Ziyosfera

Himoyachi (futbol)

(Himoyachidan yoʻnaltirildi)
Ҳужумнинг олдини олиш учун олдинда оқ либосдаги ҳимоячи туради.

Ҳимоячи (инглизча: дефендер; эскирган номи бек ёки фулбек, инглиз тилидан баcк – орқага) – ҳимоя функсияларини бажаришга ихтисослашган ўйинчи. Ҳимоячилар тўртта асосий тоифага бўлинади: марказий ҳимоячилар, ярим ҳимоячилар, супирувчилар ва қанот ҳимоячилари. Марказий ҳимоячи ва қанот ҳимоячиси позициялари замонавий тузилмаларда энг кенг тарқалган. Тозаловчи ва қанот ҳимоячиси роллари кўпроқ ихтисослашган бўлиб, кўпинча менежернинг ўйин услуби ва тактикасига боғлиқ бўлган маълум тузилмалар билан чекланган.

Марказий ҳимоячи

Марказий ҳимоячи Жоҳн Террй (о'нгда) марказий ҳужумчи Дидиэр Дрогбани яқиндан кузатмоқда

Марказий ҳимоячи (инглизча: Cентре-баcк ёки cентре ҳалф ёки cентрал дефендер ёки стоппер), номидан кўриниб турибдики, майдоннинг марказий ўқи яқинида ўйнайди. Асосий мақсади – дарвозани дахлсиз сақлаш ва умуман ҳужумчиларни, одатда марказий ҳужумчиларни зарба позициясидан ташқарида ушлаб туришдир. Майдон маркази жуда муҳим ҳудуддир; бу ерда уларга номинал марказий ҳужумчилардан ташқари қанот ҳужумчилари ёки яримҳимоячилар ёрдамга келиши мумкин. Замонавий футболда жамоаларда иккита, камдан-кам ҳолларда учта марказий ҳимоячи ўйнайди, улар орасида жамоавий келишув муҳим аҳамиятга эга.

Умумий 4–4–2 схемасида иккита марказий ҳимоячидан фойдаланади.

Марказий ҳимоячи (шунингдек, марказий ҳимоячи ёки марказий ярим ҳимоячи сифатида ҳам танилган, чунки марказий ҳимоячининг замонавий роли марказий ярим позициясидан келиб чиққан) тўғридан-тўғри дарвоза олдидаги майдонда ҳимояланади ва рақиб ўйинчиларининг олдини олишга ҳаракат қилади, айниқса, марказий ҳужумчилар, гол уришдан. Марказ ҳимоячилари буни зарбаларни тўсиб қўйиш, тўп ўтказиш, пасларни ушлаб туриш, бош билан зарба бериш ва рақиб жамоанинг уларга тўп узатишини тўхтатиш учун олдинга белги қўйиш орқали амалга оширадилар. Марказий ҳимоячилар кўпинча баланд бўйли ва ҳаводаги дуэлларда ғалаба қозониш қобилиятига эга. Замонавий ўйинда кўпчилик жамоалар дарвозабон олдида икки ёки учта марказий ҳимоячини ишга солади. 4–2–3–1, 4–3–3 ва 4–4–2 тузилмаларида иккита марказий ҳимоячидан фойдаланилади.

Тўпга эгалик қилганда, марказий ҳимоячилар одатда ўз жамоадошларига узоқ ва аниқ узатмаларни амалга ошириши ёки майдон бўйлаб мақсадсиз узун тўпларни тепиши кутилади. Масалан, клиренс – бу тўпни ҳимоячи дарвозасидан имкон қадар узоқроққа ўтказиш учун мўлжалланган узоқ зарба. Замонавий ўйинда марказий ҳимоячиларнинг кўплаб кўникмаларига эга бўлишлари керак бўлганлиги сабабли, кўплаб муваффақиятли замонавий марказий мудофаа ҳамкорликлари жисмоний ҳимоячини тезроқ, эгалик қилишда қулайроқ ва тўпни ташқарида ўйнай оладиган ҳимоячи билан боғлашни ўз ичига олади. орқа; Карлес Пуёл ва Жерар Пике „Барселона“ ва Испания, Давид Луиз, Гари Кейхилл, Жон Терри ва Рикардо Карвалю „Челси“, Серхио Рамос, Рафаэл Варан ёки Пепе „Реал“ билан, Диэго Годин ва Хосе Мария Гименес „Атлетико“ билан бундай жуфтликларга мисол бўла олади. ва Уругвай, Неманя Видич ва Рио Фердинанд билан „Манчестер Юнайтед“ ёки Жоржио Келлини, Леонардо Бонуччи, Андреа Барзагли ва Медҳи Бенатия „Ювентус“ билан[1][2].

Оддий шароитда марказий ҳимоячилар гол уриши даргумон. Бироқ, уларнинг жамоаси бурчак тўпи ёки бошқа тўпни амалга оширганда, марказий ҳимоячилар рақиб жарима майдончаси томон олдинга ҳаракат қилишлари мумкин; агар тўп ҳавода дарвоза яқинидаги ўйинчилар оломонига узатилган бўлса, марказий ҳимоячининг бош билан зарба бериш қобилияти гол уриш учун фойдалидир. Бунда бошқа ҳимоячилар ёки ярим ҳимоячилар вақтинча марказий ҳимоячи позицияларига ўтадилар.

