Ita Rina sahifasining manbasini koʻrish

{{Short description|Sloveniyalik kinoaktrisa va goʻzallik malikasi (1907–1979)}}
{{Infobox person
| name         = Ita Rina
| image        = Ita Rina 1928-29.jpg
| alt          = 
| caption      = Ita Rina, taxminan 1928/1929-yillar
| birth_name   = Italina Lida Kravanja
| birth_date   = {{birth date|df=yes|1907|07|07}}
| birth_place  = [[Divača]], [[Avstriya-Vengriya imperiyasi]]
| death_date   = {{death date and age|df=yes|1979|05|10|1907|07|07}}
| death_place  = [[Budva]], [[Chernogoriya]], [[Yugoslaviya]]
| years_active = 1927&ndash;1939, 1960
| occupation   = [[Aktrisa]]
| spouse       = {{marriage|Miodrag Đorđević|1931}}
| children     = 2 
}}

'''Tamara Đorđević''' (tugʻilgan paytdagi ismi '''Italina Lida Kravanja'''; 1907-yil 7-iyul – 1979-yil 10-may), professional sahna nomi '''Ita Rina''' sifatida tanilgan — sloveniyalik kinoaktrisa va goʻzallik malikasi. U 1920-yillarning oxiri va 1930-yillarning boshlarida Germaniya hamda Chexoslovakiyadagi eng yirik kino yulduzlaridan biri boʻlgan. Rina 1931-yilda turmush qurganidan koʻp oʻtmay karyerasini yakunlagan; oʻsha paytda u oʻz dinini katoliklikdan serb pravoslavligiga oʻzgartirib, ismini Tamara Đorđević deb oʻzgartirgan.

== Erta hayoti va modellik karyerasi (1907–1926) ==
Ita Rina 1907-yil 7-iyulda [[Divača]] shaharchasida (oʻsha paytda Avstro-Vengriya imperiyasi, keyinchalik Yugoslaviya, hozirgi Sloveniya) Italina Lida Kravanja ismi bilan tugʻilgan<ref name="PZ">''Politikin zabavnik'': [http://politikin-zabavnik.rs/pz/tekstovi/obozavana-i-proklinjana-ita-rina-nasa-prva-filmska-zvezda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091201022723/http://politikin-zabavnik.rs/pz/tekstovi/obozavana-i-proklinjana |date=1 December 2009 }} (31 October 2009)</ref>. Uni qisqacha Ida Kravanja deb atashgan<ref name="PZ"/>. Jožef va Marija Kravanjaning toʻngʻich qizi boʻlgan Rinaning Danica ismli singlisi bor edi<ref name="PZ"/>. Birinchi jahon urushi boshlanganidan koʻp oʻtmay, oila [[Lyublyana]]ga koʻchib oʻtdi va Rina u yerda 1923-yilda oʻqishni tamomladi. U aʼlochi oʻquvchi boʻlmagan va hatto boshlangʻich maktabning uchinchi sinfini takroran oʻqigan<ref name="PZ"/>. Shunga qaramay, uning asosiy orzusi aktrisa boʻlish edi.

1926-yil oktabr oyida ''Slovenski narod'' (Sloveniya xalqi) jurnali goʻzallik tanlovini tashkil etdi va Rina ham unga qoʻshildi<ref name="PZ"/>. U Sloveniya goʻzali deb topildi va 1926-yil 20-dekabrda [[Zagreb]] shahrida boʻlib oʻtishi kerak boʻlgan Yugoslaviya goʻzali final bosqichiga yoʻl olishi lozim edi<ref name="PZ"/>. Biroq onasi uning Zagrebga borishiga ruxsat bermadi. Sloveniya delegatsiyasining tashrifidan keyingina Marija Kravanja rozi boʻldi. Afsuski, Rina Zagrebga kelganida, hakamlar hay’ati allaqachon uchta finalchini tanlab boʻlgan edi<ref name="PZ"/>. Shunga qaramay, uni Zagrebhdagi «Balkan Palace» kinoteatri egasi Adolf Müller payqab qoldi. U darhol uning suratlarini nemis kinoaktyori va produseri Peter Ostermayerga yubordi<ref name="PZ"/><ref name="YU">''YU FIPRESCI'': [http://www.sfipresci.org/tekstovi_Ita_Rina_Erdeljanovic.htm] ''(7 July 2007)''</ref>. Onasi uning Berlindagi safariga qarshilik qilgani sababli, Rina uydan qochib ketdi<ref name="PZ"/>.

