Элон Реэве Муск (талаффузи: Илон Рив Маск; 1971-йил 28-июнда туғилган) америкалик инвестор,[2][3] муҳандис[4] ва ихтирочидир[5][6][7][8]. У СпаcеХ асосчиси, бош директори ва бош муҳандиси, Тесла Инc. ва Неуралинк асосчиси ва бош директори, СоларCитй ҳамасосчиси ва раиси, ОпенАИ ҳамраиси, Cонфинитй билан бирлашиб ПайПал номини олган Х.cом асосчиси[9][10][11][12]. 

Элон Муск
Таваллуди
Элон Реэве Муск

1971-йил 28-июн (1971-06-28) (55 ёш)
Фуқаролиги Janubiy Afrika bayrogʻi ЖАР
Kanada bayrogʻi Канада
AQSH bayrogʻi АҚСҲ
Касби Тадбиркор, муҳандис, ихтирочи, инвестор
Болалари 6[1]
Имзоси

2021-йил 7-январда 185 миллиард долларлик бойлиги билан Амазон асосчиси Жефф Безосни иккинчи ўринга олиб чиқиб, биринчи марта сайёрадаги энг бой одамга айланди. 2021-йил 1-ноябрда у тарихда бойлиги 300 миллиард долларга етган биринчи одам бўлди.

2022-йил 25-апрелдан Тwиттерни эгаси.

Ёшлик йиллари

Муск Жанубий Африканинг Претория шаҳрида туғилиб ўсган. Бир мунча вақт Претория университетида ўқиган, 17 ёшида эса Канадага кўчиб ўтган. Кингстондаги Квинс университетига ўқишга киради ва икки йилдан сўнг Пенсилвания университетига ўтади, у ерда иқтисодиёт ва физика бўйича бакалавр даражасини олади. 1995-йилда Станфорд университетида ўқиш учун Калифорнияга кўчиб ўтди, аммо бунинг ўрнига акаси Кимбал (ингл.) рус тили. Интернет учун дастурий та'минот ишлаб чиқарувчи Зип2 компаниясига асос солган. 1999-йилда компания Cомпақ томонидан 307 миллион долларга сотиб олинган. Ўша йили Муск онлайн банкка асос солган Х.cом, 2000-йилда конгломератив равишда Cонфинитй билан бирлаштирилган ва ПайПал-ни ташкил этган. 2002-йилда компания эБай томонидан 1,5 миллиард долларга сотиб олинган.

Компаниялар

Зип2

1995-йилда Муск, унинг акаси Кимбал ва Грег Коури инвесторлар маблағлари эвазига Интернет учун дастурий та'минот ишлаб чиқарувчи Зип2 компаниясини ташкил этишди. Улар ўз корхоналарини Пало Алто шаҳридаги кичик ижарага олинган офисга жойлаштирдилар.

Компания хариталар, йўналишлар ва сариқ саҳифалар билан газета саноати учун Интернет-шаҳар қўлланмасини ишлаб чиқди ва сотди. Мускнинг айтишича, компания муваффақиятли бўлишидан олдин у квартирани сотиб ололмаган ва унинг ўрнига офисни ижарага олган, диванда ухлаган, ймcада душ қабул қилган ва акаси билан битта компютерни баҳам кўрган. У ва Кимбал бизнес қарорлари бўйича келиша олмаганларида, улар ўзаро келишмовчиликларни кураш орқали ҳал қилишди. Мускнинг сўзларига кўра,"сайт кундузи ишлаган, мен эса уни кечаси, ҳафтада этти кун, ҳар доим лойиҳалаштирганман". Ака-ука Мусклар Тҳе Неw Ёрк Тимес ва Чиcаго Трибуне билан шартнома туздилар ва директорлар кенгашини cитйсеарч билан бирлашиш режаларидан воз кечишга кўндирди. Мускнинг директорлар кенгаши раиси Рич Соркин лавозимини эгаллаган бош директор бўлишга уринишлари директорлар кенгаши томонидан тўхтатилди. Cомпақ 1999-йил феврал ойида Зип2-ни 307 миллион долларга нақд пулга сотиб олди ва Муск ўзининг 7 фоиз улуши учун 22 миллион доллар олди.

