Hoji Garay sahifasining manbasini koʻrish

'''Hoji Garay I''' ({{lang-crh|I Hacı Geray, I Хаджы Герай}}, ? — 1466, [[Boqchasaroy]]) — [[Qrim xonligi]] va [[Garaylar]] sulolasi asoschisi. Dastlab [[Oltin Oʻrda]]ga tobe boʻlgan [[Qrim xonligi]]ni boshqargan (1428-yildan). Oʻzaro urushlar natijasida taxtdan ayrilgan. Soʻngra Qrimga qaytib (1432), [[genuya]]liklarning qoʻshinini tor-mor qilgan va taxtni qayta egallagan (1434). Biroq [[Qozon xonligi]] asoschisi [[Ulugʻ Muhammad]] qoʻshini tomonidan magʻlubiyatga uchrab, [[Litva]]ga qochgan va knyaz [[Sigizmund Keystutovich]]dan [[Lida]] shahrini mulk sifatida olgan (1435). Keyinchalik Hoji Garay Buyuk Litva knyazi [[Kazimir IV]] yordamida Qrim xoni deb eʼlon qilingan (1443). U [[Usmonli imperiyasi|Usmonli turk]] sultonlari bilan harbiy ittifoq tuzib (1454), genuyaliklarga qarshi muvaffaqiyatli urush harakatlarini olib borgan. 1461-yilda Ahmad bilan birgalikda Said Ahmadga qarshi kurashgan. 1465-yilda Oltin Oʻrda qoʻshiniga hujum qilib, ularning Moskvaga qilmoqchi boʻlgan harbiy yurishiga xalaqit bergan.

U xonlik poytaxtini Solxat (hozirgi [[Eski Qrim]]) shahridan Qirq Yerga (hozir [[Boqchasaroy]] shahri tarkibida) koʻchirgan.

Hoji Garay vafotidan soʻng uning toʻngʻich farzandlari Nur Davlat va Haydar bilan kichik oʻgʻli [[Mengli Garay]] oʻrtasida hokimiyat uchun kurash boshlangan va bu kurashda Mengli Garay gʻolib chiqqan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyot ==
* LL.Tunmann , Krimskoye xanstvo (Perevod s nemetskogo), Simferopol, 1991
* Grekov B.D., Yakubovskiy A.Yu., Oltin Oʻrda va uning qulashi, T., 1964.

{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->


{{chala}}

[[Turkum:Qrim xonlari]]
[[Turkum:Tarix]]