== Kinodagi muvaffaqiyatlar (1927–1939) ==
[[File:Ita Rina 1928-29 (2).jpg|thumb|Ita Rina 1928 yoki 1929-yillarda]]
Rina 1927-yilda [[Berlin]] shahriga keldi<ref name="PZ"/><ref name="YU"/><ref name="Politika">''Politika'': [http://www.naslovi.net/2007-07-10/mondo/politika-ita-rina-diva-iz-ukrstenih-reci/405923] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120222045010/http://www.naslovi.net/2007-07-10/mondo/politika-ita-rina-diva-iz-ukrstenih-reci/405923 |date=22 February 2012 }} (10 July 2007)</ref>. Ilk sinov jarayonidan soʻng u aktyorlik, nutq, raqs, avtomobil haydash va ot minish boʻyicha saboqlar oldi<ref name="YU"/>. U oʻz debyutini 1927-yilda rejissor [[Franz Osten]] tomonidan suratga olingan «Bolalar ota-onalaridan nimani yashirishadi» filmida amalga oshirdi<ref name="YU"/>. 1927–1928-yillardagi bir nechta kichik rollardan keyin tanqidchilar uni nihoyat 1928-yilda suratga olingan «Soʻnggi kechki ovqat» filmida payqashdi<ref name="YU"/>. Oʻsha yili Rina boʻlmish turmush oʻrtogʻi — talaba Miodrag Đorđević bilan tanishdi<ref name="PZ"/>. Uning chinakam katta muvaffaqiyati keyingi yili rejissor [[Gustav Machatý]] tomonidan suratga olingan ''[[Erotikon (1929 film)|Erotikon]]'' filmi bilan keldi<ref name="PZ"/><ref name="YU"/><ref name="Politika"/>. U bosh ayol qahramon Andrea rolini oʻynadi. Filmning ulkan muvaffaqiyati ayrim axloqiy va diniy tashkilotlarning noroziligiga sabab boʻldi<ref name="PZ"/>. Bu holat esa aslida film uchun eng yaxshi reklama va Rinaning karyerasining boshlanishi boʻldi<ref name="PZ"/>.

1930-yilda Rina uchta filmda suratga tushdi, ularning ichida eng diqqatga sazovori chex tilidagi ilk ovozli film boʻlgan ''[[Tonka of the Gallows]]'' boʻlib, u koʻpincha uning eng yaxshi ijrosi sifatida e'tirof etiladi<ref name="YU"/>. Shu orada, u 1931-yilda Miodrag Đorđević bilan turmush qurdi va katolik dinidan serb pravoslav diniga oʻtdi<ref name="PZ"/><ref name="YU"/><ref name="Politika"/>. Rina rus pravoslav cherkovida choʻqintirildi va Tamara Đorđević degan yangi pravoslav ismini oldi<ref name="PZ"/><ref name="YU"/><ref name="Politika"/>. Oʻsha yili Rina [[Gollivud]]dan taklif oldi, biroq eri unga karyerasi va nikohi oʻrtasida tanlov qoʻydi; Rina eri bilan qolishni afzal koʻrdi<ref name="PZ"/><ref name="YU"/>. Kino sohasini tark etishini e'lon qilganiga qaramay, u Ikkinchi jahon urushi boshlanguniga qadar film suratga tushishda davom etdi. Uning urushdan oldingi soʻnggi ishi kriminal drama janridagi ''[[Zentrale Rio]]'' filmi boʻldi<ref name="PZ"/>.