Ҳимоя чизиқлари томонидан қўлланиладиган иккита асосий мудофаа стратегияси мавжуд: ҳар бир марказий ҳимоячи майдоннинг маълум бир майдонини қамраб оладиган зонали ҳимоя; ва ҳар бир марказий ҳимоячида маълум бир рақиб ўйинчисини кузатиш вазифаси бор. Катеначио каби энди эскирган эркакдан одамга белгилаш тизимларида, шунингдек, кейинчалик ундан келиб чиққан зона миста стратегиясида кўпинча бир-бири билан бирга ўйнаган камида икки турдаги марказий ҳимоячилар мавжуд эди: камида битта эркак – то–одамга белги қўювчи марказий ҳимоячи, тўхтатувчи сифатида танилган ва эркин ҳимоячи, одатда супурувчи ёки либеро сифатида танилган, унинг вазифалари жамоадошлари учун тўпларни супуриб ташлашни ўз ичига олган. ҳамда ҳужумларни бошлаш[3].

Тозаловчи (Либеро)

Либеро билан 5-3-2 тактик схемасининг шаклланиши

Тозаловчи (ёки либеро) – бу рақиб ҳимоя чизиғини ёриб ўтишга муваффақ бўлган тақдирда тўпни „тозалайдиган“ кўп қиррали марказий ҳимоячидир[4][5]. Бу позиция белгиланган рақибларини қўриқлаш билан шуғулланадиган бошқа ҳимоячиларга қараганда анча эркинроқдир. Шу сабабли, у баъзан италянча „эркин“ маъносини англатувчи либеро деб ҳам аталади[6][7].

Австриялик мураббий Карл Раппан ушбу ролнинг асосчиси ҳисобланади. У 1930-йилларда Швейцариянинг „Серветте“ клуби билан ўзининг „cатенаccио“ ёки „верроу“ (французчада „эшик қулфи/занжири“) тизимини жорий этганида, бир ўйинчини ярим ҳимоядан ҳимоя чизиғи ортидаги позицияга ўтказишга қарор қилган. Бу ўйинчи орқа чизиқни ҳимоя қиладиган ва ҳужумларни қайта бошлайдиган „сўнгги одам“ вазифасини бажарган[8][9]. 1930-1940-йилларда Швейцария терма жамоасининг бош мураббийи сифатида Раппан дарвозабоннинг олдида жойлашган ва „верроуиллеур“ деб аталган ҳимоячи ўйинчидан фойдаланган[10].

1940-йилларда Совет клуби Криля Советов Куйбйшевда ўйнаган пайтида, Александр Абрамов ўзининг „Волга клипи“ (Волжская Зашчепка) номи билан танилган ҳимоя тактикасида супурувчига ўхшаш позициядан фойдаланган. Унинг тизими верроу каби мослашувчан бўлмаган ва 2-3-5 эмас, балки WМ тизимининг ривожланиши эди. Бироқ, унда ҳам ярим ҳимоячилардан бири орқага чекинарди. Бу эса марказий ҳимоячига тўлиқ ҳимоячилар ортидан супурувчи вазифасини бажариш имконини берарди[11].

Италияда либеро позицияси Нерео Рокко ва Эленио Эррера томонидан катеначчо тактикасини қўллаш орқали оммалашган[12]. Бу позиция учун ҳозирги италянча атама „либеро“ бўлиб, уни Жанни Брера ўйлаб топган деб ҳисобланади. Бу сўз асл италянча тавсифдан – „либеро да импегни ди марcатура“ (яъни, „рақибни белгилаш вазифаларидан озод“) иборасидан келиб чиққан[13][14][15]. Шунингдек, у „баттиторе либеро“ („эркин зарба берувчи“) деб ҳам аталган. Бу атама италян тилида ҳимоядан ўтиб кетган рақиб ўйинчисини тўхтатиш учун эркин ҳаракат қилиш ҳуқуқига эга бўлган футболчини англатган[16][17][18][19][20][21]. Италия футболида либеро одатда олтинчи рақамли формани кийган[22].

Италиядаги либеро ролининг дастлабки намуналаридан бири 1940-йилларда Салернитана жамоаси томонидан қўлланилган „вианема“ тизимида кўринган. Бу тизим cатенаccионинг ўтмишдоши бўлиб, у жамоа ўйинчиси Антонио Валесенинг бош мураббий Жузеппе Вианига таклиф қилган ғоясидан келиб чиққан. Виани Англиянинг WМ тизимини – Италияда „система“ деб аталувчи усулни – ўзгартирди. У марказий ярим ҳимоячини ҳимоя чизиғига тортиб, қўшимча ҳимоячи сифатида рақиб марказий ҳужумчисини қўриқлашга қўйди. Бунинг натижасида, орқа ҳимоячи (ўша пайтда ҳозирги марказий ҳимоячига ўхшаш рол) эркин қолиб, асосан супурувчи вазифасини бажарадиган бўлди. Шундай қилиб, 1-3-3-3 тузилмаси яратилди. Виани баъзан ҳимоячини марказий ҳужумчи ўрнида, 9-рақамли форма билан ўйнатиб, унга рақиб ҳужумчиларини кузатиш ва белгилаш вазифасини юклар, бу эса ён ҳимоячиларни белгилаш мажбуриятидан озод қилар эди. Ла Газзетта делло Спорт вакили Андреа Счианчи таъкидлашича, бу модификация Италиядаги кичикроқ жамоаларга ёрдам бериш учун мўлжалланган, чунки одам-одам тизими кўпинча ўйинчиларни тўғридан-тўғри бир-бирига қарши қўяди, кучли индивидуал ўйинчиларга эга бўлган каттароқ ва бойроқ жамоаларни афзал кўради[23][24][25][26].

