UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Handa (Aichi)]]
{{Bilgiquti aholi punkti|nomi=Handa|asl nomi={{nobold|{{lang|ja|半田市}}}}|mavqe=[[Yaponiya shaharlari|Shahar]]
<!-- images, nickname, motto -->|tasvir=[[File:Handaakarenga.JPG|300px]]<br />[[File:Handa City Skyline.jpg|300px]]|bayroq=Flag of Handa, Aichi.svg|gerb=Emblem of Handa, Aichi.svg|mamlakat=Yaponiya|mintaqa turi=Yaponiya viloyatlari roʻyxati{{!}}Viloyat|mintaqa=[[Chūbu viloyati|Chūbu]] <br />[[Tōkai viloyati|Tōkai]])|tuman turi=Yaponiya prefekturalari{{!}}Prefektura|tuman=Aichi prefekturasi{{!}}Aichi|jamoat turi=Yaponiya tumanlari{{!}}Tuman|jamoat=[[Chita tumani, Aichi|Chita]]
<!-- established -->|rahbar turi=Mayor|rahbar=Izō Sakakibara|asos solingan=|maydon=47.42|balandlik_m=<!-- population -->|rasmiy til=yapon|aholi=118259 kishi|sanalgan yil=2019-yil 1-oktyabr|zichlik=2500|etnoxronim=<!-- demonym, ie. Liverpudlian for someone from Liverpool -->|vaqt mintaqasi=+9:00|telefon kodi=0569-21-3111|pochta indeksi=|sayt={{Rasmiy sayt|1=http://www.city.handa.lg.jp/}}|koordinatalar={{coord|34|53|31|N|136|56|17|E|region:JP|display=inline,title}}}}
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
{{Nixongo|'''Handa'''|半田市|Handa-shi}} [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan shahardir. 2019-yil 1-oktyabr holatiga ko‘ra, shahardagi 51846 ta xonadonda istiqomat qiluvchilar soni 118259 nafarni<ref>[https://www.city.handa.lg.jp/shimin/shise/toke/jinko/setai.html Handa City official statistics] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221207000417/https://www.city.handa.lg.jp/shimin/shise/toke/jinko/setai.html |date=2022-12-07 }} {{In lang|ja}}</ref>, [[aholi zichligi]] esa har kvadrat kilometrga 2494 nafarni tashkil etadi. Shaharning umumiy maydoni 47,42 kvadrat kilometr (18,31 milya) ga teng.
 
== Geografiyasi ==
[[Fayl:MT-Chita-Handa_Station-Eastplaza.jpg|thumb|200x200px| Handa shahrining markazi]]
Handa janubiy Aichi prefekturasidagi Chita yarim orolining shimoli-sharqida joylashgan va sharqda Mikava koʻrfazi bilan chegaradosh hisoblanadi.
 
=== Iqlimi ===
Shahar issiq va nam yoz hamda nisbatan yumshoq qish bilan tavsiflangan iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi ''Cfa''). Handa oʻrtacha yillik harorat 15,6 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1632 mm, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 27,5 °C atrofida, eng past harorati esa yanvarda, 4,5 °C atrofida boʻladi<ref>[https://en.climate-data.org/asia/japan/aichi/handa-4893/ Handa climate data]</ref>.
 
=== Demografiyasi ===
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra<ref>[https://www.citypopulation.de/php/japan-aichi.php Handa population statistics]</ref>, Handa aholisi soni soʻnggi 70 yil ichida barqaror ravishda koʻpaygan.{{Historical populations|1940|49,153|1950|62,860|1960|71,370|1970|80,663|1980|89,328|1990|99,550|2000|110,837|2010|118,829}}
 
=== Qoʻshni munitsipalitetlar ===
 
; [[Aichi prefekturasi]]
 
* [[Hekinan]]
* [[Tokoname]]
* [[Takahama, Aichi|Takahama]]
* [[Taketoyo]]
* [[Agui (Aichi)|Agui]]
* [[Higashiura]]
 
== Tarixi ==
 
=== Ilk zamonaviy davri ===
Edo davrida Handa hududi Ovari domenining bir qismi boʻlgan.
 
=== Keyingi zamonaviy davr ===
1889-yil 1-oktyabrda [[Meydzi isin|Meiji restavratsiyasidan]] so‘ng zamonaviy munitsipalitetlar tizimini barpo etishda Handa va Kamezaki shaharlari, keyingi yili esa Narava shahri ham tashkil etildi. Bu uch shahar 1937-yil 1-oktyabrda birlashib, Handa shahrini tashkil qilgan.
 
