинг ривожланиши

Британия армияси ўхшаш транспорт воситасидан бир хил ўқ-дориларни ишга туширадиган тизимларни жойлаштириш (Супаcат 600 шассисига ўрнатилган битта МЛРС контейнери) яратишни режалаштирмоқда.[7]
Хизматда
- АҚСҲ — 363 М142 ҲИМАРС 2022-йил ҳолатига кўра пиёда ҳамда денгиз кучларида 47та.[8]
- Сингапур — 18 М142 ҲИМАРС, 2016-йил ҳолатига кўра.[9]
Бирлашган Араб Амирликлари — 32 М142 ҲИМАРС, 2022-йил ҳолатига кўра.[10]- Иордания — 12 М142 ҲИМАРС, 2016-йил ҳолатига кўра[11] 2012-йил ҳолатига кўра 432та ракета
Полша — ~ 500 ПУ (буюртма берилган), 2022-йил ҳолатига кўра.- Руминия — 18 М142 ҲИМАРС, 2021-йил ҳолатига кўра
Украина — 12 дона М142 ҲИМАРС ГМЛРС ракеталари билан 20-июл 2022-йил ҳолатига кўра, яна қўшимча 4дона етказиб берилиши кутилмоқда, умумий ҳолда 20 дона етказиб бериш режалаштирилган[12]
Жанговар фойдаланиш
2010-йил 12-февралдан 13-февралга ўтар кечаси Афғонистон жанубидаги Ҳилманд вилоятида бошланган 2001-йилда Афғонистонда жанговар ҳаракатлар бошланганидан бери ИСАФнинг энг йирик ҳужуми бўлган „Моштарак“ операциясининг иккинчи кунида ҲИМАРС ракеталаридан учирилган иккита Америка ракетаси бир америкалик ракетага тегди. Маржа шаҳри яқинидаги уй 12 тинч аҳолини ўлдирди[13]. ИСАФ ҳодиса тўлиқ тергов қилингунча ҲИМАРСдан фойдаланишни тўхтатди. Кейинроқ британиялик офицер ракеталар нишонга тегганини, нишон Толибон томонидан қўллангани ва тизим қайта ишга туширилганини айтди[14]. Маълумотларга кўра, тинч аҳоли ўлими Толибон томонидан тирик қалқонлардан фойдалангани сабаб бўлган. ИСАФ кучлари бу жойда тинч аҳоли борлигидан бехабар эди[15].
2018-йилнинг 7-февралидан 8-февралга ўтар кечаси Суриянинг Дайр-аз-Зор провинсиясидаги Ҳашам яқинида юз берган тўқнашувда халқаро коалиция таркибига кирувчи АҚШ ҳарбий бўлинмалари ракета ва бомбали ҳужумлар уюштирди ва Суриянинг баталён гуруҳига қарши ҲИМАРСдан фойдаланди. ҳукуматпараст кучлар[16].
2022-йил 24-июн куни Россиянинг Украинага бостириб киришига қаршилик кўрсатиш жараёнида ҲИМАРСдан фойдаланиш видеоси тарқала бошлади. Видеода тунда иккита ракетадан 6 та ракета рус қўшинлари позицияларига отилган[17]
ҲИМАРС Украина Қуролли Кучлари томонидан фронт чизиғи яқинидаги Россия ерларига, шунингдек, орқада, қўмондонлик пунктларида, штаб-квартираларда, қурол омборлари ва казармаларда юқори аниқликдаги зарбалар учун ишлатилади[18][19][20], қўшимча равишда, ҲИМАРС логистика ва рус қўшинлари қўмондонлигини бузиш учун кучли қурол эди[21]. Россия қўмондонлик постларига ҳужум қилиш учун Украина қўшинлари томонидан ҲИМАРСдан муваффақиятли ва самарали фойдаланиш қайд этилган[22].
Пентагон маълумотларига кўра, Украина ҳарбийлари қуролларнинг юқори аниқлиги ва катта вайронагарчилик радиусини таъкидлаб, ҲИМАРСни рус қўшинларига қарши қўллаш орқали „катта муваффақият“га эришдилар[23][20].
14-июл холатига кўра, Украина Қуролли Кучлари ҲИМАРС ва М270 дан артиллерия ўқ-дорилари бўлган 20 дан ортиқ йирик омборларни, шунингдек, Россия ҳарбийлари томонидан бошқариладиган ҳудуддаги[24] олдинги чизиқдан 40-80 километр) чуқурликдаги бошқа об’эктларни йўқ қилиш учун фойдаланди.[25][26]
Шунингдек
- М270МЛРС
- ТОС-1А „Солнцепёк“
- 9К51М „Торнадо-Г“
Манбалар
- ↑ Ҳоw то проноунcе ҳимарс ин Энглиш — ЁуГлиш.
- ↑ „США заказали новую ракету для систем залпового огня“. 2012-йил 28-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 26-апрел.
- ↑ „АТАCМС Блоcк ИА Унитарй // Лоcкҳеэд Мартин, 2011“. 2020-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 25-ноябр.
- ↑ „Преcисион Стрике Миссиле (ПрСМ)“ (эн). Лоcкҳеэд Мартин (2021-йил 22-декабр). Қаралди: 2022-йил 20-июл.
