Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Shaxmat boʻyicha jahon chempionati
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Shaxmat boʻyicha jahon chempionati]]
[[Image:Viswanathan Anand 08 14 2005.jpg|right|thumb|240px| Jahon Chempioni 2000-2002/2007-2013 [[Vishvanatan Anand]].]]
'''Jahon Shaxmat Chempionati''' [[shaxmat]] oʻyinini jahonda kim eng yaxshi oʻynashini aniqlash uchun tashkillashtirilgan musobaqadir. Istalgan yosh va jinsdagi odamlar unda qatnasha oladi.
 
Birinchi rasmiy shaxmat chempionati 1886-yili Wilhelm Steinitz va Johann Zukertort orasida boʻlib oʻtgan. 1886 dan 1946-yilgacha qoidalarni chempion oʻrnatardi. 1948 dan 1993-yilgacha chempionat [[FIDE]] jahon shaxmat federatsiyasi tomonidan boshqarilgan. 1993-yili oʻsha paytdagi chempion [[Garri Kasparov]] FIDEdan chiqib, alohida chempionat yaratdi. Bu ahvol 2006-yilgacha davom etib keldi, keyin chempionliklar birlashdi.
 
Hozirgi jahon chempioni [[Dommaraju Gukesh]]dir. U 2024-yildan beri shu unvonni saqlab kelmoqda.
 
== Jahon chempionlari <ref>[https://ajedrez.pro/campeones-mundo-ajedrez/  Jahon chempionlari]</ref> ==
{|class="wikitable"
! Yillar !! Chempion
|-
| 1948 - 1957 || [[Mixail Botvinnik]] || {{URS}}
|-
| 1957 - 1958 || [[Vasiliy Smislov]] || {{URS}}
|-
| 1958 - 1960 || [[Mixail Botvinnik]] || {{URS}}
|-
| 1960 - 1961 || [[Mixail Tal]]|| {{URS}}
|-
| 1961 - 1963 || [[Mixail Botvinnik]] || {{URS}}
|-
| 1963 - 1969 || [[Tigran Petrosyan]] || {{URS}}
|-
| 1969 - 1972 || [[Boris Spasskiy]] || {{URS}}
|-
| 1972 - 1975 || [[Robert Fisher]] || {{USA}}
|-
| 1975 - 1985 ||  [[Anatoliy Karpov]] || {{URS}}
|-
| 1985 - 1993 ||  [[Garri Kasparov]] || {{URS}}
|-
| 1993 - 1999 || [[Anatoliy Karpov]] || {{RUS}}
|-
| 1999 - 2000 || [[Aleksandr Xalifman]] || {{RUS}}
|-
| 2000 - 2002 || [[Vishvanatan Anand]] || {{IND}}
|-
| 2002 - 2004 || [[Ruslan Ponomaryov]] || {{UKR}}
|-
| 2004 - 2005 || [[Rustam Qosimjonov]] || {{UZB}}
|-
| 2005 - 2006 || [[Veselin Topalov]] || {{BUL}}
|-
| 2006 - 2007 || [[Vladimir Kramnik]] || {{RUS}}
|-
| 2007 - 2013 ||  [[Vishvanatan Anand]] || {{IND}}
|-
| 2013 - 2023 || [[Magnus Karlsen]] || {{NOR}}
|-
| 2023 - 2024 || [[Ding Liren]] || {{CHN}}
|-
| 2024 - ......|| [[Dommaraju Gukesh]] || {{IND}}
|}
 
== Ayollar 0'rtasidagi jahon chempionlari ==
{|class="wikitable"
! Yillar !! Chempion
|-
| 1927 - 1944 || [[Vera Menchik]] || {{URS}}-{{CZE}}-{{GBR}}
|-
| 1950 - 1953 || [[Lyudmila Rudenko]] || {{URS}}
|-
| 1953 - 1956 || [[Elisaveta Bykova]] || {{URS}}
|-
| 1956 - 1958 || [[Olga Rubtsova]] || {{URS}}
|-
| 1958 - 1962 || [[Elisaveta Bykova]] || {{URS}}
|-
| 1962 - 1978 || [[Nona Gaprindashvili]] || {{URS}}
|-
| 1978 - 1991 || [[Maia Chiburdanidze]] || {{URS}}
|-
| 1991 - 1996 || [[Xie Jun]] || {{CHN}}
|-
| 1996 - 1999 || [[Syuzan Polgar]] || {{HUN}}
|-
| 1999 - 2001 || [[Xie Jun]] || {{CHN}}   
|}
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
== Havolalar ==
* [http://www.fide.com/ FIDE sayti]
 
{{commonscat|World Chess Championship|{{PAGENAME}}}}
 
{{chala}}
[[Turkum:Shaxmat]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Jahon Chempioni 2000-2002/2007-2013 Vishvanatan Anand.