== Hukumat ==
[[Fayl:150117_Handa_City_Hall.jpg|right|thumb|200x200px| Handa shahar hokimiyati]]
Handa toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer hamda 22 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Shahar Aichi prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzoni qoʻshish huquqi mavjud. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Aichi tumani tarkibiga kiradi.
 
== Tashqi aloqalar ==
 
=== Qardosh shaharlar — qardosh shaharlar ===
 
==== Xalqaro ====
 
; Qardosh shaharlar
 
* {{Flagicon|USA}}[[Midland (Michigan)|Midland]]([[Michigan]], AQSH)
** 5-iyun 1981-yil<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.midland-mi.org/government/manager/sistercity.htm|sarlavha=Midland official home page|arxivurl=https://web.archive.org/web/20081204234429/http://www.midland-mi.org/government/manager/sistercity.htm|arxivsana=December 4, 2008}}</ref>
* {{Flagicon|AUS}}[[Port Macquarie]]([[Yangi janubiy Wales]], Avstraliya)
** 14-aprel 1990-yil<ref name="International">{{Veb manbasi|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|sarlavha=International Exchange|ish=List of Affiliation Partners within Prefectures|nashriyot=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|qaralgan sana=21-noyabr 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|arxivsana=December 24, 2015}}</ref>
 
; Doʻstlik shahri
 
* {{Flagicon|CHN}}[[Xuzhou]]([[Jiangsu]], Xitoy)
** 27-may 1993-yil<ref name="International"/>
 
==== Milliy ====
 
; Qardosh shaharlar
 
* {{Flagicon|JPN}}[[Nanto (Toyama)|Nanto]]([[Toyama prefekturasi]] [[Chūbu viloyati]])
** 28-aprel 1997-yil
 
== Iqtisodiyoti ==
[[Fayl:Mizkan.JPG|thumb|200x200px| Mizkan]]
 
=== Iqtisodiyotning ikkilamchi sektori ===
 
==== Pivo tayyorlash ====
Handa soya sousi, ''sake'' va sirka tayyorlash bilan jralib turadi va kuchli tarixiy ananalarga ham ega. Bu sohalarda Mizkan sirka ishlab chiqaruvchilarining butun dunyo boʻylab bosh qarorgohi boʻlib qolmoqda<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mizkan.net/profile/index.html|sarlavha=Mizkan official home page|qaralgan sana=2022-12-06|arxivsana=2007-10-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20071013171139/http://www.mizkan.net/profile/index.html}}</ref>.
 
==== Ishlab chiqarish ====
[[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] paytida Nakajima aviakompaniyasi Handada samolyot ishlab chiqarish zavodini tashkil etdi. Urushdan keyingi davrda bu ogʻir sanoat zonasi Dow Chemical kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarish zavodiga aylantirildi. Natijada, Handa va [[Midland (Michigan)|Midlend (Michigan)]] 1981-yilda [[Birodarlashgan shaharlar|qardosh shaharlarga]] aylandi, bu munosabatlar bugungi kungacha davom etmoqda<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.cityofmidlandmi.gov/520/Sister-City-Relationship|sarlavha=Sister City Relationship &#124; Midland, MI – Official Website}}</ref>.
 
== Taʼlim tizimi ==
[[Fayl:HandaCampus_of_NihonFukushiUniversity.jpg|thumb|200x200px| Nihon Fukushi universiteti (Handa kampusi)]]
 
=== Universitet ===
 
* Nihon Fukushi universiteti — Handa kampusi
 
=== Maktablar ===
 
* Handa shahar hukumati tomonidan boshqariladigan oʻn uchta davlat boshlangʻich maktabi va beshta davlat oʻrta maktabi hamda Aichi prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan beshta davlat yuqori maktabi faoliyat yuritadi. Prefekturada nogironlar uchun ikkita maxsus taʼlim maktabi ham mavjud.
 
== Transporti ==
[[Fayl:Chita_Handa_Town_km_zero.JPG|thumb|200x200px| Xandaning Nol kilometri]]
 
=== Temir yoʻllar ===
 
==== Anʼanaviy chiziqlar ====
 
; [[Fayl:JR_logo_(central).svg|20x20px]] Markaziy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi
 
* Taketoyo liniyasi : — Kamezaki — Okkawa — '''Handa''' — Higashi-Narava -
 
; [[Fayl:Meitetsu_logomark_2.svg|20x20px]] Meitetsu
 
* Kova liniyasi : — Handaguchi — Sumiyoshichō — '''Chita-Handa''' — Narava -
 
; [[Fayl:KRR_logomark.svg|18x18px]]Kinuura Rinkai temir yoʻli
 
* Handa liniyasi :-(Faqat yuk tashish)
 