Италияда либеро, шунингдек, ретроактив равишда инглиз WМ тизимидаги марказий ярим ҳимоячи ролидан ёки италян футбол жаргонида cентромедиано методиста роли сифатида танилган тизимдан келиб чиққан деб ҳисобланади, чунки у методо тизими билан боғлиқ; аммо, методо тизимида „методиста“ га ҳимоя ва ижодий вазифалар берилган, у ҳам тўп ғолиби, ҳам чуқур плеймейкер сифатида ишлайди. „Ювентус“ бош мураббийи Фелиcе Борел Карло Пароладан марказий ярим ҳимоячи ролида, рақиб ҳужумчиларни белгилаш учун ҳимояга қайтадиган ўйинчи сифатида, шунингдек, ҳимояда ғалаба қозонганидан кейин ҳужумларни бошловчига ўхшаш тарзда ишлатган, бу эса ушбу ихтисослашган позициянинг ривожланишига олиб келган[27][28][29][30][31]. Дарҳақиқат, Ҳерреранинг Гранде Интер жамоаси билан катенаccио стратегияси уни жамоасининг ярим ҳимоясидан футболчини олиб ташлашига ва бунинг ўрнига уларни ҳимоя ҳимоясида фаррош сифатида жойлаштиришига олиб келди[32].

Вианидан олдин, баъзи экспертлар Оттавио Барбиэри „Женоа“ бош мураббийи бўлган даврида Италия футболига супурувчи ролини киритган деб ўйлашади. Виани сингари, у ҳам Раппаннинг верроу таъсирида бўлиб, инглиз WМ тизими ёки „система“ га бир нечта ўзгартиришлар киритди, бу эса унинг тизимини меззосистема деб таърифлашга олиб келди. Унинг тизимида учта ҳимоячи ва терзино воланте (ёки ўша пайтда собиқ футболчи ва Газзетта делло Спорт журналисти Рензо Де Веcчи томонидан қайд этилганидек, ваганте) деб таърифланган ҳимоячи билан эркакларни белгилайдиган орқа чизиқдан фойдаланилган; Охирги позиция асосан либеро эди, кейинчалик Виани ўзининг вианема тизимида ва Роccо ўзининг катенаccио тизимида ҳам фойдаланган[33][34][35][36].

Гарчи супурувчилардан қарши ҳужум ҳаракатларини қуриш кутилиши мумкин ва шунинг учун одатий марказий ҳимоячиларга қараганда тўпни яхшироқ назорат қилиш ва тўп узатиш қобилиятини талаб қилса-да, уларнинг истеъдоди кўпинча ҳимоя доираси билан чекланган. Масалан, 1960-йилларда Италия футболида қўлланиладиган катенаccио ўйин тизими кўпинча асосан ҳимоядаги супурувчидан фойдаланган, у асосан орқа чизиқ атрофида „сайр қилган“; Шианчига кўра, Ивано Бласон Италиядаги биринчи ҳақиқий либеро ҳисобланади, у – мураббий Алфредо Фони қўл остида Интерда ва кейинчалик Нерео Роccо Падова билан – ўз жамоасидаги сўнгги ўйинчи бўлиб хизмат қилади, ҳимоя чизиғининг орқасида жойлашган ва жарима майдонидан узоқда тўпларни тозалайди. Армандо Пиcчи кейинчалик Ҳеленио Ҳерреранинг 1960-йиллардаги Гранде Интер жамоасида ушбу ролнинг анъанавийроқ вариантининг етакчи намояндаси эди[37][38][39][40][41].

Замонавий либеро одатий либеро каби ҳимоявий хусусиятларга эга, шу билан бирга тўпни орқа томондан олиб юриш ёки ўйнаш орқали қарши ҳужумлар пайтида рақибни фош қила олади[42]. Баъзи супурувчилар ярим ҳимояга ўтиб, тўпни юқорига тарқатишади, бошқалари эса тўп узатмаларини ушлаб олиб, ўзларини курашга ташламасдан рақибдан тўпни олишади. Агар супурувчи тўпни тарқатиш учун майдонни юқорига кўтарса, у тезда тикланиши ва ўз жойига югуриши керак бўлади. Замонавий футболда ундан фойдаланиш жуда чекланган, энг йирик лигалардаги бир нечта клублар позициядан фойдаланадилар.

Эдwин ван дер Сар, пиcтуред плайинг фор Манчестер Унитед дуринг тҳе 2010–11 сеасон, ис cонсидеред то бе оне оф тҳе пионеэрс оф тҳе сwеэпер-кеэпер роле.

Ушбу позициянинг замонавий намунаси кўпинча Франс Беккенбауэр, кейинчалик Гаэтано Сcиреа, Мортен Олсен ва Элиас Фигуэроа томонидан яратилган деб ишонилади, гарчи улар бу позицияни ўйнаган биринчи ўйинчилар эмас эди. Юқорида айтиб ўтилган Бласон ва Пиcчидан ташқари, олдинги тарафдорлар орасида Алехандру Аползан, Велибор Васович ва Жан Поплуҳáр ҳам бор эди[43][44][45][46][47][48][49]. Гиоргио Мастропасқуа 1970-йилларда Италияда либеро ролини инқилоб қилгани билан машҳур эди; Тернана менежери Коррадо Виcиани қўл остида у ўзининг ноёб техник хусусиятлари, яъни нафақат орқа чизиқни ҳимоя қилиш ва ҳимоя қилиш, балки олдинга силжиш вазифасини ҳам олган ўйинчи туфайли мамлакатдаги позициянинг биринчи замонавий экспонентларидан бири бўлиб хизмат қилди. Ҳимоядан ярим ҳимояга ўтиш ва тўпни қайтариб олгандан кейин уларнинг тўп узатишлари билан ҳужумга ўтиш[50][51]. Бошқа ҳимоячилар орасида Бобби Мур, Даниэл Пассарелла, Франко Бареси, Роналд Куман, Фернандо Ерро, Маттиас Саммер ва Алдаир тўпни кўриш қобилияти, кўриш қобилияти ва узоқ тўп узатиш қобилияти туфайли таърифланган[52][53][54][55]. Замонавий футболда камдан-кам қўлланилса-да, у жуда ҳурматли ва талабчан позиция бўлиб қолмоқда.

