Jamoliddin al-Mizziy sahifasining manbasini koʻrish

{{Qisqa tavsif|Suriya ulamosi (1256–1341 milodiy)}}
{{Dindor biografiyasi bilgiqutisi| region             = Suriya olimi
| era                = [[Mamluklar davlati|Mamluklar davri]]
| name               = Jamoliddin Abu al-Hajjoj Yusuf ibn az-Zakiy Abdurrahmon ibn Yusuf al-Kalbiy al-Qudoiy al-Mizzī
| other_names        = [[Hofiz|Al-Hofiz]], Yusuf ibn az-Zakiy Abdurrahmon al-Mizzī
| birth_date         = milodiy 1256-yil (hijriy 654-yil)<ref name="melv">{{cite web|url=http://www-personal.umich.edu/~beh/islam_hadith_melv.html |access-date=September 22, 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061205212315/http://www-personal.umich.edu/~beh/islam_hadith_melv.html |archive-date=December 5, 2006|title=ISLAM HADITH}}</ref>.
| birth_place = [[al-Mizza]], hozirgi [[Suriya]]
| death_date = milodiy 1341-yil(742 hijriy)<ref name=":2">{{Cite web |url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/ibn-taymiyya-SIM_3388 |title="Ibn Taymiyya." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. |date=2012 |access-date=2015-01-28 |website=BrillOnline |last=Laoust |first=Henri}}</ref>.
| religion = [[Islom]]
| denomination = [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|Sunniy]]
| Maddhab = [[Shofiʼiylik|Shofeʼiy]]{{Sfn|Juynboll|1990|p=212}}.
| main_interests = [[Ilm ar-rijol]]
| influences = [[Shofiʼiy|Ash-Shofeʼiy]], [[Ahmad ibn Hanbal]], [[Ad-Dimyatiy|Ad-Dimyotiy]]<ref>{{cite book|author=[[Al-Dimyati]]|title=THE REWARDS FOR GOOD DEEDS المتجر الرابح [انكليزي]|publisher=[[w:de:Dar al-Kotob al-ilmiyah|Dar al-Kotob al-'Ilmiyya]]|date=2016|isbn=9782745176554|pages=15}}</ref>, [[Ibn Taymiyya]]<ref>{{Cite journal|last=Makdisi |first=George  |year= 1962 |title=Ashʿarī and the Ash'arites in Islamic Religious History I |journal=Studia Islamica |volume=17  |issue=17 | location =Koninklijke Brill NV, Leiden |  page=79 | publisher= Maisonneuve & Larose |doi=10.2307/1595001 |jstor=1595001 }}</ref>.
| influenced = [[Zahabiy|Az-Zahabiy]], [[Tajiddin as-Subkiy]], [[Ibn Kasir]]

| death_place = [[Damashq]], hozirgi [[Suriya]]
| creed = [[Asariy]]<ref>{{Cite journal|last=Makdisi |first=George  |year= 1962 |title=Ashʿarī and the Ash'arites in Islamic Religious History I |journal=Studia Islamica |volume=17  |issue=17 | location =Koninklijke Brill NV, Leiden |  page=78 | publisher= Maisonneuve & Larose |doi=10.2307/1595001 |jstor=1595001 }}</ref>.
}}
'''Jamoliddin Abu al-Hajjoj Yusuf ibn az-Zakiy Abdurrahmon ibn Yusuf ibn Abdulmalik ibn Yusuf [[al-Kalbiy]] [[al-Qudoiy]] al-Mizzīy''', ({{Lang-ar|يوسف بن عبد الرحمن المزي}}), shuningdek '''[[Hofiz|Al-Hofiz]] Abu al-Hajjoj''' nomi bilan tanilgan, [[Suriya]]lik [[muhaddis]] va mashhur [[ilm ar-rijol]] sohasidagi eng yetakchi [[ulamo]] edi.

== Hayoti ==
Al-Mizzīy 1256-yilda [[Halab]] yaqinida soʻnggi [[Ayyubiylar]] [[Amir|amir]]i [[An-Nasir Yusuf]] hukmronligi davrida tugʻilgan. 1260-yildan boshlab bu hudud [[Mamluklar davlati|Mamluk sultonligi]]ning ''naib as-saltana''lari (noib sultonlar) tomonidan boshqarilgan. Bolaligida u oilasi bilan birga [[Damashq]] tashqarisidagi [[al-Mizza]] qishlogʻiga koʻchib oʻtadi va u yerda Qur’on va [[fiqh]]ni oʻrganadi{{Sfn|Juynboll|1990|p=212}}.
Yigirma yoshlari atrofida u [[muhaddis]] boʻlish uchun tahsil ola boshlaydi va ustozlardan dars oladi. Uning sinfdoshi va umrboqiy doʻsti [[Ibn Taymiyya|Taqiyuddin ibn Taymiyya]] edi. Aynan Ibn Taymiyaning, shofeʼilikning huquqiy qarashlariga zid gʻoyalari, mafkuraviy taʼsiri uni bir muddat qamoqqa tushishiga sabab kelgan.