=== Yoʻllar ===
 
==== Tez yoʻllar ====
 
* [[Fayl:JP Expressway E87.svg|link=|alt=E87|24x24px]] Chitahanto yoʻli
* [[Fayl:JP Expressway E87.svg|link=|alt=E87|24x24px]] Minamichita yoʻli
* [[Fayl:JP Expressway E87.svg|link=|alt=E87|24x24px]]Chitaodan yoʻli
 
==== Yaponiya milliy marshrutlari ====
 
* Milliy yoʻnalish 247
* Milliy yoʻnalish 366
 
=== Galereya ===
<gallery>
Fayl:Nagoya Railroad - Chita-Handa Station - 01.JPG|[[Chita Handa stansiyasi]]
Fayl:Handa Tollgate.jpg|Handa almashinuvi
Fayl:知多半島横断道路の側道(半田市三ツ池町付近) - panoramio.jpg|[[Chitaōdan yoʻli]] va Chita velosiped yoʻli
Fayl:KINUURA OH-HASHI Brigde.jpg|Kinuura Oh-hashi koʻprigi
</gallery>
 
== Mahalliy diqqatga sazovor joylar ==
[[Fayl:Handaunga.JPG|thumb|200x200px|Handa kanali]]
 
* Handa qizil gʻishtli bino
* Mizkan muzeyi
* Niimi Nankichi memorial muzeyi
* Yakachi daryosi
* Joraku-ji
* CLACITY HANDA
 
=== Galereya ===
<gallery>
Fayl:Mizkan museum2.jpg|Mizkan muzeyi
Fayl:Kunizakari Sake no Bunkakan Museum ac.jpg|Kunizakari Sake no Bunkakan muzeyi
Fayl:Niiminankichikinenkan.JPG|Niimi Nankichi memorial muzeyi
Fayl:Handa Old Nakano House ac.jpg|Nakanoke muzeyi
Fayl:Yakachigawa1.JPG|Yakachi daryosi
Fayl:Clacity Handa ac.jpg|CLACITY HANDA
</gallery>
 
== Madaniyati ==
[[Fayl:Okkawamatsuri1.jpg|thumb|300x300px| Okkava festivali]]
 
=== Festival ===
 
* Okkavamatsuri festivali
* Kamesaki festivali
<gallery>
Fayl:Kamezakishiohi Festival2.jpg|Kamesaki festivali
</gallery>
 
== Handalik taniqli odamlar ==
 
* [[Satoru Akahori]], muallif
* [[Nankichi Niimi]], muallif
* [[Atsushi Harada]], aktyor
* [[Eiji Mitsuoka]], aralash yakkakurash ustasi
* [[Hiromi Makihara]], professional beysbolchi
* [[Takaya Ishikava]], professional beysbolchi
* [[Keiko Lee]], jazz qoʻshiqchisi
* [[Nobuhiro Yamashita]], rejissyor
 
== Manbalar ==
<references group="" responsive="1"></references>
 
== Havolalar ==
 
* {{Rasmiy sayt|http://www.city.handa.lg.jp/}} {{In lang|ja}}
{{Aichi}}{{Tashqi havolalar}}
 
[[Turkum:Yaponiyaning qirgʻoqboʻyi aholi punktlari]]
[[Turkum:Aichi prefekturasidagi shaharlar]]
[[Turkum:Handa (Aichi)]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Handa

半田市
Shahar

Handa
Bayroq
Handa
Gerb
Mamlakat Yaponiya
Viloyat [[Chūbu
Tōkai)]]
Prefektura Aichi
Yaponiya tumanlari|Tuman Chita
Hukumat
 • Mayor Izō Sakakibara
Maydon 47.42 km2 (18.31 kv mi)
Rasmiy til(lar)i yapon
Aholisi
 (2019-yil 1-oktyabr)
118 259 kishi
Zichligi 2500 kishi/km2
Vaqt mintaqasi UTC+9:00
Telefon kodi 0569-21-3111

Handa (yaponcha: 半田市, Handa-shi?) Yaponiyaning Aichi prefekturasida joylashgan shahardir. 2019-yil 1-oktyabr holatiga ko‘ra, shahardagi 51846 ta xonadonda istiqomat qiluvchilar soni 118259 nafarni[1], aholi zichligi esa har kvadrat kilometrga 2494 nafarni tashkil etadi. Shaharning umumiy maydoni 47,42 kvadrat kilometr (18,31 milya) ga teng.

Handa shahrining markazi

Handa janubiy Aichi prefekturasidagi Chita yarim orolining shimoli-sharqida joylashgan va sharqda Mikava koʻrfazi bilan chegaradosh hisoblanadi.