Jahon Shaxmat Chempionati shaxmat oʻyinini jahonda kim eng yaxshi oʻynashini aniqlash uchun tashkillashtirilgan musobaqadir. Istalgan yosh va jinsdagi odamlar unda qatnasha oladi.

Birinchi rasmiy shaxmat chempionati 1886-yili Wilhelm Steinitz va Johann Zukertort orasida boʻlib oʻtgan. 1886 dan 1946-yilgacha qoidalarni chempion oʻrnatardi. 1948 dan 1993-yilgacha chempionat FIDE jahon shaxmat federatsiyasi tomonidan boshqarilgan. 1993-yili oʻsha paytdagi chempion Garri Kasparov FIDEdan chiqib, alohida chempionat yaratdi. Bu ahvol 2006-yilgacha davom etib keldi, keyin chempionliklar birlashdi.

Hozirgi jahon chempioni Dommaraju Gukeshdir. U 2024-yildan beri shu unvonni saqlab kelmoqda.

Jahon chempionlari [1]

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Yillar Chempion
1948 - 1957 Mixail Botvinnik Sovet Ittifoqi
1957 - 1958 Vasiliy Smislov Sovet Ittifoqi
1958 - 1960 Mixail Botvinnik Sovet Ittifoqi
1960 - 1961 Mixail Tal Sovet Ittifoqi
1961 - 1963 Mixail Botvinnik Sovet Ittifoqi
1963 - 1969 Tigran Petrosyan Sovet Ittifoqi
1969 - 1972 Boris Spasskiy Sovet Ittifoqi
1972 - 1975 Robert Fisher AQSH bayrogʻi AQSH
1975 - 1985 Anatoliy Karpov Sovet Ittifoqi
1985 - 1993 Garri Kasparov Sovet Ittifoqi
1993 - 1999 Anatoliy Karpov Rossiya bayrogʻi Rossiya
1999 - 2000 Aleksandr Xalifman Rossiya bayrogʻi Rossiya
2000 - 2002 Vishvanatan Anand Hindiston bayrogʻi Hindiston
2002 - 2004 Ruslan Ponomaryov Ukraina bayrogʻi Ukraina
2004 - 2005 Rustam Qosimjonov Oʻzbekiston bayrogʻi Oʻzbekiston
2005 - 2006 Veselin Topalov Bolgariya bayrogʻi Bolgariya
2006 - 2007 Vladimir Kramnik Rossiya bayrogʻi Rossiya
2007 - 2013 Vishvanatan Anand Hindiston bayrogʻi Hindiston
2013 - 2023 Magnus Karlsen Norvegiya bayrogʻi Norvegiya
2023 - 2024 Ding Liren Xitoy bayrogʻi Xitoy
2024 - ...... Dommaraju Gukesh Hindiston bayrogʻi Hindiston

Ayollar 0'rtasidagi jahon chempionlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Yillar Chempion
1927 - 1944 Vera Menchik Sovet Ittifoqi-Chexiya bayrogʻi Chexiya -Buyuk Britaniya bayrogʻi Buyuk Britaniya
1950 - 1953 Lyudmila Rudenko Sovet Ittifoqi
1953 - 1956 Elisaveta Bykova Sovet Ittifoqi
1956 - 1958 Olga Rubtsova Sovet Ittifoqi
1958 - 1962 Elisaveta Bykova Sovet Ittifoqi
1962 - 1978 Nona Gaprindashvili Sovet Ittifoqi
1978 - 1991 Maia Chiburdanidze Sovet Ittifoqi
1991 - 1996 Xie Jun Xitoy bayrogʻi Xitoy
1996 - 1999 Syuzan Polgar Vengriya bayrogʻi Vengriya
1999 - 2001 Xie Jun Xitoy bayrogʻi Xitoy