Ibn Taymiyaga yaqinligiga qaramay, u 1319-yilda Damashqdagi yetakchi hadis maktabi boʻlmish ''Dor al-Hadis al-Ashrafiyya''ning rahbari boʻldi. Shuningdek u [[Ashʼariylar|Ash’ariy]] aqidasiga eʼtiqod qilishini bildirgan boʻlsa-da, uning haqiqiy eʼtiqodlari borasida shubhalar davom etgan{{Sfn|Juynboll|1990|p=212}}. U Misr [[Mamluklar davlati|Mamluk sultonligi]], [[Shom|Suriya]] ({{Lang|ar|الشَّام}}) va [[Hijoz]] boʻylab safar qilgan va musulmon olamidagi eng buyuk [[ilm ar-rijol]] ({{Lang|ar|عِلْمُ الرِّجال}}) olimi, shuningdek arab tilining yetuk grammatik va filologi boʻlgan{{Sfn|Juynboll|1990|p=212}}. U 1341/1342-yillarda Damashqdagi ''Dor al-Hadis al-Ashrafiyya''da vafot etgan va ''Sufiyya'' qabristoniga dafn qilingan<ref name="Risalah 208">{{ws|[[s:ar:الرسالة المستطرفة|''Al-Risalah al-Mustatrafah'']]|}}, by al-Kattani, pg. 208, ''Dar al-Bashaʼir al-Islamiyyah'', Beirut, seventh edition, 2007.</ref>.

== Shogirdlari ==
* [[Zahabiy|Az-Zahabiy]]
* [[Abdulvahhob as-Subkiy]]
* [[Ibn Kasir|Ismoil ibn Kasir]] {{Snd}} [[Ibn Kasir]] al-Mizzīning qizlaridan biriga uylangan<ref name=ibn_kathir>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=ul73yY_htWAC&pg=PR15 |title=The Life of the Prophet Muhammad : English translation of Ibn Kathir's Al Sira Al Nabawiyya |author=Ibn Kathir I, Le Gassick T (translator), Fareed M (reviewer) | year = 2000|publisher=Garnet |isbn=9781859641422 }}</ref>.
* [[Ibn al-Furot]]<ref>Fozia Bora, ''Writing History in the Medieval Islamic World: The Value of Chronicles as Archives'', The Early and Medieval Islamic World (London: I. B. Tauris, 2019), p. 38; {{ISBN|978-1-7845-3730-2}}.</ref>.
* [[Najmiddin at-Tufiy]]{{Sfn|Juynboll|1990|p=212}}.

== Asarlari ==
* ''Tahzib al-kamal fi asmo ar-rijol''; tarjimayi hol lugʻati boʻlib, ''Al-Kamal fi Asmaʼ ar-Rijal'' nomli roviylar tarjimayi hollari<ref name="Risalah 208"/> toʻplamining kengaytirilgan va qayta ishlangan nusxasidir. Unda [[Kutubi sitta|olti asosiy hadis toʻplami]] va boshqalardagi ''[[Isnod|isnod]]'' roviylari ''[[Hadis|hadis]]''ning ''tarf''i (boshlanish qismi) asosida jamlangan<ref name="Risalah 208"/>. ''Tahzib''da ''Ruvot kutub as-sitta'' ham kiritilgan. [[Ibn Hajar al-Asqaloniy|Ibn Hajar al-Asqalaniy]] va boshqalar bu asar boʻyicha muxtasarlar yozgan{{Sfn|Juynboll|1990|p=212}}.
* ''Tuhfat al-ashrof bi-maʼrifat al-atrof''; birinchi avlod roviylari – [[Sahoba|Paygʻambar sahobalari]]ning ''musnad''lari alifbo tartibida joylashtirilgan ensiklopediyasi. U musulmon rivoyatshunosligini oʻrganish uchun beqiyos manba boʻlib, an-Nasoiy ''Al-Sunan al-kubro''sini ham oʻz ichiga oladi{{Sfn|Juynboll|1990|p=212}}.