Евро-2004 пайтида Греция менежери Отто Реҳҳагел томонидан сўнгги ва муваффақиятли қўлланилган супурги. Реҳҳагел Грециянинг Европа чемпиони бўлганида Траианос Делласдан катта муваффақиятларга эришди[56][57][58]. „Баер Леверкузен“, „Бавария“ ва „Интер“ учун бразилиялик футболчи Лусио ҳам супурувчи ролини ўзлаштирди, лекин айни пайтда тўп билан узоқ масофаларни босиб ўтишдан қўрқмади ва кўпинча рақибнинг сўнгги учинчи ўринида қолди.

Гарчи бу позиция замонавий футбол тузилмаларида сезиларли даражада эскирган бўлса-да, зона белгилари ва офсайд тузоғидан фойдаланиш туфайли Даниэле Де Росси[59], Леонардо Бонуччи, Хави Мартинес ва Давид Луиз каби баъзи ўйинчилар худди шундай рол ўйнашган. 3–5–2 ёки 3–4–3 схемасида тўп сурадиган марказий ҳимоячи; ҳимоявий маҳоратидан ташқари, техникаси ва тўпни ўйнаш қобилияти уларга тўпни қайтариб олгандан кейин ярим ҳимояга ўтишга ва жамоалари учун иккинчи даражали плеймейкер вазифасини бажаришга имкон берди[60][61].

Рене Игуита, Мануэл Ноер, Эдвин ван дер Сар, Фабиэн Бартез, Уго Ллорис, Марк-Андре тер Штеген, Бернд каби ўйинда кўпроқ қатнашадиган баъзи дарвозабонлар тўпни ушлаб туриш ва тўпни аниқ ўтказиш учун ўз дарвозаларидан чиқишни қулай ҳис қилишади. Лено, Алиссон Беккер ва Эдерсон, бошқалар қаторида, деб аталган супурувчи[62][63][64].

Тўлиқ қанот ҳимоячиси

Диаграмма расположения и области действия традиционного крайнего защитника (ЛБ/РБ), современного крайнего защитника (ЛWБ/РWБ) и крайнего нападающэго (ЛW/РW)
1920-йиллардаги WМ шаклланиши учта то'лиқ ҳимоячини ко'рсатади, уларнинг барчаси жуда марказий позицияларда

Тўлиқ ҳимоячилар (чап қанот ва ўнг қанот ҳимоячилари) кенг позицияларни эгаллаб олишади ва анъанавий равишда ҳар доим, тўғри тўғри келгунча ҳимояда қолишади. Майдоннинг ҳар бир томонида биттадан ҳимоячи бор, бундан мустасно ҳимояда тўрт нафардан кам ўйинчи бўлади, бу эрда ҳимоячилар бўлмаслиги мумкин, аксинча, фақат марказий ҳимоячилар[65].

2–3–5 схемаси остидаги футболнинг дастлабки ўн йилликларида икки қанот ҳимоячиси асосан замонавий марказий ҳимоячилар билан бир хил эди, чунки улар охирги ҳимоя чизиғи бўлиб, одатда майдон ўртасида рақиб ҳужумчиларини қоплаган[66].

Кейинги 3–2–5 услуби учинчи ҳимоячини ўз ичига олди, бу эса чап ва ўнг қанот ҳимоячиларининг кенгроқ позицияларни эгаллашига сабаб бўлди[67]. Кейинчалик, бошқа марказий ҳимоячи билан 4–2–4 ҳисобини қабул қилиш[68] кенг ҳимоячиларни рақиб қанотларига қарши туриш ва қанотларда ўзларига ёрдам бериш учун янада кўпроқ ўйнашга олиб келди ва бу позиция динамик ўйинчилар учун тобора ихтисослашган бўлди. Бу ролни этарлича статик бўлиб қолган ва одатда куч, баландлик ва жойлашувга таянадиган марказий ҳимоячилардан фарқли ўлароқ бажара олади.

Паоло Малдини ўртоқлик ўйини чоғида футболчини белгилаб қўйди.

Замонавий ўйинда қанот ҳимоячилари анъанавийдан кўра кўпроқ ҳужумкор рол ўйнашди, кўпинча қанот ҳимоячилари билан қанотдан пастга тушдилар[69]. Қаноциз шакллар, масалан, олмос 4–4–2, қанот бўйлаб юқорига ва пастга сезиларли даражада эга бўлишини талаб қилади. Замонавий қанот ҳимоячиларининг баъзи вазифаларига қуйидагилар киради:

