Ibn Darraj al-Qastalli sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi = Ibn Darraj al-Qastalli
| tavallud_sanasi = 958-yil mart
| tavallud_joyi = [[Tavira]] yaqini, Portugaliya yoki [[Jain viloyati (Ispaniya)|Jaen]], Ispaniya
| vafot_sanasi = 1030
| vafot_joyi = [[Dénia]], Ispaniya
| kasbi = Shoir
| asl_ismi                 = <small>Aḥmad Ibn-Muḥammad Ibn-Darrāǧ al-Qasṭallī</small><br/> ابن دراج، احمد بن محمد
}}
'''Abu Umar Ahmad ibn Muhammad ibn al-Asi ibn Ahmad ibn Sulayman ibn Isa ibn Darraj al-Qastalli'''<ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=D9jd70CULyYC|title=Ibn Khallikan's Biographical Dictionary, 1|last=Ibn-Ḫallikān|first=Aḥmad Ibn-Muḥammad|date=1843|publisher=Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland|pages=120–123|language=en}}</ref> ({{Lang-ar|أبوعمر أحمد بن محمد بن العاصي بن أحمد بن سليمان بن عيسى بن الدرّاج القسطلي}}, 958–1030) [[berber]] qabilasidan chiqqan [[Al-Andalus adabiyoti|andalusiya shoiri]]. Dastlab [[Kordova amirligi|Kordova]] sarkardasi [[Almanzor]] uchun, 1018-yildan keyin esa [[Zaragoza taifasi]] hukmdorlari uchun saroy she'riyati asarlari yaratgan<ref>{{Cite book|title=La literatura árabe de Al-Andalus durante el siglo XI|last=Garulo, Teresa.|date=1998|publisher=Hiperión|isbn=84-7517-501-5|location=Madrid|oclc=39961775}}</ref><ref>{{Cite book|title=Literatura árabe|url=https://archive.org/details/literaturaarabe0000vern|last=Vernet, Juan.|date=2002|publisher=El Acantilado|isbn=84-95359-81-2|edition=1.|location=Barcelona|oclc=49943997}}</ref>. Musulmon faylasufi [[Saolibiy|as-Saolibiy]] oʻzining ''Kitab Yatimat'' asarida u haqda shunday maʼlumot bergan: „U [[Al-Andalus|Andalus]] uchun xuddi [[Mutanabbiy|al-Mutanabbiy]] Suriya uchun boʻlgani kabi muhim edi. Eng yuksak darajadagi shoir boʻlib, soʻzlagan va bitgan asarlarida birdek nafislik namoyon etardi“<ref name=":0" />.

Ibn Darraj 958-yil mart oyida kelib chiqishi [[berber]] boʻlgan zodagon [[Sanhaja]] oilasida tugʻilgan<ref name="EI2">{{Cite encyclopedia|year=1986|editor1-first=B.|editor4-link=Joseph Schacht|editor4-first=J.|editor4-last=Schacht|editor3-link=Charles Pellat|editor3-first=C.|editor3-last=Pellat|editor2-link=Victor Louis Ménage|editor2-first=V. L.|editor2-last=Ménage|editor1-link=Bernard Lewis|editor1-last=Lewis|title=Ibn Darrād̲j̲ al-Ḳasṭallī|isbn=9004081186|page=743|volume=III|edition=2nd|location=Leiden, Netherlands|orig-year=1971|first=M.ʿA.|last=Makkī|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-darradj-al-kastalli-SIM_3123|publisher=[[Brill Publishers|E. J. BRILL]]|encyclopedia=[[Encyclopaedia of Islam]]}}</ref>. Tugʻilgan joyi borasida biroz chalkashlik mavjud. Ismidagi al-Qastalli qoʻshimchasi oʻsha paytda Ispaniyadagi Qastalli shahrida tugʻilganini anglatadi. Oʻrta asr kartografi [[Idrisiy|Muhammad al-Idrisiy]] Kastalla dengiz qirgʻogʻida, [[Tavira]]dan oʻn toʻrt mil sharqda joylashgani haqida maʼlumot bergan. Ispaniyalik tarixchi [[José Antonio Conde]] mazkur shahar hozirda Ispaniyaning [[Jaén (provinsiya)|Jaen]] viloyatidagi [[Castellar (Jaén)|Kastellar]] ekanligini taxmin qilgan<ref name=":0" />.

992-yilda improvizatsiya qobiliyati tufayli [[Almanzor]]ning saroy shoiri etib tayinlangan. Ijodi Almanzorning xristian qirolliklarga qarshi harbiy yurishlarini tarannum etishga bagʻishlangan. Sheʼriyati nafaqat adabiy qiymatga ega, balki tarixiy maʼlumotlarga ham toʻla boʻlib, Almanzorning jasorati haqida tasavvur hosil qilish imkonini beradi.

Almanzor vafot etgach, uning oʻgʻli [[Abdulmalik al-Muzaffar]]ga xizmat qilishda davom etgan. Leon va Kataloniyaga qarshi yurishda hukmdorga hamrohlik qilgan. Biroq 1008-yilda fuqarolar urushi boshlangach, dastlab shu yili [[Hammudiylar sulolasi|Hammudiylar]] bilan Seutaga, keyinchalik esa [[Saragosa taifasi]]ga qochishga majbur boʻlgan. 1018-yilda [[Al-Mundir ibn Yahyo at-Tujibiy|al-Mundir I]] saroyida vazir-kotib va saroy shoiri lavozimida ish boshlagan<ref>{{Cite book|last=Andú, Fernando|title=El esplendor de la poesía en la taifa de Zaragoza : 409 Hégira/1018 D.C.-503 Hégira/1110 D.C.|date=2007|publisher=Mira Editores|isbn=978-84-8465-253-3|edition=1.|location=Zaragoza|oclc=192012202}}</ref><ref>{{Cite book|title=La Aljafería.|date=1998|publisher=Cortes de Aragón|isbn=84-86794-97-8|location=Zaragoza|pages=35–36|oclc=41185878}}</ref>.

Yana saroy shoiri boʻlgach, Mundir I harbiy jasoratlarini tarannum eta boshladi. Shuningdek, 1021-yilda Mundir tomonidan uyushtirilgan Barselona grafi Ramon I bilan Kastiliya hukmdori Sancho Garsiyaning qizi Sancha Sanchesning nikoh toʻyida qoʻshiq kuylagan<ref>{{Cite book|title=Sancho III el Mayor : Rey de Pamplona, Rex Ibericus|last=Martínez Díez, Gonzalo.|date=2007|publisher=Marcial Pons Ediciones de Historia|isbn=978-84-15817-42-0|location=Madrid|oclc=847412670}}</ref>.

1022-yilda Mundir I oʻrniga oʻgʻli Yahyo ibn al-Mundir taxtga oʻtirgandan keyin ham Ibn Darraj 1028-yilgacha oʻz xizmatini davom ettirgan. Shundan soʻng, Valensiyaga, keyin esa Deniyaga koʻchib oʻtib, 1030-yilda shu yerda vafot etgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:958-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1030-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:11-asr berberlari]]
[[Turkum:11-asr ispan shoirlari]]
[[Turkum:Al-Andaluslik shoirlar]]
[[Turkum:Berber shoirlar]]
[[Turkum:Sanhaja]]
[[Turkum:11-asr arab tilli shoirlari]]