== Manbalar ==
{{Vikimanba|ar|مؤلف:المزي|Al-Mizzi}}
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|last=Brockelmann|author-link=Carl Brockelmann|first=Carl|title=Geschichte der arabischen Litteratur|place=Berlin|publisher=E Felber|year=1902|volume=II|section=II|page=64 f|isbn=9789004104075 |language=en |url=https://archive.org/details/geschichtederar02brocgoog/page/n81 }}
* {{Kitob manbasi|last=Dhahabī (al-)|author-link=Al-Dhahabi|first= Muḥammad ibn Aḥmad| title= Tadhkirāt al-ḥuffāẓ |editor1-last=Kawtharī|editor1-first= Muḥammad Zāhid ibn al-Ḥasan| editor2-last= Ḥāmid|editor2-first= Abū Bakr ʻAbd al-Karīm| editor3-last=Ṭahṭāwī|editor3-first= Aḥmad Rāfiʻ|place=[[Bayrut]] [[Livan|Lubnon]]|publisher=Dār Iḥyāʼ at-Turos al-ʻArabiy|year=2002|language=ar|pages=1498 ff}}
* {{Kitob manbasi|last=Subkī|author-link=Taqi al-Din al-Subki|first= Tajiddin Abdulvahhob ibn Aliy| title= ash-Shofe'iyya al-kubro |editor1-last=Ṭanāḥī|editor1-first= Mahmud Muhammad|editor2-last=Ḥulw|editor2-first= Abdulfattoh Muhammad|volume=X|pages=395–430|place=[[Qohira]]|publisher= Iso al-Babiy al-Halabiy|year=1964|language=ar |oclc=23510000}}
* {{Kitob manbasi|last=Asqalānī (al-)|author-link=Ibn Hajar al-Asqalani|first= Ibn Hajar| title= Zayl ad-Durar al-kamina |editor-last= Darvish|editor-first= Adnon|place=[[Qohira|Al-Qohira]]|publisher= al-Munazzama al-Arabiyya lit-Tarbiya va-s-Saqofa va-l-Ulum, Ma'had al-Maxṭutat al-Arabiyya|year=1992|volume=v|pages=233–7|oclc=27210371}}
* {{Kitob manbasi|last=Hanbalī (al-)|author-link=Ibn al-Imad al-Hanbali|first= Ibn al-Imod| title= Shazarat az-zahab |place= [[Qohira|Al-Qohira]]|publisher=Maktabat al-Qudsiy |orig-year=1931|year=1933|volume= vi|page=136 f |oclc=22865694}}
* {{Kitob manbasi|last= Mizzī (al-)|first= Yusuf ibn az-Zakiy Abdurrahmon|title= Mizzī Tahzib al-kamal fi asmo ar-rijol |editor-last= Ma'ruf |editor-first= Bashshar Avvod|place= Bayrut|publisher= Muassasat ar-Risola|orig-year=1980|year=1992|oclc= 12422024}}
* {{Citation|last=Juynboll |first= Gautier H. A.|encyclopedia= Encyclopedia of Islam| title=Al-Mizzī|pages=212–3|place=Leiden|publisher=E. J. Brill|year=1990}}

== Havolalar ==
* [https://www.darultahqiq.com/imam-al-mizzi-brief-incarceration-khalq-afal-al-ibad-imam-al-bukhari/ Imom al-Mizzī, uning qisqa qamogʻi va Imom al-Buxoriyning „Xalq af’al al-ibod“ asari]({{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20251209174634/https://www.darultahqiq.com/imam-al-mizzi-brief-incarceration-khalq-afal-al-ibad-imam-al-bukhari/ |date=2025-12-09 }})


{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Jamoliddin Mizziy}}

[[Turkum:1256-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1342-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:XIII asr arablari]]
[[Turkum:14-asr arab shaxslari]]
[[Turkum:Sunniy musulmon ulamolar]]
[[Turkum:Shofiʼiylar]]
[[Turkum:Asariylar]]
[[Turkum:Hadis ulamolari]]
[[Turkum:Damashqliklar]]
[[Turkum:14-asr islom ulamolari]]
[[Turkum:Dastlabki salafiylar]]
[[Turkum:13-asr huquqshunoslari]]
[[Turkum:14-asr huquqshunoslari]]
[[Turkum:Jarh va ta’dil olimlari]]
[[Turkum:Banu Kalb]]
[[Turkum:1341-yilda vafot etganlar]]