Shahar issiq va nam yoz hamda nisbatan yumshoq qish bilan tavsiflangan iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi Cfa). Handa oʻrtacha yillik harorat 15,6 °C ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori 1632 mm, sentyabr esa eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgustda eng yuqori harorat 27,5 °C atrofida, eng past harorati esa yanvarda, 4,5 °C atrofida boʻladi[2].

Demografiyasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra[3], Handa aholisi soni soʻnggi 70 yil ichida barqaror ravishda koʻpaygan.

Aholining oʻsishi
YilAholi±%
194049,153—    
195062,86+27.9%
196071,37+13.5%
197080,663+13.0%
198089,328+10.7%
199099,55+11.4%
2000110,837+11.3%
2010118,829+7.2%

Qoʻshni munitsipalitetlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Aichi prefekturasi

Ilk zamonaviy davri

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Edo davrida Handa hududi Ovari domenining bir qismi boʻlgan.

Keyingi zamonaviy davr

[tahrir | manbasini tahrirlash]

1889-yil 1-oktyabrda Meiji restavratsiyasidan so‘ng zamonaviy munitsipalitetlar tizimini barpo etishda Handa va Kamezaki shaharlari, keyingi yili esa Narava shahri ham tashkil etildi. Bu uch shahar 1937-yil 1-oktyabrda birlashib, Handa shahrini tashkil qilgan.

Handa shahar hokimiyati

Handa toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer hamda 22 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Shahar Aichi prefekturasi assambleyasiga ikki aʼzoni qoʻshish huquqi mavjud. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Aichi tumani tarkibiga kiradi.

Tashqi aloqalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qardosh shaharlar — qardosh shaharlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Qardosh shaharlar
Doʻstlik shahri
Qardosh shaharlar
Mizkan

Iqtisodiyotning ikkilamchi sektori

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Pivo tayyorlash

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Handa soya sousi, sake va sirka tayyorlash bilan jralib turadi va kuchli tarixiy ananalarga ham ega. Bu sohalarda Mizkan sirka ishlab chiqaruvchilarining butun dunyo boʻylab bosh qarorgohi boʻlib qolmoqda[6].

Ishlab chiqarish

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ikkinchi jahon urushi paytida Nakajima aviakompaniyasi Handada samolyot ishlab chiqarish zavodini tashkil etdi. Urushdan keyingi davrda bu ogʻir sanoat zonasi Dow Chemical kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarish zavodiga aylantirildi. Natijada, Handa va Midlend (Michigan) 1981-yilda qardosh shaharlarga aylandi, bu munosabatlar bugungi kungacha davom etmoqda[7].

Taʼlim tizimi

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Nihon Fukushi universiteti (Handa kampusi)
  • Nihon Fukushi universiteti — Handa kampusi
  • Handa shahar hukumati tomonidan boshqariladigan oʻn uchta davlat boshlangʻich maktabi va beshta davlat oʻrta maktabi hamda Aichi prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan beshta davlat yuqori maktabi faoliyat yuritadi. Prefekturada nogironlar uchun ikkita maxsus taʼlim maktabi ham mavjud.
Xandaning Nol kilometri

Temir yoʻllar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Anʼanaviy chiziqlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Markaziy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi
  • Taketoyo liniyasi : — Kamezaki — Okkawa — Handa — Higashi-Narava -
Meitetsu
  • Kova liniyasi : — Handaguchi — Sumiyoshichō — Chita-Handa — Narava -
Kinuura Rinkai temir yoʻli
  • Handa liniyasi :-(Faqat yuk tashish)
  • E87 Chitahanto yoʻli
  • E87 Minamichita yoʻli
  • E87Chitaodan yoʻli

Yaponiya milliy marshrutlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Milliy yoʻnalish 247
  • Milliy yoʻnalish 366

Mahalliy diqqatga sazovor joylar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Handa kanali
  • Handa qizil gʻishtli bino
  • Mizkan muzeyi
  • Niimi Nankichi memorial muzeyi
  • Yakachi daryosi
  • Joraku-ji
  • CLACITY HANDA
Okkava festivali
  • Okkavamatsuri festivali
  • Kamesaki festivali

Handalik taniqli odamlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Handa City official statistics (Wayback Machine saytida 2022-12-07 sanasida arxivlangan) (yaponcha)
  2. ↑ Handa climate data
  3. ↑ Handa population statistics
  4. ↑ „Midland official home page“. 2008-yil 4-dekabrda asl nusxadan arxivlangan.
  5. ↑ 5,0 5,1 „International Exchange“. List of Affiliation Partners within Prefectures. Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR). 2015-yil 24-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 21-noyabr 2015-yil.
  6. ↑ „Mizkan official home page“. 2007-yil 13-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 6-dekabr.
  7. ↑ „Sister City Relationship | Midland, MI – Official Website“.