Х.cом ва ПайПал

1999-йил март ойида Муск асосчиларидан бири бўлди Х.cом. 2000-йилда Х.cом у Cонфинитй компанияси билан бирлашди, унинг маҳсулотларидан бири ПайПал шахсий пул ўтказмалари хизмати эди. Муск компания томонидан ишлаб чиқилган дастурий та'минотни Уних-дан Wиндоwс операцион тизимига ўтказишни қат'ий қўллаб-қувватлади, бу эса компаниянинг техник директори Мах Левчин ва бошқа раҳбарлар билан келишмовчиликларни келтириб чиқарди, бу эса Мускнинг бош директор лавозимидан исте'фога чиқиши билан якунланди (шу билан бирга у директорлар кенгаши а'зоси бўлиб қолди). Бироқ, илоннинг икки компанияни бирлаштириш тўғрисидаги стратегик қарори, Интернет-ауксионларда (биринчи навбатда эБай) электрон тўлов тизимини фаол тарғиб қилиш билан бирга, 2001-йилда ПайПал деб номланган корхонанинг тез ўсишига олиб келди. Бундай та'сирчан муваффақиятлар компанияга 2002-йил феврал ойида аксияларни биржада жойлаштиришга имкон берди (ва шу билан бирга, 2001-йил 11 сентабрдаги террорчилик ҳаракатларидан кейин биржага чиққан дот-cом компанияларидан биринчиси бўлди). 2002-йил октябр ойида ПайПал эБай томонидан 1,5 миллиард АҚШ долларига сотиб олинган. Муск сотилганда компаниянинг 11,7 фоиз аксияларига эгалик қилган, бу эса унга 180 миллион доллар даромад олиш имконини берган.

СоларCитй

Тесланинг шўба корхонаси бўлган Калифорниянинг Сан-Матео шаҳрида жойлашган Америка қуёш панелларини ишлаб чиқарувчи энергия компанияси.

ОпенАИ

Сан-Францискода жойлашган сун'ий интеллект бўйича нотижорат тадқиқот компанияси. Компаниянинг мақсади очиқ, дўстона АИни ривожлантиришдир. Асосчиларидан бири элон Муск.

2018-йил 20 февралда элон Муск манфаатлар тўқнашуви сабабли Опен АИ директорлар кенгашидан исте'фога чиқди.

Тесла

„Тесла“ компаниясининг бош ижрочи директори Элон Муск ва молиявий директори Зач Киркҳорннинг мақоми ўзгарди. Мускнинг янги мақомини „Технология қироли“, Киркҳорнникини эса „Тангалар ҳукмдори“ деб таржима қилиш мумкин. Шунга қарамай, Элон ва Зач бош директор ҳамда молия директори лавозимларини сақлаб қолади[13].

Спаcе Х

Америка компанияси, электр автомобил ишлаб чиқарувчиси ва (СоларCитй филиали орқали) электр энергиясини сақлаш эчимлари. 2018-йил март ойида компания аксиядорлари Элон Мускнинг иш ҳақини йилига 3 миллиард долларга ошириш учун овоз беришди. У қат'ий иш ҳақига эга бўлмайди, аксинча компания аксиялари шаклида компенсация олади. Компенсацияни тўлаш компаниянинг керакли молиявий кўрсаткичларга эришишига боғлиқ бўлади.

2019-йил октабр ойида элон Муск Тесла даромад келтирганини ва компания акциялари котировкалари 20 фоизга кўтарилганини э'лон қилди.

2016-йилда Муск неуралинк компаниясига асос солган бўлиб, у инсон миясини сун'ий интеллект (АИ) билан бирлаштиришга қаратилган нейротехнология стартапи бўлиб, унинг машиналар билан бирлашишини осонлаштириш учун инсон миясига ўрнатилган қурилмаларни яратиш орқали. Қурилмалар, шунингдек, долзарб бўлиб қолиш учун сун'ий интеллектнинг сўнгги яхшиланишларига мос келади. Бундай яхшиланишлар хотирани яхшилаши ёки қурилмаларга дастурий та'минот билан янада самарали мулоқот қилиш имконини бериши мумкин.

2020-йил август ойида жонли намойишда Муск ўзининг дастлабки қурилмаларидан бирини "Бош суягингиздаги Фитбит" деб та'рифлади, у тез орада фалаж, карлик, кўрлик ва бошқа касалликларни даволай олади. Кўплаб неврологлар ва нашрлар бу да'воларни танқид қилишди; МИТ Течнологй Ревиэw уларни "жуда спекулятив" ва "неврология театри"деб атади.

Тҳе Боринг Cомпанй

Инфратузилма ва туннел қуриш билан шуғулланадиган қурилиш компанияси Элон Муск томонидан 2016-йилда ташкил этилган.