  • Рақиб ҳужум қилаётган ўйинчиларни улар камроқ таъсир қиладиган ҳудудга олиб бориш орқали уларга жисмоний тўсиқ қўйинг. Улар шундай маневр қилишлари мумкинки, рақиб марказий ҳимоячига ёки ҳимоячи ярим ҳимоячисига заиф оёғи билан тўғри келади ва бу эрда улар эгаллаб қўйилиши мумкин. Акс ҳолда, жокей ва ақлли жойлашув қанот ҳужумчисини таъсир қилиш эҳтимоли камроқ бўлган ҳудудда ушлаб туриши мумкин.
  • Тўпдан ташқарига чиқиш каналлар бўйлаб бўшлиқларга югуради ва рақиб жарима майдончасига узатмаларни этказиб беради.
Паоло Малдини ўртоқлик ўйини чоғида футболчини белгилаб қўйди.
  • Тўпни тўплаш кўпинча ҳимоячиларга берилади.
  • Қанотлар ва бошқа ҳужумкор ўйинчиларни белгилаш. Тўлиқ ҳимоячилар, одатда, рақибнинг ярмида қийинчиликларга дуч келишмайди. Бироқ улар ҳимоя чизиғини аллақачон бузиб ўтиб кетган ҳужумкор ўйинчиларни ён томондан сирғаниш билан тезда эгаллашни мақсад қилган. Бироқ, маркерлар рақибларни жуда қаттиқ ушлаб туришдан ёки мудофаа ташкилотини бузиш хавфидан қочишлари керак[70].
  • Бошқа жамоадошларнинг мудофаа чизиғини босиб ўтмаслигини ва тасодифан рақиб билан ўйнамаслигини таъминлаш орқали тактик интизомни сақлаш.
  • Қанот бўйлаб пас бериш вариантини таъминлаш; масалан, бир-икки ўтиш каби кетма-кетликлар учун имкониятлар яратиш орқали.
  • Қаноциз таркибда қанот ҳимоячилари ҳам қанот ҳимоячилари, ҳам қанот ҳимоячилари ролларини бажаришлари керак, гарчи ҳимоявий иш марказий ярим ҳимоячилардан бири билан бўлишиши мумкин.
  • Қўшимчасига, қанот ҳимоячиларининг ҳужуми тажовузкор ҳужум ниятида рақиб қанот ҳимоячиларини ҳам, қанот ҳимоячиларини ҳам ўз ярмида чуқурроқ ушлаб туришга ёрдам беради. Уларнинг ҳужумда бўлишлари ҳам рақибни марказий ярим ҳимоядан ўйинчиларни олиб қўйишга мажбур қилади, жамоа бундан ўз фойдасига фойдаланиши мумкин[71].

Ўйин позициясининг жисмоний ва техник талабларидан келиб чиққан ҳолда, муваффақиятли ҳимоячиларга майдондаги бошқа ролларга мослашиш учун мос келадиган кенг кўламли атрибутлар керак. Майдонда бир нечта позисияларда ўйнай оладиган ўйиннинг кўплаб ёрдамчи футболчилари табиий ҳимоячилардир. Иккита кўзга кўринган мисол – „Милан“нинг собиқ чап қанот ҳимоячиси Паоло Малдини ва „ПСЖ“нинг собиқ қанот ҳимоячиси Серхио Рамос, улар бутун фаолияти давомида қанот ҳимоячиси ва марказий ҳимояда ўйнаган. Замонавий ўйинда қанот ҳимоячилари кўпинча Лейтон Бейнс ва Трент Александр-Арнолд каби қарши ҳужумда бўлганида, қанотдан пастга югуришлари билан кўп голли узатмаларни амалга оширадилар. Тўлиқ ҳимоячиларнинг кенг тарқалган атрибутлари қуйидагилардан иборат:

  • Қанот бўйлаб юқорига ва пастга катта масофаларни босиб ўтиш ва рақиблардан устун туриш талабларини бажариш учун тезлик ва чидамлилик.
  • Соғлом иш даражаси ва жамоа мас’улияти.
  • Белгилаш ва курашиш қобилиятлари ва кутиш ҳисси.
  • Бўш каналларга югуриб, ўз жамоаси учун ҳужум қилиш имкониятини яратиш учун тўпдан ташқари яхши қобилият.
  • Дриблинг қобилияти. Ўйиннинг кўплаб ҳужумкор қанот ҳимоячилари ўзларича ажойиб дриблингчилардир ва вақти-вақти билан ҳужумкор қанот ҳимоячилари сифатида ўринбосар бўлишади.
  • Ўйинчининг ақли. Ҳимоячилар учун одатий ҳол бўлганидек, қанот ҳимоячилари ўйин давомида қанот ҳимоячисига яқин туриш ёки мос масофани сақлашни ҳал қилишлари керак. Ҳужум қилаётган ўйинчиларга жуда яқин бўлган тўлиқ ҳимоячилар ўз позициясидан четлатилиши ва ҳимояда бўшлиқ қолдириши мумкин. Бир-икки пас каби тез ўтиш ҳаракати ҳимоячи қанот ҳимоячиси орқасидаги канални очиқ қолдиради. Бу заифлик хавфли деб ҳисобланган вингерлар қанот ҳимоячиси ва қанот ҳимоячиси томонидан икки марта белгиланишининг сабабидир. Бу эса қанот ҳимоячисига асосий эътиборини ҳимоя чизиғини ушлаб туришга имкон беради[72].

Тўлиқ ҳимоячилар камдан-кам гол уришади, чунки бурчак тўплари ва жарима зарбалари пайтида марказий ҳимоячилар одатда боши билан гол уриш учун олдинга ўтишади. Яъни, қанот ҳимоячилари баъзан қарши ҳужумлар пайтида қанотлардан югуриб, кўпинча ярим ҳимоячилар билан бир-иккита тўп узатишни ўз ичига олади.

Ҳужумкор қанот ҳимоячиси

Қанот ҳимоячиси Cаитлин Фоорд (ўнгда, 9-рақамда) Австралия билан Алгарве кубоги-2017да Хитойга қарши ўйинда.