== Turmush qurishi, keyingi yillari va vafoti (1940–1979) ==
Kino olamini tark etgach, Rina va uning turmush oʻrtogʻi [[Belgrad]]da yashay boshladilar<ref name="PZ"/><ref name="YU"/><ref name="Politika"/>. 1940-yilda ularning oʻgʻli Milan dunyoga keldi<ref name="PZ"/>. 1941-yilda Belgrad bombardimon qilingach, oila [[Vrnjačka Banja]]ga koʻchib oʻtdi va u yerda Rina Tijana ismli qiz farzand koʻrdi<ref name="PZ"/><ref name="YU"/>. Urush tugagach, 1945-yilda ular yana Belgradga qaytib kelishdi. Garchi unga Yugoslaviyadagi filmlarda bir nechta rollar vaʼda qilingan boʻlsa-da, barcha loyihalar bekor qilindi<ref name="PZ"/><ref name="YU"/>. [[Josip Broz Tito|Prezident Tito]]ga yozgan xatidan soʻng, Rina Avala Film kompaniyasida hamkorlik boʻyicha maslahatchi boʻlib ishlay boshladi<ref name="PZ"/>. U bir marta katta ekranga qaytdi — rejissor [[Veljko Bulajić]]ning 1960-yilda suratga olingan ''[[Atomic War Bride]]'' filmida suratga tushdi<ref name="PZ"/><ref name="YU"/>. Bu uning soʻnggi roli edi.

[[Astma|Astma kasalligidan]] aziyat chekkani sababli, Rina va uning turmush oʻrtogʻi 1967-yilda [[Budva]]ga (oʻsha paytda Yugoslaviya, hozirgi Chernogoriya) koʻchib oʻtdilar<ref name="PZ"/><ref name="YU"/>. U yerda ogʻir xastalikka chalingan turmush oʻrtogʻiga gʻamxoʻrlik qildi<ref name="PZ"/>. Rina 1979-yil 10-mayda astma xurujidan vafot etdi<ref name="PZ"/><ref name="YU"/><ref name="Politika"/>. U bir necha kun oʻtgach, koʻplab kino sanʼatkori doʻstlari, muxlislari va oila aʼzolari qurshovida Belgrad shahrida dafn etildi<ref name="PZ"/><ref name="YU"/><ref name="Politika"/>.

== Filmografiya ==

* ''[[Was die Kinder ihren Eltern verschweigen]]'' (1927)
* ''[[Two Under the Stars]]'' (1927)
* ''[[Because I Love You (1928-yilgi film)]]'' (1928)
* ''[[Theatre (1928-yilgi film)]]'' (1928)
* ''[[Wilde Ehen]]'' (1929)
* ''[[Erotikon (1929 film)|Erotikon]]'' (1929)
* ''[[Spring Awakening (1929 film)|Spring Awakening]]'' (1929)
* ''[[Disgrace (1929 film)|Disgrace]]'' (1929)
* ''[[Tonka of the Gallows]]'' (1930)
* ''[[Der Walzerkönig]]'' (1930)
* ''[[Kire lained]]'' (1930)
* ''[[Život teče dalje]]'' (1933)
* ''[[Song of the Black Mountains]]'' (1933)
* ''[[A život jde dál]]'' (1935)
* ''[[The Coral Princess]]'' (1937)
* ''[[Central Rio]]'' (1939)
* ''[[Atomic War Bride]]'' (1960)


== Manbalar ==
{{reflist|2}}

== Havolalar ==
{{commons category}}
* {{IMDb name|0727340|Ita Rina}}
* [http://film.virtual-history.com/person.php?personid=1143 Ita Rinaning suratlari]