Ziyosfera

Humashahxonim Sulton

Ҳумашаҳхоним Султон (1543 Манисада — 1577 ёки 1582 Истанбулда) — Шаҳзода Меҳмеднинг канизаги Ая Хотундан ягона фарзанди; Султон Сулаймон И ва Александра Анастасия Лисовсканинг севимли икки набираларидан бири[1].

Ҳумашаҳхоним Султон
Таваллуди 1543-йил
Маниса, Усмонли империяси
Вафоти 1595-йил
Истанбул, Усмонли империяси
Турмуш ўртоғи Меҳмед Ферҳад паша, Лалу Мустафа паша, Гази Меҳмед паша
Болалари Мустафабей, Османбей, Ибрагимбей, Ҳуснибей, Фатмаханим султон, Абдулбакибей
Отаси Шахзода Меҳмед
Онаси Айи хотун

Биография

Ҳумашаҳ Манисада туғилган ва Шаҳзода Меҳмеднинг канизаги Айи Хотундан ягона фарзанди бўлган. Туғилган йилининг аниқ санаси номаълум. Энтони Алдерсон туғилган санасини 1543-йил, Йилмаз Ўзтуна эса — 1544-йил деб ёзган[2]. Отасининг вафотидан кўп ўтмай, Ҳумаш Истанбулдаги Султон саройига бувиси Александра Анастасия Лисовскага юборилади. Ҳумашаҳ Сулаймон И нинг икки севимли набирасидан бири эди (иккинчиси Миҳримаҳ Султоннинг қизи — Ойша Ҳумашаҳ Султон). Меҳмед вафотидан кейин Ҳумашаҳнинг онаси вазир Пертев Пошога уйланди. Уларнинг невараси Ойша Хотун Усмон ИИ нинг биринчи қонуний хотини бўлди. У биринчи марта 1566/1567 Ферҳат Меҳмед Пошо (1526-1575) га турмушга чиқди. Ҳумашаҳ Султон Ферҳат Меҳмед Пошо билан турмуш қуришдан олдин яничар оғаси, кейин эса Кастамону Санжакбейи эди. Тўйдан олдин Ферҳат вазирлик лавозимини олади. Унга ва унинг рафиқасига Эски Сарой ҳудудидан (Меҳмед томонидан қурилган) ер берилди, у ерда улар Султон Боязид масжиди ёнида ўзлари учун сарой қурдилар. Печевининг сўзларига кўра, Ферҳат „ажойиб қўлёзмага эга бўлиб, Қур’они Карим нусхаларини қўлда кўчирар ва яхши нархда сотарди. Бу муборак пулдан жасадини дафн этиш маросимини ўтказишни васият қилади. Унинг қўли билан ёзилган муҳтарам Мусофилардан бири марҳум Султон Боязид қабрида ҳозиргача сақланмоқда“. Уларнинг тўрт ўғил ва беш қизи бўлган[3]. 1575-йил 25-августда Ферҳат Меҳмед Пошо вафотидан сўнг Ҳумашаҳ Лалу Мустафа Пошога турмушга чиқади. Бу никоҳда бир ўғил туғилди. 1581-йилда Лалу Мустафа пошо вафотидан сўнг, Иброҳим пошонинг укаси Ғози Меҳмед пошога (?-1592) учинчи марта турмушга чиқади. Ҳумашаҳ султон Истанбулда вафот этган. Ўлимнинг аниқ вақти маълум эмас. Меҳмед Сурейийнинг ёзишича, Ҳумашаҳ Мурод ИИИ (1574-1595) даврида вафот этган дейилган, Йилмаз Озтуна вафот этган санани 1582-йил деб беради. У Шеҳзода масжидида отасининг турбасида дафн этилган[4].

Болалар

Ҳумашаҳ Ферҳат пошога уйланганидан тўрт ўғил ва беш қиз туғди:

  • Султонзода Мустафа Бей (1569-1593) — Белград санжакбейи, хаттот. Унинг Сулаймон Бей исмли ўғли бўлиб, 1655-йилда вафот этган.
  • Султонзода Усмон Бей (1571-1626) — Болу санжакбейи.
  • Султонзода Иброҳим Бей (? — 1601/2 й. вафот этган) — бейлербей. Унинг Мустафа Пошо (Боснияда туғилган, 1636-йилда вафот этган) исмли ўғли бор эди, у мудеррис (олим), кейин бейлербей бўлиб хизмат қилди.
  • Султонзода Ҳусни Бей
  • Фатма Хоним-султон (1567 — 29-июн 1588) — Кастамону санжакбейи ва бейлербейи Шеҳризор Меҳмед-бей (ваф. 1586) билан турмуш қурган, ундан Ҳожи Пошо исмли ўғил туғган, у беклик қилган. Сарухон.

Исмлари номаълум 4 та қиз. Шунингдек, Ҳумашаҳ Султон ва Ферҳат пошонинг ўғиллари орасида Энтони Алдерсон Йилмаз Ўзтуна Ҳумашаҳнинг набиралари деб ҳисоблаган Сулаймон Бей, Ҳожи Пошо ва Ҳасан Бейни кўрсатади. Лала Мустафо Пошо билан никоҳдан фақат битта фарзанд туғилди — Султонзода Абдулбаки Бей[5].

Манбалар

  1. ↑ Питерберг; Габриэл. Ан Оттоман Трагедй: Ҳисторй анд Ҳисториограпҳй ат Плай (инглизча), 2003 — 271-бет. ИСБН 0520930053 9780520930056. Қаралди: 16-июл 2022-йил. 
  2. ↑ Öзтуна; Йıлмаз. Кануни Султан Сüлейман (туркча). Бабıали Кüлтüр Яйıнларı, 2006 — 174—189-бет. ИСБН 9758486993 9789758486991. Қаралди: 16-июл 2022-йил. 
  3. ↑ Алдерсон; Антҳонй Долпҳин. Тҳе Струcтуре оф тҳе Оттоман Дйнастй (инглизча). Андоза:Охф.: Cларендон Пресс, 1956. Қаралди: 16-июл 2022-йил. 
  4. ↑ Сüрейя; Меҳмет Бей. Сиcилл-и Османи (туркча). Истанбул: Тариҳ Вакфи Юрт Яйıнлар, 1996. Қаралди: 16-июл 2022-йил. 
  5. ↑ Тезcан; Ҳüля. Османлı сарайıнıн çоcукларı: şэҳзаделер ве ҳанıм султанларıн яşамларı, гийсилери (туркча). Айгаз, 2006 — 85-бет. ИСБН 9759837226 9789759837228. Қаралди: 16-июл 2022-йил.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Humashahxonim_Sulton" dan olindi