Қанот ҳимоячиси – қанот ҳимоясининг ўзгариши, аммо ҳужумга кўпроқ урғу берилади. Қанот ҳимоячилари одатда жамоанинг энг тезкор ўйинчиларидан бири бўлиб, улар ишлаганда. Қанот ҳимоячилари одатда учта марказий ҳимоячидан иборат таркибда қўлланилади ва баъзида ҳимоячилар ўрнига ярим ҳимоячилар сифатида таснифланади. Бироқ, улар фақат иккита марказий ҳимоячига эга бўлган таркибда ишлатилиши мумкин, масалан, Жüрген Клоппнинг „Ливерпоол“да қўллаган 4-3-3 тизимида, қанот ҳимоячилари этишмовчиликни қоплаш учун майдонда юқори ўйнашади. ҳужумдаги кенглик. Замонавий ўйин эволюциясида қанот ҳимоячилари – қанот ҳимоячилари ва ҳимоячиларнинг комбинацияси. Шундай қилиб, бу позиция замонавий футболда энг жисмоний талабчанлардан бири ҳисобланади. Қанот ҳужумкор ҳимоячиларидан муваффақиятли фойдаланиш 3–5–2 ва 5–3–2 таркибларнинг самарали ишлаши учун асосий шартлардан бири ҳисобланади.

Қанот ҳимоячилари кўпинча қанот ҳимоячиларидан кўра кўпроқ саргузаштларга мойил бўлиб, кенгликни таъминлаши кутилади, айниқса қанот ҳимоячиси бўлмаган жамоаларда. Қанот ҳимоячиси ўзига хос чидамлиликка эга бўлиши, тўпни юқорига кўтара олиши ва қанотдан пастга тушган рақиб ҳужумларидан самарали ҳимояланиши керак. Ҳимоячи ярим ҳимоячи қанот ҳимоячиларининг ютуқларини қоплаш учун майдонга тушиши мумкин[73]. Шунингдек, италиялик мураббий Антонио Cонте кўрганидек, учта марказий ҳимоя чизиғида қанот ва ён ярим ҳимоячилар ҳам жой олиши мумкин.

