Футбол бўйича Испания кубоги ёки Қирол кубоги (испанча: Cопа дел Рей — Қирол кубоги) — Испания профессионал футбол клублари ўртасида ҳар йили ўтказиладиган кубок турниридир.

Тарих

1902-йили кейинчалик Реал Мадрид клуби президенти бўлган ʻ’Карлос Падрос’’ Алфонсо ХИИИ тантанали тахтга ўтириш маросимига тўғрилаб футбол мусобақаси ташкиллаштиришни маслаҳат берди. Мадрид клуби ташаббуси остида яна тўрт испан клуби мусобақага чақирилди. Булар: „Барселона“, „Эспанёл“, „Биская“ бирлашган жамоаси ва пойтахтнинг „Ню Фут-Бол“ жамоалари эди. Биринчи турнир ғолиби „Биская“ жамоаси бўлди. Шундан бошлаб Қироллик кубоги бошланди.
1910-йилда Испания клублари ўртасида парчаланиш вужудга келди. Ўзаро адоват ва кескинлик икки футбол ассосияцияга бўлинишга олиб келди. Булар: Испания футбол федерацияси ва Испания футбол клублари уюшмаси эди. 1910-йилдан 1913-йилгача ҳар бир ассосияция ўзининг шахсий кубок мусобақаларини ўтказиб ташкил қилиб келди.

1937-йилда Испанияда фуқаролар уруши бошланганлиги учун республика провинсияларида Эркин Испания Кубоги (испанча: Cопа де Эспаñа Либре) деб номланган турнир ўтказдилар. Бу турнирдаги финалда икки левантия жамоалари рўбаро келишди. „Леванте“ „Валенсия“ устидан 1:0 ҳисобида зафар қучди. Бу турнирнинг натижаси эса Қироллик футбол федерацияси томонидан 2007-йилдагина расман тан олинди.

Кубок соҳиблари

Файл:Cопа-дел-рей-э.жпг
2011-йилда Реал Мадрид қўлга киритган кубок

Турнир ташкил этилгандан бери кубок 12 марта ўзгартирилиб, янгича кўринишда ишлаб чиқилган. Ундан тўрттаси умрбод „Барселона“га тегишли бўлиб, яна учтадан „Атлетико Мадрид“ ва „Атлетик Билбао“ларга тегишлидир. Ва яна битта кубокни „Реал Мадрид“ қўлга киритган. Кубоклар бу клубларга умрбод берилиши кетма-кет Қироллик кубогида ғолиб чиққанлиги ёки умумий ҳисобда беш марта турнирда ғолиб чиққанлиги сабаблидир. Биринчи кубок 1902-йили „Биская“ жамоасига тақдим этилган эди. „Севиля“ клуби эса 1939-йилда биринчи бора ʻ’Генералиссимус кубоги"ни қўлган киритган, кейинчалик генерал Франко вафо этгандан сўнг, Мадриднинг „Атлетико“ клубига охирги 11-нчи Хенералисимо кубоги топширилган.

Турнирнинг номланиши

  • 1902 — Тахтга ўтириш кубоги (Қирол Алфонсо ХИИИ Жаноб Олийлари Кубоги)
  • 1902—1932 — Қироллик кубоги (Cопа Дел Рей)
  • 1932—1936 — Республика Президенти Соврини (Трофео Пресиденте де ла ИИ Репúблиcа)
  • 1937 — Эркин Испания Кубоги (2007-йили расман тан олинган.)
  • 1938 — Кубок мусобақаси ўтказилмаган.
  • 1939—1976 — Генералиссимус Кубоги (Cопа дел Генералíсимо)
  • 1977 й.б. — Қироллик кубоги (Cопа дел Рей)

Ўйинларни ўтказиш формати

1928-йили Испания футбол лигаси ташкил этилгунча, кубок мусобақалари миллий чемпионат ролини эгалларди. Жамоалар маҳаллий ва регионал футбол бирлашмаларидан танлаб олинарди. Лигани такомиллаштириш асносида бунданда қулай квалификацион схема ишлаб чиқилди. Бунга кўра, жамоалар гуруҳ босқичларидан саралаб олинарди.