- ↑ Сандбохх Неwс. „Тҳе УС Армй Ҳас Ан Артиллерй Проблем“ (эн-УС). 19ФортйФиве (2022-йил 27-январ). Қаралди: 2022-йил 20-июл.
- ↑ Cалеб Ларсон. „Лоcкҳеэд Мартин Анноунcес Армй'с Преcисион Стрике Миссиле Cомплетес Тест“ (эн). Тҳе Натионал Интерест (2021-йил 16-октябр). Қаралди: 2022-йил 20-июл.
- ↑ „Миссилес анд Фире Суппорт ат ДСЕи 2007“. 2008-йил 5-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 3-май.
- ↑ Тҳе Милитарй Баланcе 2022,п.51,55
- ↑ Интернатионал Институте фор Стратегиc Студиэс. Тҳе Милитарй Баланcе 2016. Лондон: Тайлор&Франcис, 2016 — 287-бет. ИСБН 9781857438352.
- ↑ Тҳе Милитарй Баланcе 2022,п.374
- ↑ Интернатионал Институте фор Стратегиc Студиэс. Тҳе Милитарй Баланcе 2016. Лондон: Тайлор&Франcис, 2016 — 337-бет. ИСБН 9781857438352.
- ↑ „УС то сенд фоур море преcисион роcкет сйстемс то Украине“ (эн-УС) (2022-йил 20-июл).
- ↑ Владимир Скосырев. „Талибы уходят в подполье. НАТО продвигается на юг Афганистана“ (ру). Независимое военное обозрение. Независимая газета (2010-йил 16-феврал). 2010-йил 19-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 3-апрел.
- ↑ „Оператион Моштарак: миссилес тҳат киллед cивилианс 'ҳит cорреcт таргет'“. www.телеграпҳ.cо.ук. 2022-йил 20-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 20-апрел.
- ↑ „Артиллерй: Ит Wасн'т Ме“. www.стратегйпаге.cом. 2022-йил 16-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 20-апрел.
- ↑ „Барбара Старр анд Рян Броwне. УС-лед cоалитион стрикес килл про-региме форcес ин Сйриа // CНН, 08.02.2018“. 2018-йил 30-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 22-апрел.
- ↑ Брент М. Эастwоод. „WАТCҲ: Америcа'с ҲИМАРС Роcкет Сйстем Жуст Wент то Wар ин Украине“ (эн-УС). 19ФортйФиве (2022-йил 24-июн). Қаралди: 2022-йил 25-июн.
- ↑ Ставрос Атламазоглоу. „Путин Ҳас а Проблем: У.С. ҲИМАРС Аре Роcкинг Руссиан Форcес ин Украине“ (эн-УС). 19ФортйФиве (2022-йил 5-июл). Қаралди: 2022-йил 5-июл.
- ↑ „У.С.-супплиэд ҲИМАРС чангинг тҳе cалcулус он Украине’с фронт линес“. Wашингтон Пост. Қаралди: 2022-йил 6-июл.
- ↑ 20,0 20,1 „Пентагон: Украина успешно использует системы ҲИМАРС в Донбассе“ (ру). Радио Азаттык. Қаралди: 2022-йил 9-июл.
- ↑ Wеслей Cулп. „Wҳй ҲИМАРС Макес Руссиан Генералс Сwеат ин Украине“ (эн-УС). 19ФортйФиве (2022-йил 13-июл). Қаралди: 2022-йил 13-июл.
- ↑ „Война в Украине: удары по Одесской области; в непризнанной ДНР предъявили обвинения еще двум британцам - Новости на русском языке“ (ру-РУ). ББC Неwс Русская служба. Қаралди: 2022-йил 2-июл.
- ↑ „Россия не уничтожила ни одной системы ҲИМАРС — генерал Марк Милли“ (ру). Тҳе Инсидер. 2022-йил 21-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-июл.
- ↑ „ҲИМАРС — западные ракетные системы, с помощью которых Украина лишает Россию ключевого преимущества последних месяцев. Может ли российская армия что-то им противопоставить?“ (ру). Медуза. Қаралди: 2022-йил 14-июл.
- ↑ „ҲИМАРС — западные ракетные системы, с помощью которых Украина лишает Россию ключевого преимущества последних месяцев. Может ли российская армия что-то им противопоставить?“ (ру). Медуза. Қаралди: 2022-йил 14-июл.
- ↑ Жаcк Буcкбй. „ҲИМАРС: Тҳе Оне У.С. Wеапон Тҳат Сcарес Руссиан Генерал ин Украине?“ (эн-УС). 19ФортйФиве (2022-йил 14-июл). Қаралди: 2022-йил 14-июл.
Ҳаволалар
- ҲИМАРС кўп учирувчи ракета тизими
- Юқори ҳаракатчан артиллерия ракета тизими (ҲИМАРС) (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-04-27 санасида архивланган)(ингл.) )
- Армй-Течнологй.cом: ҲИМАРС(ингл.) )
- Локхид-Мартин: ҲИМАРС(ингл.) )
- Сингапурга таклиф қилинган ҲИМАРС сотилишига ДоД пресс-релизи(ингл.) )
- М26/М30/М31 МЛРС ракеталари ҳақида десигнатион-сйстемс.нет сайтида маълумот(ингл.) )
- 2010-йилда Канада кучларига таклиф қилинган ҲИМАРС бўйича МЕРХ нашри(ингл.) )