Iso an-Nushariy sahifasining manbasini koʻrish

'''Iso ibn Muhammad an-Nushariy''' ({{Lang-ar|عيسى النشاري}}) yoki '''Iso ibn Muso an-Nushariy'''{{Sfn|Bianquis|1998}} – [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] qoʻmondoni, 896–900-yillarda [[Isfahon]], 905-yildan 910-yil bahorida vafotiga qadar Misr hokimi boʻlib xizmat qilgan.

896-yilda Ibrohim [[Isfahon]] hokimi etib tayinlandi. Nomigagina Dulafiylar sulolasining vakili [[Umar ibn Ahmad ibn Abdulaziz|Umar ibn Ahmad ibn Abdulazizga]] yordamchi sifatida tayinlangan boʻlsa-da, amalda bu tayinlov xalifa [[Al-Mutazid|al-Mu’tazid]] tomonidan [[Jibal]] hududidagi mustaqil Dulafiylar mulklari ustidan toʻgʻridan-toʻgʻri nazoratni tiklash harakatining bir qismi edi. Ibrohim Dulafiylar yetakchisi [[Bakr ibn Abdulaziz|Bakr ibn Abdulazizga]] qarshi olib borilgan qidiruvlarda ishtirok etdi. Bakr [[Abbosiylar|Abbosiylarga]] qarshi partizanlik urushini olib borayotgan edi. Dastlabki toʻqnashuvda Ibrohim magʻlubiyatga uchragan boʻlsa-da, 897-yil bahorida Bakrning qoʻshinini yanchib, uning qarorgohini talon-taroj qildi. Bakr esa bir necha tarafdori bilan zoʻrgʻa qochib qutuldi{{Sfn|Rosenthal|1985}}. 898-yil 26-yanvarda Ibrohim Isfahon yaqinida yana bir Dulafiy [[Abu Laylo ibn Abdulaziz]] ustidan gʻalaba qozondi. Jangda Abu Layloning oʻzi halok boʻldi{{Sfn|Rosenthal|1985}}. 900-yil iyul oyida Ibrohim Isfahondan chaqirib olindi va Fors viloyatiga „[[sohib ash-shurta]]“ etib tayinlandi{{Sfn|Rosenthal|1985}}. 902-yilda Abbosiylar bosh qoʻmondoni [[Badr al-Muʼtazidiy]] vazir [[Al-Qosim ibn Ubaydulloh|al-Qosim ibn Ubaydullohning]] fitnasi qurboni boʻlgach, Ibrohim Badrning yaqinlaridan biri boʻlishiga qaramay uni tashlab ketdi va xalifa [[Al-Muktafiy|al-Muktafiydan]] kechirim soʻradi{{Sfn|Rosenthal|1985}}.

903-yil noyabr oyida Hamada [[Qarmatlar|Qarmatiylarga]] qarshi boʻlib oʻtgan jangda Iso Abbosiylar yuk tashuvchi qoʻshinining qoʻriqchi kuchlariga boshchilik qildi, bu jang [[Muhammad ibn Sulaymon al-Kotib]] boshchiligida kechgan edi{{Sfn|Rosenthal|1985}}. Muhammad Suriyani va Misrni yarim mustaqil [[Tuluniylar|Tuluniylar sulolasidan]] qaytarib olgach, Iso Misrga hokim etib tayinlandi{{Sfn|Bianquis|1998}}. Uning Misrdagi hokimiyati boshidanoq muammoli boʻlgan, bir necha oy ichida Iso Fustatni tark etishga majbur boʻlib, Iskandariyaga qochib ketdi, bunga esa Ibrohim al-Xalanjiy boshchiligidagi ajralib chiqqan isyon sabab boʻlgan. Bu isyonchi, taxminlarga koʻra, xuddi shu davrda Tuluniylar foydasiga qoʻzgʻolon koʻtargan [[Muhammad ibn Ali al-Xolij]] degan shaxs bilan bir odam boʻlishi mumkin. [[Bagʻdod|Bagʻdoddan]] yordam kuchlari yuborildi, biroq 905-yil oxirlarida Ahmad ibn Kaygʻalagʻ boshchiligidagi armiya al-Arishda isyonchilardan magʻlubiyatga uchradi. Shunga qaramay, keyinchalik isyonni bostirishga muvaffaq boʻlishdi{{Sfn|Bianquis|1998}}.

Iso an-Nusayriy 910-yil may oyida vafot etdi va [[Quddus|Quddusda]] dafn qilindi. Uning oʻrniga esa Takin al-Xazariy tayinlandi{{Sfn|Rosenthal|1985}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
{{refbegin}}
* {{cite book | chapter = Autonomous Egypt from Ibn Ṭūlūn to Kāfūr, 868–969 | first = Thierry | last = Bianquis | author-link = Thierry Bianquis | title = Cambridge History of Egypt, Volume One: Islamic Egypt, 640–1517 | publisher = Cambridge University Press | editor-last = Petry | editor-first = Carl F. | location = Cambridge | year = 1998 | isbn = 0-521-47137-0 | pages = 86–119 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=y3FtXpB_tqMC&pg=PA86 }}
* {{cite book | editor-last=Rosenthal | editor-first=Franz |title=The History of al-Ṭabarī, Volume XXXVIII: The Return of the Caliphate to Baghdad. The Caliphates of al-Mu'tadid, al-Muktafi and al-Muqtadir, A.D. 892–915/A.H. 279–302 | year=1985 | location=Albany, New York | publisher=State University of New York Press | isbn=0-87395-876-4 | url=https://books.google.com/books?id=GcKhwo8SmlMC }}
{{refend}}

[[Turkum:910-yilda vafot etganlar]]