Бошқалардан фарқи, масалан, Англиянинг футбол ассосиациясининг кубокидан фарқи, Испания турнирида қатнашувчи жамоалар сони чегараланган. Турнирда Примера (олий дивизион) жамоаларини барчаси, Сегунда (иккинчи дивизион) жамоаларини барчаси, Сегунда „Б“нинг энг яхши жамоалари ва Терсер (тўртинчи дивизион) ғолиблари иштирок эта олади.

Бошланғич босқичда қуйи дивизионда иштирок этаётган жамоалар билан ютқизган мусобақани тарк этиш қоидаси бўйича ўйналади. Қуйи дивизиондаги жамоа учун ўз уйида ўйнаш имтиёзи берилади. 1/32 ва 1/16 ва чорак финал ва ярим финал ўйинлари иккита: уйда ва меҳмондаги ўйинлардан иборат бўлади. Финал битта учрашувдан иборат бўлади, ўйин эса нейтрал стадионда ўтказилади.

Азалдан (2004/05 мавсумигача) саралаш баҳсидан то 1/8 финалгача битта ўйин заифроқ жамоа майдонида ўтказилган. 1/8, 1/4 финаллар ва ярим финал эса иккита ўйиндан иборат бўлган, финал эса нейтрал майдонда ўтказилган. Аммо 2005/06 мавсумидан бошлаб Қироллик футбол федерацияси квалификация тизимига ўзгартириш киритди. Бу эса қуйи дивизиондаги жамоаларни орасида катта норозилик келтириб чиқарди. Бунда буён Сегунда „Б“ жамоалари олдин ўз дивизионларидаги жамоалар билан бир неча ўйинлар ўтказиб, кейин Сегунда „А“ жамоалари билан ҳам бир неча ўйинлар ўтказиши ва шундан сўнг, ғолиб жамоалар Примера жамоалари билан ўйнаш имкониятига эга бўладилар. Шунда ҳам улар ўйнайдиган Примера жамоалари Европа турнирларидаги ҳеч қандай мусобақада қатнашмайдиганлари билан бирга майдонга тушадилар. УЭФА кубоги ёки Чемпионлар Лигасида мусобақалари доирасида иштирок этадиган жамоаларга эса имтиёз сифатида 1/8 финалидан турнирга қўшилиш имконияти берилди.

2006/07 мавсумида футбол федерацияси ўйин тизимига яна ўзгартириш киритди. Бугалгисида Сегунда „Б“ жамоалари ўзаро бир неча саралаш ўйинлари ўтказиши, кейин Сегунда „А“ жамоалари билан рўбаро келиши ва 1/16 финалда евромусобақаларда қатнашишидан қатъий назар, Примеро жамоалари билан куч синашади деб белгиланди.

Қироллик кубоги соҳиби автоматик тарзда кейинги мавсумда Европа Лигасида иштирок этиш ҳуқуқини қўлга киритади(1999-йилга қадар кубок соҳиби Кубок эгалари кубоги мусобақасида қатнашиб келган, 2009-йилгача эса — УЭФА кубогида).

Ва яна кубок соҳиби Испания Суперкубоги ўйинида ўйнаш ҳуқуқини қўлга киритади. Бу ўйинда кубок соҳиби мавсумдаги миллий чемпионат ғолиби билан куч синашади.

Ғолиблар ва Финалчилар

Клуб Ютганлар Финалчи Ютилган йиллар Охирги финалга чиққан йили
Барcелона
32
43
1910, 1912, 1913, 1920, 1922, 1925, 1926, 1928, 1942, 1951, 1952, 1953, 1957, 1959, 1963, 1968, 1971, 1978, 1981, 1983, 1988, 1990, 1997, 1998, 2009, 2012

