Hurram Chavush masjidi
Ҳуррем Чавуш масжиди – Истанбулнинг Фотиҳ туманидаги Ҳирка-и Шариф маҳалласидаги Кечеcилер катта кўчаси, Кечеcи Чешмеси кўчасида жойлашган масжиддир. Масжид асосчиси – Ҳуррам Чавушдир. Масжид 1560–йилда Мемар Синан томонидан қурилган. 1844 ва 1901–йилларда қайта таъмирланган, охирги таъмири эса 2000–йилда қилинган. Деворлари тош ва ғиштдан таркиб топган. Масжид икки қаватдан иборат. Жамоат намоз ерининг томи кошинли бўлиб, кириш жойи иккита ёғоч устунли кенг айвонга олиб чиқади. Ўнг тарафдаги миноранинг пойдевори деворга туташган.. Шифти ёғочли. Масжиднинг шарқий томони ялангликдир.
Масжидда мактаб ва фаввора бор. Сулаймон алайҳиссаломнинг бош ёрдамчисиҲуррам Чавушнинг қабри масжид ҳовлисида жойлашган. Ҳовлини 2 метрли ташқи деворлар ўраб туради. Ҳовлида 3 та катта, қари, манзарали дарахтлар бор. Мармар тошли ҳовлининг ўнг томонида ҳожатхона ва фаввора жойлашган. Масжиднинг ташқи кўриниши жигаррангда бўлиб, деразалари кичикдир.. Ҳовли дарвозасидан киргандан сўнг, ўнг томонда аёллар бўлимига олиб борадиган зинапоялар бор. Ҳовли саҳнига кириш учун тош чорчўп ичидан ўтилади.
Тўғри тўртбурчак шаклидаги саҳн деворларидаги устки ойналар қўзғалмас кўзли. Пастки қатордаги деразалар ёғочдан ясалган. Шифтда битта катта, учта кичик қандиллар осилган. Скалактит шаклидаги қурбонгоҳнинг ўнг ва чап томонида глобусли лампалар ҳамда иккита қандил бор. Минбар чап бурчакда жойлашган. Деворлари оқ, шифти эса пушти-оқ. Ясин ёзуви битилган санъат намунаси меҳмонхона деворига осилган гиламга 300 шрифт катталикда ёзилган. Дераза ёнидаги деворга яшил рангда оқ кашталар билан муқаддас номлар ёзилган. Чап ва ўнг деворларда, икки дераза орасидаги бўш жойларга китоб жавонлари ўрнатилган. Кириш жойининг ўнг томонида муаззин жойининг бир қисми, чап томонда эса юқори қаватга чиқадиган зинапоялар жойлашган.
Манбалар
- Эмине Наза, Ўтмишдан ҳозирги кунгача Истанбул энсиклопедияси, 4-жилд, 103-бет.