Автомобиллар учун метро: келажакда соатига 240 км тезликда ҳаракатланиш мумкин бўлади. Мускнинг фикрича, у ан'анавий метрога қараганда анча арзон, тезроқ ва қулайроқ бўлади ва шаҳар тирбандлигига қарши курашда ёрдам бериши керак. Лос-Анжелес округида 1,83 км синов туннели 2018-йил 19 декабрда очилган.

Тwиттер

2022-йил 14-март ҳолатига кўра, Элон Муск Тwиттер'нинг 9,2 фоиз аксиялари (73,48 миллион аксия) эгаси бўлган. Пакетнинг қиймати 1 апрелдаги биржа қиймати бўйича 2,8 миллиард доллардан ошди, Мускнинг 9,2 фоиз аксияларини сотиб олганлиги ҳақидаги янгиликлар фонида Тwиттер акциялари премаркетда 25 фоиздан ошди. 2022-йил 25 апрелда Тwиттер директорлар кенгаши Мускнинг компанияни 44 миллиард долларга сотиб олиш таклифини қабул қилди. Июн ойида Муск битимдан воз кечди, чунки Тwиттер сохта аккаунтлар ҳақида ма'лумот бериш учун "кўп сўровларга жавоб бера олмади ёки рад этди". 2022-йил август ойида Делавер канслер суди Тwиттер'га ижтимоий тармоқдаги ботлар ва спам аккаунтлар улушини ҳисоблаш бўйича қўшимча ҳужжатларни Элон Мускга топширишни буюрди.

2022-йил 11-октабрда Элон Муск Тwиттер-ни далилларни йўқ қилгани учун жазолашни талаб қилди. Тадбиркорнинг фикрига кўра, ижтимоий тармоқ раҳбарияти ишдан бўшатилган хавфсизлик директори Питер Заткони компания раҳбарияти томонидан йўл қўйилган қоидабузарликлар тўғрисидаги ма'лумотларни ўз ичига олган ёзувларни йўқ қилишга мажбур қилди. 2022-йил 28-октабрда Муск битимни ёпди ва компанияни бошқарди. Блоомберг ма'лумотларига кўра, 2022-йил ноябр ойида компания оммавий қисқартиришлардан ўтди Муск компания ходимларининг 50 фоизини қисқартиришни режалаштирган.Тҳе Верге нашри ма'лумотларига кўра, Элон Муск компания ходимларини 7,5 минг ходимдан 2,7 мингга қисқартирган. Оммавий қисқартиришдан сўнг, янги ходимларни, асосан дастурий та'минот ва савдо бўлими билан боғлиқ ходимларни жалб қилиш бошланди.

2022-йил 15-декабрда Элон Муск бизнесменнинг парвозлари ҳақидаги ма'лумотларни э'лон қилган аккаунт эгасини судга бергани ма'лум бўлди. Шунингдек, мултимиллиардернинг та'кидлашича, одамларнинг қаэрдалигини ошкор қиладиган ҳисоблар блокланади, чунки бу одамларга таҳдид солади.

2022-йил 19-декабрда Мах Тwиттер'да компания раҳбари лавозимидан кетиши керакми ёки йўқми деган сўровномани бошлади. Иштирокчиларнинг 57,5 фоизи исте'фога чиқиш учун овоз берди. 42,5% қарши чиқди. Сўровда жами 17,5 миллиондан ортиқ киши иштирок этди. Муск қандай қарор қабул қилиши нома'лум, аммо у "сўров натижаларига содиқ қолишини" ва'да қилган. 20-декабр куни CНБC Мускнинг ворис топиш режалари ҳақида хабар берди.

2023

2023-йил 5 июн куни "Тwиттер" бош директори лавозимини тарк этди, аввалроқ у ижрочи раис ва техник директор лавозимида қолишини айтди.

2023 йилнинг баҳорида Муск чатгпт чатботига рақобатбардош муқобил яратиш режалари ҳақида хабар берди, бунинг учун хАИ компанияси ташкил этилди, унинг ишга туширилиши 2023-йил июл ойида э'лон қилинди.

Бойлиги

2021-йил 7-январда Элон Муск Амазон асосчиси Жефф Безосни иккинчи ўринга олиб чиқиб, сайёрадаги энг бой одамга айланди. Мускнинг бойлиги ўша пайтда 185 миллиард долларга баҳоланган эди. 2021-йил 19-февралда унинг бойлиги 199,9 миллиард долларга етди ва у яна дунёнинг энг бой одамига айланди ва 17-февралда биринчи ўринга қайтган асосчиси Жефф Безосни (194,2 миллиард доллар) ортда қолдирди.