2015 2016 2017 2018 2021 2025

2025
Атҳлетиc Билбао
23
11
1903, 1904, 1910, 1911, 1914, 1915, 1916, 1921, 1923, 1930, 1931, 1932, 1933, 1943, 1944, 1945, 1950, 1955, 1956, 1958, 1969, 1973, 1984 2012
Реал Мадрид
19
19
1905, 1906, 1907, 1908, 1917, 1934, 1936, 1946, 1947, 1962, 1970, 1974, 1975, 1980, 1982, 1989, 1993, 2011, 2014 2004
Атлéтиcо Мадрид
10
9
1960, 1961, 1965, 1972, 1976, 1985, 1991, 1992, 1996, 2013 2010
Валенcиа
7
9
1941, 1949, 1954, 1967, 1979, 1999, 2008 1995
Реал Зарагоза
6
5
1964, 1966, 1986, 1994, 2001, 2004 2006
Севилла
5
2
1935, 1939, 1948, 2007, 2010 1962
РCД Эспанёл
4
5
1929, 1940, 2000, 2006 1957
Реал Униóн
3
1
1918, 1924, 1927 1922
Реал Соcиэдад
2
6
1909, 1987 1988
Реал Бетис
2
2
1977, 2005 1997
Депортиво Ла Cоруñа
2
0
1995, 2002 -
Аренас Cлуб
1
3
1919 1927
РCД Маллорcа
1
2
2003 1998
Cлуб Бизcая
1
1
1902 1907
Раcинг де Ирúн
1
0
1913 -
Cелта де Виго
0
3
- 2001
Гетафе CФ
0
2
- 2008
Реал Валладолид
0
2
- 1989
Спортинг де Гижóн
0
2
- 1982
Cлуб Эспаñол де Мадрид
0
2
- 1910
CА Осасуна
0
1
- 2005
Реcреативо де Ҳуэлва
0
1
- 2003
Реал Мадрид Cастилла‡
0
1
- 1980
УД Лас Палмас
0
1
- 1978
CД Cастеллóн
0
1
- 1973
Элче CФ
0
1
- 1969
Гранада CФ
0
1
- 1959
Раcинг де Феррол
0
1
- 1939
CЕ Сабаделл ФC
0
1
- 1935
CЕ Эуропа
0
1
- 1923
ФC Эспаñа
0
1
- 1914
Гимнáстиcа Мадрид
0
1
- 1912
Реал Виго Спортинг
0
1
- 1908

‡ Реал Мадриднинг резерв клуби ҳисобланади. Резерв клубларга 1990-91 мавумидан бошлаб, бу турнирда иштирок этиш таъқиқлаб қўйилган.

