Hoji Gulu naslining mulki sahifasining manbasini koʻrish

{| style = "border:1px solid #ccc; width:300px; padding:5px; background-color:#f0f0fa; float:right; margin:7px 0px 20px 20px; font-size:0.9em;"
!colspan="2" style="font-size:1.2em;"|Hoji Gulu naslining mulki<br /><small>[[Ozarbayjon tili|''ozarb.'']] ''Hacı Quluların mülkü''</small>
|-
|colspan="2"|[[Tasvir:Khans Palace010.JPG|300px]]
|-
|colspan="2" style="text-align:center; background-color:#f9f9f9;"|Shushi bosib olingandan keyin vayron qilingan vayron boʻlgan saroy
|-
!style="text-align:left;"|Mamlakat 
|{{Ozarbayjon bayrogʻi}} Ozarbayjon
|-
!style="text-align:left;"|Shahar
|[[Fayl:Shusha2001.png|20px|]] Shusha
|-
!style="text-align:left;"|Joylashgan 
|[[Shusha davlat tarixiy-meʼmoriy qoʻriqxonasi]]
|-
!style="text-align:left;"|Asosiy sanalar - 
|Tashkil etilgan: [[1849]] yil
|-
!style="text-align:left;"|Qurilish sanasi 
|[[1849]] yil
|-
|colspan="2" style="text-align:center; background-color:#f9f9f9;"|'''[[UNESCO]]''' qoʻriqxonalar roʻyxati<br/>
|-
!style="text-align:left;"|Turi
|Madaniy
|-
!style="text-align:left;"|Mezon
|i, iv, v, vi
|-
!style="text-align:left;"|Tayinlangan
|2001-yil
|-
!style="text-align:left;"|Maʼlumot raqami
|1574
|-
!style="text-align:left;"|Davlat 
|[[Ozarbayjon]]
|-
!style="text-align:left;"|Mintaqa - 
|[[Yevropa]]
|-
|colspan="2" style="text-align:center; background-color:#f9f9f9;"|'''Ozarbayjonda tarixiy yodgorliklarni davlat roʻyxatidan oʻtkazish''' qoʻriqxonalar roʻyxati<br/>
|-
!style="text-align:left;"|Maʼlumotnoma raqami
|341
|-
!style="text-align:left;"|Turkum 
|Saroy
|-
!style="text-align:left;"|Muhimlik
|Mamlakat muhim
|-
|colspan="2"|[[Tasvir:Hacı Quluların mülkünün üç mərtəbəsinin planı.jpg|260px|center]]
|-
|colspan="2" style="text-align:center; background-color:#f9f9f9;"|''Uyning birinchi, ikkinchi va uchinchi qavatlarining rejasi (chapdan o'ngga)''<br/>
|}

'''Hoji Gulu naslining mulki''' – Shushada joylashgan tarixiy va meʼmoriy yodgorlik. Uch qavatli saroy tipidagi uy qurilishi 1849-yilda<ref name="Саламзаде172">{{Harvnb|Саламзаде|1964|p=172}}</ref> Ikkinchi gildiya savdogari Gulu Muhammadali oʻgʻli buyrugʻi bilan boshlangan. Hoji Gulu saroyi deb nom olgan bu mulk oʻzining meʼmoriy uslubi va milliy koloriti bilan Shushada barchani hayratga solardi. Saroyda 46 xona va ikkita katta mehmon zallari mavjud edi.

Toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi uyning loyihasi, ora devor boʻylab qurilgan va birinchi qavatdagi xizmat xonalarini ikkinchi qavatdagi ovqatlanish va yashash xonalari bilan bogʻlab turishi bilan eʼtiborni jalb etadi. Uyning toʻkis hasham bilan bezatilgan uchinchi qavati katta zal va uning yon tomonlarida joylashgan mehmon xonalaridan iborat.

== Tarixi ==
[[Fayl:Salon of an Azerbaijani house in Shusha.png|250px|thumb|left|Saroyning tarmoqli oynali mehmon xonalaridan birining ichki qismi [[1865]] yilda Vasiliy Vereshagi tomonidan tasvirlangan.]]

