ISO 37001 sahifasining manbasini koʻrish

'''ISO 37001''' ''Korrupsiyaga qarshi boshqaruv tizimlari — Talablar va qoʻllash boʻyicha koʻrsatmalar''<ref>International Organization for Standardization, [https://www.iso.org/iso-37001-anti-bribery-management.html ISO 37001 — Anti-bribery management systems]</ref> — 2016-yilda [[Xalqaro standartlashtirish tashkiloti]] (ISO) tomonidan eʼlon qilingan boshqaruv tizimi standarti. Nomidan koʻrinib turibdiki, ushbu standart korrupsiyaga qarshi boshqaruv tizimi (ABMS)ni yaratish, joriy etish, ishlatish, saqlab turish va doimiy ravishda takomillashtirish uchun zarur boʻlgan talablarni belgilaydi. Shuningdek, u tashkilotlarning mazkur talablarga rioya qilishida qoʻllashi mumkin boʻlgan amaliy yondashuvlar va choralar boʻyicha koʻrsatmalar beradi<ref name="iso">{{Cite web |title=ISO 37001:2016(en) Anti-bribery management systems |url=https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:37001:ed-1:v1:en |access-date=2024-02-10 |website=www.iso.org}}</ref>.

Mazkur standart ISO Loyiha qoʻmitasi ISO/PC 278, Korrupsiyaga qarshi boshqaruv tizimlari tomonidan ishlab chiqilgan. Keyinchalik ISO/TC 309 Tashkilotlarni boshqarish texnik qoʻmitasi tashkil etildi va ISO 37001 standartiga texnik xizmat koʻrsatish hamda uning kelgusidagi rivojlantirish ishlari ushbu qoʻmita aʼzolari tomonidan amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |date=2021-12-09 |title=ISO/TC 309 - Governance of organizations |url=https://www.iso.org/committee/6266703.html |access-date=2024-02-10 |website=ISO |language=en}}</ref>.

Korrupsiyaga qarshi boshqaruv tizimi tashkilotlarga [[Pora|poraxoʻrlikka]] qarshi kurashda yordam berishni maqsad qiladi. Buning uchun u halollik, shaffoflik va qonunlarga rioya qilish madaniyatini shakllantirishga xizmat qiladigan tartib-taomillar, siyosatlar va nazorat mexanizmlarini joriy etishni talab qiladi.

ISO 37001 faqat poraxoʻrlik masalalariga taalluqlidir. Korrupsiyaga qarshi boshqaruv tizimi esa tashkilotning poraxoʻrlikni oldini olish, aniqlash va unga javob qaytarish boʻyicha imkoniyatlarini kuchaytirish, shuningdek, tashkilot bajarishi lozim boʻlgan korrupsiyaga qarshi qonunlar va majburiyatlarga rioya etishni taʼminlashga xizmat qiladi. ISO 37001 firibgarlik, kartellar, pul yuvish yoki korrupsiyaga aloqador boshqa faoliyatlarni alohida tartibga olmaydi.

Korrupsiyaga qarshi boshqaruv tizimi mustaqil alohida tizim sifatida joriy etilishi yoki, masalan, ISO 9001 Sifat menejmenti tizimi kabi allaqachon amal qilayotgan boshqaruv tizimiga integratsiya qilinishi mumkin. Tashkilot korrupsiyaga qarshi boshqaruv tizimini sifat, atrof-muhit yoki xavfsizlikka oid boshqa tizimlar bilan birgalikda yoki ularning bir qismi sifatida joriy etishni tanlashi mumkin.

== Tarixiy asos ==
Mazkur standart ISO texnik qoʻmitasi ISO/TC 309 tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, qoʻmitaga huquqshunos Neill Stansbury raislik qilgan. Standart birinchi marta 2016-yil 15-oktabrda nashr etilgan. Uni yaratishda Xalqaro savdo palata, [[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti]] (OECD), [[Transparency International|Xalqaro shaffoflik va boshqa bir qator tashkilotlarning]] mavjud koʻrsatmalari asos boʻlgan<ref>{{Cite news |title=ISO publishes powerful new tool to combat bribery |language=en |work=ISO |url=https://www.iso.org/news/2016/10/Ref2125.html |access-date=2017-07-31}}</ref>. Shuningdek, standart AQSh Adliya vazirligi, AQSh Qimmatli qogʻozlar va birja komissiyasi, Buyuk Britaniya Adliya vazirligi kabi yirik xalqaro tartibga soluvchilarning koʻrsatmalarini ham oʻz ichiga olgan<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.fcpablog.com/blog/2017/7/31/jerry-fang-local-chinese-regulator-develops-anti-bribery-man.html |title=Jerry Fang: Local Chinese regulator develops anti-bribery management system based on ISO 37001 - The FCPA Blog - The FCPA Blog |website=www.fcpablog.com |date=31 July 2017 |language=en |access-date=2017-07-31}}</ref>.

Ushbu standartni [[Singapur]] va [[Peru]] hukumatlari oʻzlarining korrupsiyaga qarshi boshqaruv tizimlari uchun qabul qilishdi. Standart, shuningdek, [[Shenjen]] Standarti — Xitoyning Shenjen shahri tomonidan 2017-yil iyun oyida nashr etilgan rasmiy korrupsiyaga qarshi standart — uchun asos boʻlib xizmat qilgan. Microsoft va Walmart kabi yirik kompaniyalar ham ISO 37001 sertifikatini olish niyatini bildirgan<ref>{{Cite web |url=http://www.fcpablog.com/blog/2017/5/11/microsoft-and-wal-mart-seek-iso-37001-anti-bribery-certifica.html |title=Microsoft and Wal-Mart seek ISO 37001 Anti-Bribery Certification - The FCPA Blog - The FCPA Blog |website=www.fcpablog.com |date=11 May 2017 |language=en |access-date=2017-07-31}}</ref>.

== Standartning asosiy talablari ==
ISO 37001:2016 standarti „ISO Oliy darajadagi tuzilma (HLS)“ga asoslanadi va quyidagi 10 ta asosiy boʻlimdan iborat:
# Qoʻllanilish sohasi
# Normativ havolalar
# Atamalar va taʼriflar
# Tashkilotning konteksti
# Liderlik
# Rejalashtirish
# Qoʻllab-quvvatlash
# Faoliyat
# Ishlash samaradorligini baholash
# Takomillashtirish

== Yana qarang ==
* [[Xalqaro korrupsiyaga qarshi kurashish kuni]]
* [[Xalqaro standartlashtirish tashkiloti]]
* [[Transparency International]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://www.iso.org/standard/65034.html ISO 37001]—Anti-bribery management systems
* [https://www.iso.org/committee/6266703.html ISO TC 309]—Governance of organizations


{{DEFAULTSORT:Iso 37001}}
[[Turkum:ISO standartlari]]
[[Turkum:Poraxoʻrlik]]