=== Финаллар ===

Мавсум Ўтказилган жой Ғолиб Финалист Ҳисоб
2014 Месталла, Валенcиа Реал Мадрид Барcелона 2-1
2013 Сантиаго Бернабéу Стадиум, Мадрид Атлéтиcо Мадрид Реал Мадрид 1-2
2012 Висенте Калдерон, Мадрид Барcелона Атлетик Билбао 3-0
2011 Месталла, Валенcиа Реал Мадрид Барcелона 1-0 (қбв)
2010 Cамп Ноу, Барcелона Севилла Атлетиcо Мадрид 2-0
2009 Месталла, Валенcиа Барселона Атҳлетиc Билбао 4-1
2008 Виcенте Cалдерóн, Мадрид Валенcиа CФ Гетафе CФ 3-1
2007 Сантиаго Бернабéу Стадиум, Мадрид Севилла Гетафе CФ 1-0
2006 Сантиаго Бернабéу, Мадрид РCД Эспанёл Реал Зарагоза 4-1
2005 Виcенте Cалдерóн, Мадрид Реал Бетис Осасуна 2-1 (қбв)
2004 Ллуíс Cомпанйс, Барcелона Реал Зарагоза Реал Мадрид 3-2 (қбв)
2003 Мартíнез Валеро, Элче РCД Маллорcа Реcреативо де Ҳуэлва 3-0
2002 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Депортиво Ла Cоруñа Реал Мадрид 2-1
2001 Ла Cартужа, Севилла Реал Зарагоза Cелта Виго 3-1
2000 Месталла, Валенcиа РCД Эспанёл Атлéтиcо Мадрид 2-1
1999 Ла Cартужа, Севилла Валенcиа CФ Атлéтиcо Мадрид 3-0
1998 Месталла, Валенcиа Барcелона РCД Маллорcа 1-1 (пеналтилар, 5-4)
1997 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Барcелона Реал Бетис 3-2 (қбв)
1996 Ла Ромареда, Зарагоза Атлéтиcо Мадрид Барcелона 1-0 (қбв)
1995 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Депортиво Ла Cоруñа Валенcиа CФ 2-1
1994 Виcенте Cалдерóн, Мадрид Реал Зарагоза Cелта Виго 0-0 (пеналтилар, 5-4)
1993 Эстадио Луис Cасанова, Валенcиа Реал Мадрид Реал Зарагоза 2-0
1992 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Мадрид Реал Мадрид 2-0
1991 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Мадрид РCД Маллорcа 1-0
1990 Эстадио Луис Cасанова, Валенcиа Барcелона Реал Мадрид 2-0
1989 Виcенте Cалдерóн, Мадрид Реал Мадрид Реал Валладолид 1-0
1988 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Барcелона Реал Соcиэдад 1-0
1987 Ла Ромареда, Зарагоза Реал Соcиэдад Атлéтиcо Мадрид 2-2 (пеналтилар, 4-2)
1986 Виcенте Cалдерóн, Мадрид Реал Зарагоза Барcелона 1-0
1985 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Мадрид Атҳлетиc Билбао 2-1
1984 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атҳлетиc Билбао Барcелона 1-0
1983 Ла Ромареда, Зарагоза Барcелона Реал Мадрид 2-1
1982 Жосé Зоррилла, Валладолид Реал Мадрид Спортинг де Гижóн 2-1
1981 Виcенте Cалдерóн, Мадрид Барcелона Спортинг де Гижóн 3-1
1980 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Реал Мадрид Cастилла CФ 6-1
1979 Виcенте Cалдерóн, Мадрид Валенcиа CФ Реал Мадрид 2-0
1978 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Барcелона УД Лас Палмас 3-1
1977 Виcенте Cалдерóн, Мадрид Реал Бетис Атҳлетиc Билбао 2-2 (пеналтилар, 8-7)
1976 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Мадрид Реал Зарагоза 1-0
1975 Виcенте Cалдерóн, Мадрид Реал Мадрид Атлéтиcо Мадрид 0-0 (пеналтилар, 4-3)
1974 Виcенте Cалдерóн, Мадрид Реал Мадрид Барcелона 4-0
1973 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Билбао CД Cастеллóн 2-0
1972 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Мадрид Валенcиа CФ 2-1
1971 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Барcелона Валенcиа CФ 4-3
1970 Cамп Ноу, Барcелона Реал Мадрид Валенcиа CФ 3-1
1969 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Билбао Элче CФ 1-0
1968 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Барcелона Реал Мадрид 1-0
1967 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Валенcиа CФ Атлéтиcо Билбао 2-1
1966 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Реал Зарагоза Атлéтиcо Билбао 2-0
1965 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Мадрид Реал Зарагоза 1-0
1964 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Реал Зарагоза Атлéтиcо Мадрид 2-1
1963 Cамп Ноу, Барcелона Барcелона Реал Зарагоза 3-1
1962 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Реал Мадрид Севилла CФ 2-1
1961 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Мадрид Реал Мадрид 3-2
1960 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Мадрид Реал Мадрид 3-1
1959 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Барcелона Гранада CФ 4-1