2021-йил 3-октабрдаги Реал вақт режимидаги миллиардерлар бойлиги рейтингларида Муск Блоомберг ма'лумотларига кўра 209 миллиард доллар ва Форбес ма'лумотларига кўра 199 миллиард доллар бойлиги билан биринчи ўринни эгаллади.

2021-йил 1-ноябрда Тесла акциялари котировкалари ўсиши фонида Мускнинг ҳозирги ҳолати 300 миллиард доллардан ошди, бу эса тарихда бойлиги шу даражага етган биринчи одам бўлди. Шундан сўнг у Тwиттер фойдаланувчилари ўртасида овоз бериб, солиқларни тўлаш учун Тесла компаниясининг 10 фоиз улушини сотиши керакми, деб сўради. Бунинг сабаби шундаки, демократ сенатор Рон Уайден энг бадавлат кишиларга сотилмаган фойда деб аталадиган даромаддан 23,8% тўлашни, я'ни қимматли қоғозлар қийматининг ўсишини, улар ўз активларининг бир қисмини сотганми ёки йўқми, тўлашни таклиф қилди. Ушбу қонун лойиҳаси илгари сурилишидан олдин ҳам Муск 6 миллиард долларлик акцияларнинг бир қисмини сотиш ва барча пулларни БМТнинг Жаҳон озиқ-овқат дастурига бериш ниятида эканлигини айтди (агар унинг раҳбарияти маблағларнинг қандай сарфланишида кўпроқ шаффофликни намоён эца). Сўров иштирокчиларининг аксарияти савдо-сотиқни қўллаб-қувватладилар ва Муск ўз акцияларини тахминан 5 миллиард долларга сотди.

14 декабрда элон Муск Форбес версияси бўйича сайёрамизнинг энг бой одамлари рейтингида биринчи ўринни йўқотиб, Лоуис Вуиттон Моэт Ҳеннессй президенти Бернард Арно ва унинг оиласига мағлуб бўлди. Журнал ма'лумотларига кўра, Мускнинг бойлиги 176,8 миллиард долларга, Жаноб Арно эса 188,6 миллиард долларга баҳоланмоқда.

2022-йилда Муск 122,6 миллиард доллар йўқотди, бу унинг 2021-йилда ишлаб топган миқдоридан кўпроқдир.

2023-йил 1-июн ҳолатига кўра, Блоомберг Биллионаирес Индех рейтингига кўра, бизнесменнинг бойлиги 192 миллиард долларни ташкил этади.элон Муск яна Блоомберг томонидан дунёдаги энг бой одамлар рўйхатида биринчи ўринни эгаллади.

Сиёсат

2016-йил декабр ойида стратегия ва сиёсат бўйича Президент форуми (ингл.) рус тили. АҚШ президенти Доналд Трамп даврида 16 нафар америкалик тадбиркорлардан иборат гуруҳ бўлиб, уларнинг вазифаси АҚШнинг 45-президентига иқтисодий ўсиш, янги иш ўринлари яратиш ва меҳнат унумдорлигини ошириш билан боғлиқ масалалар бўйича маслаҳат беришдир, лекин 2017-йилда форумда иштирок этишдан бош тортди. Трампнинг АҚШни Париж келишувидан чиқариш тўғрисидаги қарорига норозилик билдирди.

2020-йил 24-июлда Элон Муск твит қолдирди: "яна бир рағбатлантирувчи давлат пакетлари одамлар манфаати учун эмас". Бунга жавобан Муск Армани вакилидан Тесла батареяларини ишлаб чиқариш учун жуда зарур бўлган литюм конларини назорат қилиш мақсадида АҚШнинг Боливияда давлат тўнтаришини ташкил қилиши одамларнинг манфаатларига мос келмаслиги ҳақида хабар олди. Ўз навбатида, Муск э'тироз билдирди: "биз хоҳлаган жойда тўнтаришлар қиламиз! Буни қабул қилинг " .

2022-йилда Россия Украинага бостириб кирганидан сўнг, Муск Украинани ва урушга қарши бўлган русларни очиқчасига қўллаб-қувватлади. Ҳужумдан кўп ўтмай, Муск Украинага Старлинк сун'ий йўлдош Интернет тизимига кириш ҳуқуқини берди ва мамлакатга Старлинк терминалларининг иккита партиясини, батареяларни, автомобил зажигалка қувват адаптерларини, қуёш панелларини ва генераторларни юборди. 2022-йил октабр ойида у тез орада Россиянинг Украина билан тинчлигини қўллаб-қувватлади ва мумкин бўлган сулҳнинг тўртта параметрини номлади:

1.БМТ назорати остида Запороже, Херсон, Донецк ва Луганск вилоятларининг Россия томонидан босиб олинган қисмларида янги референдумлар ўтказиш

2.Россия томонидан Қримнинг аннексиясини тан олиш

3.Украинанинг нейтрал мақоми

4.Қримни сув билан та'минлаш кафолатланган

2022-йил 21-октабрда Блоомберг оқ уйда Маскнинг корхоналари ва фаолиятини мамлакат миллий хавфсизлигига таҳдид борлигини текшириш имконияти муҳокама қилинаётганини ма'лум қилди. Бунинг сабаблари орасида, жумладан, "бир қатор твитлардан кейин Россияга нисбатан тобора дўстона муносабат"деб аталади.