Қанот ҳимоячиси сифатида ўйнаши мумкин бўлган ва ўйнаган ўйинчиларга „Милан“ жамоадошлари Cафу ва Сержинё, „Барселона“ ўйинчиси Дани Алвес, „Реал“нинг „Галácтиcос“ давридаги Роберто Cарлос, „Ривер Плейт“нинг собиқ ҳимоячиси Жуан Пабло Сорíн, Жаҳон чемпиони германиялик Андреас Бреҳме, „Парма“ афсонаси мисол бўла олади. Антонио Бенарриво, Анжело Ди Ливио Ювентус ва Италия ва собиқ „Cоринтҳианс“, „Арсенал“ ва „Барселона“ юлдузи Сйлвинҳо.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Багчи, Роб. „Жудгес ҳаве а блиндспот wҳен дестроерс лике Видиc плай а блиндер“. Тҳе Гуардиан (2011-йил 19-январ). 2019-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 2-феврал.
  2. ↑ Бандини, Ниcкй. „Гиоргио Чиэллини: 'И ҳаве а стронг темперамент бут офф тҳе питч И ам море серене'“. Тҳе Гуардиан (2016-йил 13-июн). 2019-йил 26-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 2-феврал.
  3. ↑ „Соccер поситионс эхплаинед: намес, нумберс анд wҳат тҳей до“. бундеслига.cом. 2021-йил 28-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 15-май.
  4. ↑ „ББC Спорц Аcадемй“ (2004-йил 4-июн). 2023-йил 15-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-сентябр.
  5. ↑ „Эволутион оф тҳе Сwеэпер“ (2012-йил 29-август). 2021-йил 24-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 3-ноябр.
  6. ↑ „ДИЗИОНАРИО ДИ ИТАЛИАНО ДАЛЛА А АЛЛА З: Баттиторе“ (ит). Ла Репубблиcа. 2018-йил 30-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 21-апрел.
  7. ↑ Дамеле, Фулвио. Cалcио да мануале. Деметра, 1998 — 104-бет. 
  8. ↑ Фонтана, Маттиа „Л'эволузионе дел либеро: да Пиcчи а Бареси“ (ит). Эуроспорт (2015-йил 7-июл). 2022-йил 26-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 18-май.
  9. ↑ Элбеч, Сøрен Флорин „Баcкгроунд он тҳе Интертото Cуп“. Могиэл.нет (Паwел Могиэлниcки). 2002-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 14-май.
  10. ↑ Андй Грай wитҳ Жим Дреwетт. Флат Баcк Фоур: Тҳе Таcтиcал Гаме. Маcмиллан Публишерс Лтд, Лондон, 1998.
  11. ↑ Wилсон, Жонатҳан. Инвертинг Тҳе Пйрамид: Тҳе Ҳисторй оф Соccер Таcтиcс. Лондон: Орион, 2009 — 159–65-бет. ИСБН 978-1-56858-963-3. Қаралди: 2020-йил 25-май. 
  12. ↑ „Wҳат Нерео Роccо wоулд сай абоут АC Милан анд тҳе Аззурри“. Cалcиомерcато (2017-йил 21-ноябр). 2017-йил 21-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 24-феврал.
  13. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед дизионарио
  14. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед Дамеле
  15. ↑ Бортолотти, Адалберто „Ла Сториа дел Cалcио: Ил cалcио далле оригини а огги“ (ит). Треccани: Энcиcлопедиа делло Спорт (2002). 2013-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 18-май.
  16. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед пйрамид2
  17. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед туттожуве
  18. ↑ „баттитóре“ (ит). Треccани. 2013-йил 17-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 18-май.
  19. ↑ Л'Аналиси Лингуистиcа э Леттерариа 2011-2. Университà Cаттолиcа дел Саcро Cуоре, 2011 — 232-бет. ИСБН 9788867808625. Қаралди: 2020-йил 19-май. 
  20. ↑ Фалcо, Гиоргио. Соттофондо италиано. Бари: Латерза Соларис, 2015. ИСБН 9788858120750. Қаралди: 2020-йил 19-май. 
  21. ↑ Веронелл, Мауризио. Cараттери, менталитà э диалеттиcа деи системи ди гиоcо нел cалcио италиано. Милан: ГДС, 21 Деcембер 2016. ИСБН 9788867825752. Қаралди: 2020-йил 19-май (2024-йил 5-сентябрда асл нусхадан архивланган). 
  22. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед Л’эволузионе дел либеро2
  23. ↑ Андреа Счианчи. „Нерео Роccо, л'инвенторе дел cатенаccио че дивентò Парòн д'Эуропа“ (ит). Ла Газзетта делло Спорт (2014-йил 2-ноябр). 2023-йил 25-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 5-ноябр.
  24. ↑ „Нерео Роccо“ (ит). Сториэ ди Cалcио. 2016-йил 15-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 5-ноябр.
  25. ↑ Дамиани, Лорензо. „Гипо Виани, л'инвенторе дел "Вианема" че амава ил визио э сcопрì Ривера“ (ит). Ил Гиорнале. 2020-йил 17-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-май.
  26. ↑ Чичиэрчиа, Паоло „Пиccола Сториа делла Таттиcа: ла насcита дел cатенаccио, ил Вианема э Нерео Роccо, л'Интер ди Фони э ди Ҳеррера (ИВ парте)“ (ит). www.мондопаллоне.ит (2013-йил 8-апрел). 2014-йил 20-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-май.
  27. ↑ Марио Сcонcерти. „Ил воло ди Бонуccи э ла cлассифиcа дегли 8 миглиори дифенсори италиани ди семпре“ (ит). Ил Cорриэре делла Сера (2016-йил 23-ноябр). 2023-йил 7-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 27-декабр.
  28. ↑ Гиусто, Антонио „C'эра уна волта ил Фоотбалл – Парола э қуэлла ровесcиата ИММОРТАЛЕ“ (ит). Гоал.cом (2010-йил 15-март). 2022-йил 11-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-май.
  29. ↑ „Блог: Ла "Парола" а қуэлла ровесcиата: чи эра cостуи?“ (ит). cалcиомерcато.cом (2020-йил 10-апрел). 2021-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-май.
  30. ↑ „Cарло ПАРОЛА“ (ит). илпаллонераccонта (2019-йил 20-сентябр). 2023-йил 7-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-май.
  31. ↑ Радогна, Фиорензо. „Меззо сеcоло сенза Витторио Поззо, ил митиcо (э дисcуссо) c.т. че cамбиò ил cалcио италиано: Ритири э региста“ (ит). Ил Cорриэре делла Сера (2018-йил 20-декабр), с. 8. 2021-йил 26-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 15-апрел.
  32. ↑ „Профило: Ҳеленио Ҳеррера“ (ит). УЭФА.cом (2016-йил 4-сентябр). 2021-йил 31-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 22-май.
  33. ↑ „Сториэ ди счеми: л'эволузионе делла таттиcа“ (ит). Сториэ ди Cалcио (2015-йил 24-декабр). 2022-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-май.
  34. ↑ „Геноа: Топ 11 Алл Тиме“ (ит). Сториэ ди Cалcио (2017-йил 9-август). 2021-йил 25-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 21-май.
  35. ↑ cбcспорц.cом 1962 Чиле (Wайбаcк Мачине сайтида 18 Жуне 2006 санасида архивланган)
  36. ↑ фифа.cом Интерcонтинентал Cуп 1969
  37. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед пйрамид3
  38. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед Нерео Роccо, л'инвенторе дел cатенаccио че дивентò Парòн д'Эуропа2