1958 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Билбао Реал Мадрид 2-0
1957 Монтжуïc, Барcелона Барcелона РCД Эспаñол 1-0
1956 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Билбао Атлéтиcо Мадрид 2-1
1955 Сантиаго Бернабéу, Мадрид Атлéтиcо Билбао Севилла CФ 1-0
1954 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Валенcиа CФ Барcелона 3-0
1953 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Барcелона Атлéтиcо Билбао 2-1
1952 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Барcелона Валенcиа CФ 4-2
1951 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Барcелона Реал Соcиэдад 3-0
1950 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Атлéтиcо Билбао Реал Валладолид 4-1
1949 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Валенcиа CФ Атлéтиcо Билбао 1-0
1948 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Севилла CФ Cелта Виго 4-1
1947 Риазор, А Cоруñа Реал Мадрид РCД Эспаñол 2-0
1946 Монтжуïc, Барcелона Реал Мадрид Валенcиа CФ 3-1
1945 Монтжуïc, Барcелона Атлéтиcо Билбао Валенcиа CФ 3-2
1944 Монтжуïc, Барcелона Атлéтиcо Билбао Валенcиа CФ 2-0
1943 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Атлéтиcо Билбао Реал Мадрид 1-0
1942 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Барcелона Атлéтиcо Билбао 4-3
1941 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Валенcиа CФ РCД Эспаñол 3-1
1940 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид РCД Эспаñол Реал Мадрид 3-2
1939 Монтжуïc, Барcелона Севилла ФC Раcинг Феррол 6-2
1936 Месталла, Валенcиа Мадрид ФC Барcелона 2-1
1935 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Севилла ФC CЕ Сабаделл ФC 3-0
1934 Монтжуïc, Барcелона Мадрид ФC Валенcиа CФ 2-1
1933 Монтжуïc, Барcелона Атҳлетиc Билбао Мадрид ФC 2-1
1932 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Атҳлетиc Билбао Барcелона 1-0
1931 Чамартíн (ʻʻСантиаго Бернабéу’’), Мадрид Атҳлетиc Билбао Реал Бетис 3-1
1930 Монтжуïc, Барcелона Атҳлетиc Билбао Мадрид CФ 3-2
1929 Месталла, Валенcиа РCД Эспаñол Реал Мадрид 2-1
1928 Эл Сардинеро, Сантандер Барcелона Реал Соcиэдад 3-1
1927 Торрео, Зарагоза Реал Униóн Аренас Cлуб де Гетхо 1-0
1926 Месталла, Валенcиа Барcелона Атлéтиcо Мадрид 3-2
1925 Реина Виcториа, Севилла Барcелона Аренас Cлуб де Гетхо 2-0
1924 Атотха, Сан Себастиáн Реал Униóн Реал Мадрид 1-0
1923 Лес Cорц, Барcелона Атҳлетиc Билбао CЕ Эуропа 1-0
1922 Cоиа, Виго Барcелона Реал Униóн 5-1
1921 Сан Мамéс, Билбао Атҳлетиc Билбао Атлéтиcо Мадрид 4-1
1920 Эл Молинóн, Гижóн Барcелона Атҳлетиc Билбао 2-0
1919 Мартíнез Cампос, Мадрид Аренас Cлуб де Гетхо Барcелона 5-2
1918 ЎДоннелл, Мадрид Реал Униóн Мадрид ФC 2-0
1917 Ла Индустриа, Барcелона Мадрид ФC Аренас Cлуб де Гетхо 2-1
1916 Ла Индустриа, Барcелона Атҳлетиc Билбао Мадрид ФC 4-0
1915 Амуте, Ирúн Атҳлетиc Билбао РCД Эспаñол 5-0
1914 Амуте, Ирúн Атҳлетиc Билбао ФC Эспаñа де Барcелона 2-1
1913 Ла Индустриа, Барcелона Барcелона Реал Соcиэдад 2-1
1913 ЎДоннелл, Мадрид Раcинг де Ирúн Атҳлетиc Билбао 1-0
1912 Ла Индустриа, Барcелона Барcелона Гимнáстиcа де Мадрид 2-0
1911 Жоласета, Билбао Атҳлетиc Билбао CД Эспаñол 3-1
1910 Тиро де Пичóн, Мадрид Барcелона Cлуб Эспаñол де Мадрид -
1910 Ондаррета, Сан Себастиáн Атҳлетиc Билбао Васcониа -
1909 ЎДоннелл, Мадрид Cлуб Cиcлиста Cлуб Эспаñол де Мадрид 3-1
1908 ЎДоннелл, Мадрид Мадрид ФC Реал Виго Спортинг 2-1
1907 Ҳипóдромо, Мадрид Мадрид ФC Cлуб Бизcая 1-0
1906 Ҳипóдромо, Мадрид Мадрид ФC Атҳлетиc Билбао -
1905 Тиро де Пичóн, Мадрид Мадрид ФC Сан Себастиáн -
1904 Тиро де Пичóн, Мадрид Атҳлетиc Билбао -
1903 Ҳипóдромо, Мадрид Атҳлетиc Билбао Реал Мадрид 3-2
1902 Ҳипóдромо, Мадрид Бизcая Барcелона 2-1

Этимология

Реал Мадрид авваллари Мадрид ФC деб номланган, 1920-йилгача Реал қўшимчаси бўлмаган. 1941-йилда генерал Франко қарори билан ноиспан исмларни ишлатишни таъқиқлаб қўйди. Шунинг учун ФC Барcелона — CФ Барcелонага, Севилла ФC — Севилла CФга, Атҳлетиc Билбао эса Атлéтиcо Билбао деб ўзгартирилишга мажбу бўлинди. РCД Эспанёл эса 1995-йилгача РCД Эспаñол номи остида таниқли эди.

Ҳаволалар