Shushaning Chuxur tumanidagi bu mulk Ikkinchi gildiya tojiri Gulu Muhammadali oʻgʻli<ref name="virtualkarabakh">{{veb manbasi |title=Hacıqulların malikanəsi |url=http://map.virtualkarabakh.az/ |website=virtualkarabakh.az |accessdate=22-iyul 2019 |arxivsana=2016-03-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160316111617/http://map.virtualkarabakh.az/ }}</ref>  tomonidan 1849-yilda<ref name="Саламзаде172"/> qurilgan. Bir vaqtlar Jaʼfargulu xon Muhammadhasan ogʻa oʻgʻli  Sarijali Javanshirga xizmat qilgan Hoji Gulu keyinchalik savdo-sotiq bilan shugʻullangan. Keyinchalik uShushaning boy savdogarlardan biriga aylanadi va aql-zakovati, ziyrakligi tufayli anchagina boylik toʻplaydi.<ref name="virtualkarabakh"/>

Hoji Gulu saroyi deb nom olgan bu mulk oʻzining meʼmoriy uslubi va milliy koloriti bilan Shushada barchani hayratga soldi. Saroyda 46 xonalari va ikkita katta mehmon zallari mavjud edi. 1865-yilda Shushada boʻlgan rus rassomi V. V. Vereshaginning asarida bu zallardan biri tasvirlangan.<ref name="armenianvandalism">{{yangiliklar manbasi |title=Şuşa rayonu |url=http://www.armenianvandalism.az/az_shusha.html |accessdate=22-iyul 2019 |publisher=armenianvandalism.az |archive-date=2016-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161019223520/http://armenianvandalism.az/az_shusha.html |url-status=dead |archivedate=2016-10-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161019223520/http://armenianvandalism.az/az_shusha.html }}</ref>

1992-yilda armanlar tomonidan Shusha shahrini ishgʻol qilish chogʻida Hoji Gulular mulki toʻpga tutilib, vayron qilingan.<ref name="armenianvandalism"/> Hozirgi vaqtda devorlarining ayrim qismlari saqlanib qolmoqda.<ref name="virtualkarabakh"/>

== Meʼmoriy xususiyatlari ==
[[Fayl:Khans palace03.JPG|250px|thumb|left|Uchinchi qavatga olib boradigan ochiq tosh zinapoyaning ustunlari va ayvonlarda toj va qanotli ilon oʻymakorligi bilan bezatilgan ustunlar mavjud.]]

Toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi uyning loyihasi, ora devor boʻylab qurilgan va birinchi qavatdagi xizmat xonalarini ikkinchi qavatdagi ovqatlanish va yashash xonalari bilan bogʻlab turishi bilan eʼtiborni jalb etadi. Uyning toʻkis hasham bilan bezatilgan uchinchi qavati katta zal va uning yon tomonlarida joylashgan mehmon xonalaridan iborat. Uyning old tomonida hovliga qaragan, uch qavatli ochiq veranda bor. Bu ayvonlarga binoning yon tomonidagi ochiq tosh zinapoya orqali kiriladi.<ref name="Саламзаде173">{{Harvnb|Саламзаде|1964|p=173}}</ref>

Ushbu uyning xonalari ularning xizmat maqsadlariga muvofiq shaklda qurilgan. Boy Shusha uylarga xos boʻlgan zal shaklidagi mehmonxona bilan birga bu yerda ovqatlanish va yotoqxonalar ham foydalanish maqsadiga mos keladigan meʼmoriy shakllarga ega. Birinchi qavat bilan aloqa asosiy eshik va xizmat xodimlari uchun moʻljallangan ikkita zina orqali amalga oshiriladi.<ref name="Саламзаде173"/>

Shushadagi koʻpgina uylar va saroylardan farqli oʻlaroq, Hoji Gulular mulki binoning barcha fasadlarida joylashgan keng derazalar bilan ajralib turadi. Derazalarning barchasiga naqshinkor panjaralar oʻrnatilgan.<ref name="Саламзаде173"/>

== Tasvirlar ==
<gallery mode="packed" heights="100">
Hacı Quluların mülkü (4).jpg
Khans Palace08.JPG
KhansePalace04.JPG
Hacı Quluların sarayı (2).jpg
Hacı Quluların sarayı (6).jpg
Hacı Quluların sarayı (8).jpg
</gallery>

==Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{kitob manbasi|last=Авалов|first=Э. В.|title=Архитектура города Шуши и проблемы сохранения его исторического облика|date=1977|publisher=Элм|location=Баку}}
* {{kitob manbasi |last=Фатуллаев |first=Ш. С. |title=Памятники Шуши |date=1970 |location=Баку |pages=}}
* {{kitob manbasi |last=Саламзаде |first=А. В. |title=Архитектура Азербайджана XVI-XIX вв |date=1964 |location=Баку |pages=}}



[[Turkum:Ozarbayjon saroylari]]