2022-йил октябр ойида Тайваннинг Хитойдан мустақиллигини тан олмаган ҳолда Тайванни Хитойнинг махсус иқтисодий зонасига айлантиришни таклиф қилди.

Манбалар

  1. ↑ Петтер, Оливиа. „'Тҳере'с Нот Муч И Cан Дў: Элон Муск Адмиц Гримес Доэс Мажоритй Оф Чилдcаре Фор Тwо-монтҳ Олд Сон“. Тҳе Индепендент (26-июл 2020-йил). 16-ноябр 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-январ 2021-йил.
  2. ↑ Cуртис, Сопҳиэ. „Элон Муск 'то лаунч флеэт оф интернет сателлитес'“. Тҳе Даилй Телеграпҳ (10-ноябр 2014-йил). Қаралди: 23-июн 2015-йил. „"Элон Муск, инвентор анд бусинесс магнате"“.
  3. ↑ Ванcе, Ашлеэ „Элон Муск, тҳе 21ст Cентурй Индустриалист“ (13-сентабр 2012-йил). Қаралди: 23-июн 2015-йил.
  4. ↑ „Эарлй Cареэр Энгинеэрс, Cонференcес анд Cареэрс“. асме.орг. Қаралди: 4-ноябр 2015-йил.
  5. ↑ Беллис, Марй „Биограпҳй оф Элон Муск“. Абоут.cом. Қаралди: 10-июн 2015-йил.[сайт ишламайди]
  6. ↑ „Тҳе Топ 10 Вентуре Cапиталисц он 2014'с Мидас Лист“. Форбес. Қаралди: 10-июн 2015-йил.
  7. ↑ Алберготти, Реэд. „Зуcкерберг, Муск Инвест ин Артифиcиал Интеллигенcе Cомпанй“. Тҳе Wалл Стреэт Жоурнал (21-март 2014-йил). Қаралди: 10-июн 2015-йил.
  8. ↑ Лове, Дйлан „Элон Муск Анд Марк Зуcкерберг Ҳаве Инвестед Миллион ин а Мйстериоус Артифиcиал Интеллигенcе Cомпанй“. Бусинесс Инсидер (21-март 2014-йил). Қаралди: 10-июн 2015-йил.
  9. ↑ Мартин ЛаМониcа. „Тесла Моторс фоундерс: Ноw тҳере аре фиве“. CНЕТ (21-сентабр 2009-йил).
  10. ↑ „А Бриэф ҳисторй оф Тесла“. Теч Cрунч (4-январ 2013-йил). 2017-йил 14-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 21-апрел 2014-йил. „"Тесла wас фоундед нот бй Элон Муск, бут ратҳер бй Мартин Эберҳард анд Марc Тарпеннинг ин Жулй 2003. Тҳе тwо бооцтраппед тҳе фледглинг ауто cомпанй унтил Элон Муск лед тҳе cомпанй'с  миллион Сериэс А финанcинг роунд ин Фебруарй 2004, wҳен Муск беcаме тҳе cомпанй'с Чаирман оф тҳе Боард."“.
  11. ↑ Ҳардй, Қуэнтин; Билтон, Ниcк. „Старт-Упс Аим то Cонқуэр Спаcе Маркет“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (16-март 2014-йил). Қаралди: 21-апрел 2014-йил. „Спаcе Эхплоратион Течнологиэс, ор Спаcе Х, стартед бй тҳе Тесла фоундер Элон Муск“.
  12. ↑ „Труст Ёур Оwн Фоcус Гроуп оф Оне“. Энтрепренеур.cом (11-апрел 2014-йил). — „Элон Муск, фоундер оф ПайПал, Тесла анд СпаcеХ“. Қаралди: 21-апрел 2014-йил.
  13. ↑ „Илон Маскнинг «Тесла» компаниясидаги мақоми ўзгарди“. Бугун.уз. 2021-йил 12-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-03-2021.

Ҳаволалар