  39. ↑ „Ла леггенда делла Гранде Интер“ [Тҳе легенд оф тҳе Гранде Интер] (ит). Интер.ит. 2012-йил 19-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 10-сентябр.
  40. ↑ Марио Сcонcерти. „Ил воло ди Бонуccи э ла cлассифиcа дегли 8 миглиори дифенсори италиани ди семпре“ (ит). Ил Cорриэре делла Сера (2016-йил 23-ноябр). 2019-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 27-декабр.
  41. ↑ Ақуè, Федериcо „Бреве сториа дел cатенаccио“ (ит). Ултимо Уомо (2020-йил 25-март). 2023-йил 31-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-май.
  42. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед Поситионс гуиде: Сwеэпер
  43. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед Поситионс гуиде: Сwеэпер2
  44. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед сwеэпер супреме
  45. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед Беcкенбауэр Биограпҳй
  46. ↑ Роттинг фруит, дйинг флоwерс (Wайбаcк Мачине сайтида 17 Деcембер 2019 санасида архивланган) Тҳе Гуардиан
  47. ↑ Cзечословакиа Wорлд Cуп Ҳеро Жан Поплуҳар Диэс Агед 75 (Wайбаcк Мачине сайтида 11 Оcтобер 2019 санасида архивланган) Гоал.cом
  48. ↑ ВЕЛИБОР ВАСОВИC (Wайбаcк Мачине сайтида 29 Деcембер 2019 санасида архивланган) Тҳе Индепендент
  49. ↑ „Эволутион оф тҳе Сwеэпер“. Оуцидеофтҳебоот.cом (2012-йил 29-август). 2021-йил 24-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 3-ноябр.
  50. ↑ Бедесчи, Стефано „Гли эрои ин бианcонеро: Гиоргио МАСТРОПАСҚУА“ (ит). Тутто Жуве (2018-йил 14-июл). 2021-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-май.
  51. ↑ „Гиоcо Cорто: ла Тернана ди Cоррадо Виcиани“ (ит). Сториэ ди Cалcио (2017-йил 31-май). 2021-йил 31-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-май.
  52. ↑ „ББC Фоотбалл – Поситионс гуиде: Сwеэпер“. ББC Спорт (2005-йил 1-сентябр). 2019-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 5-январ.
  53. ↑ „Ремемберинг Сcиреа, Жуве'с сwеэпер супреме“. ФИФА.cом. 2015-йил 9-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 5-январ.
  54. ↑ „Франз Беcкенбауэр Биограпҳй“. 2019-йил 21-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 5-январ.
  55. ↑ „Франчино (детто Франcо) БАРЕСИ (ИИ)“. 2019-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 5-январ.
  56. ↑ Тосатти, Гиоргио „Ла Греcиа нел мито дел cалcио. Cон ил cатенаccио“ [Греэcе ин тҳе фоотбалл легендс. Wитҳ Cатенаccио] (ит). Cорриэре делла Сера (2004-йил 5-июл). 2022-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 19-апрел.
  57. ↑ „Траианос Деллас“. ББC Спорт (2004-йил 26-май). 2020-йил 6-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 21-май.
  58. ↑ Ҳугҳес, Роб. „ЭУРО 2004: Тҳе стйлиш Португуэсе фаcе Греэкс' дарк арт оф дефенсе“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2004-йил 3-июл). 2022-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 21-май.
  59. ↑ „Даниэле Де Росси анд тҳе странге сторй оф тҳе Либеро“. форзаиталианфоотбалл (2012-йил 13-июн). 2019-йил 15-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 5-январ.
  60. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед Даниэле Де Росси анд тҳе странге сторй оф тҳе Либеро2
  61. ↑ „Л'АНГОЛО ТАТТИCО ди Жувентус-Лазио – Дуэ гол субити су дуэ ланcи ди Бонуccи: ил симболо ди уна нотте да ҳоррор“ (ит). 2023-йил 4-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 5-январ.
  62. ↑ Тим Виcкерй (10 Фебруарй 2010). "Тҳе Легаcй оф Рене Ҳигуита" (Wайбаcк Мачине сайтида 20 Септембер 2014 санасида архивланган). ББC. Ретриэвед 11 Жуне 2014
  63. ↑ Эарлй, Кен. „Мануэл Неуэр cлеанс уп бй беинг море тҳан а сwеэпер“ (2014-йил 8-июл). 2019-йил 13-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 11-июл.
  64. ↑ Wилсон, Жонатҳан. „Тоттенҳам'с Ҳуго Ллорис ис Премиэр Леагуэ'с супреме сwеэпер-кеэпер“. Тҳе Гуардиан (2014-йил 13-феврал). 2018-йил 12-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 11-май.
  65. ↑ „Фоотбалл ис Cоминг Ҳоме то Диэ-Ҳард Транслаторс“. Артиcле он тҳе Транслатион Жоурнал (2008-йил 1-апрел). 2008-йил 27-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 14-апрел.
  66. ↑ „Энгланд'с Униформс — Ширт Нумберс анд Намес“. Энгландфоотбаллонлине.cом. 2012-йил 30-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 22-ноябр.
  67. ↑ Лутз, Wалтер „Тҳе 4–2–4 сйстем такес Бразил то тwо Wорлд Cуп виcториэс“. ФИФА (2000-йил 11-сентябр). 2006-йил 9-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 22-ноябр.
  68. ↑ Ингле, Сеан. „Кноwледге Унлимитед: Wҳат а рефрешинг таcтиc“. Тҳе Гуардиан (2000-йил 15-ноябр). 2007-йил 18-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 22-ноябр.
  69. ↑ Плеат, Давид. „Флеэт-оф-фоот фулл-баcкс cаррй кей то эффеcтиве аттаcкинг“. Тҳе Гуардиан (2007-йил 6-июн). 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 11-декабр. Давид Плеат эхплаинс ин а Гуардиан артиcле ҳоw фулл-баcкс аид фоотбалл теамс wҳен аттаcкинг.
  70. ↑ Плеат, Давид. „Ҳоw Гуннерс cан авоид беинг пуллед апарт бй Бразилиан“. Тҳе Гуардиан (2008-йил 18-феврал). 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 11-декабр. Давид Плеат эхплаинс тҳе теам эффорт ин маркинг ан аттаcкинг плаер статионед ин тҳе оуциде-wинг поситион.
  71. ↑ Плеат, Давид. „Ҳоw Ларссон сwунг тҳе тиэ“. Тҳе Гуардиан (2006-йил 18-май). 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 11-декабр. Давид Плеат эхплаинс ҳоw тҳе интродуcтионс оф Барcелона фулл-баcк Жулиано Беллетти анд стрикер Ҳенрик Ларссон ин тҳе 2006 УЭФА Чампионс Леагуэ Финал импровед Барcелона'с пресенcе ин wиде ареас. Беллетти эвентуаллй сcоред тҳе wиннинг гоал фор тҳе финал.
  72. ↑ Плеат, Давид. „Cитй cоунтеред бй виситорс' Петров дефенcе“. Тҳе Гуардиан (2007-йил 31-декабр). 2013-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 11-декабр. Давид Плеат дисcуссес тҳе таcтиcал имплиcатионс оф фулл-баcкс анд отҳер дефендерс маркинг wингерс ин а Гуардиан матч аналйсис.
  73. ↑ „Поситионс гуиде: Wингбаcк“. Лондон: ББC Спорт (2005-йил 1-сентябр). 2023-йил 4-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 21-июн.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Himoyachi_(futbol)" dan olindi