Jarvoniylar sulolasi sahifasining manbasini koʻrish

{{Davlat bilgiqutisi
| davlat_nomi = Jarvoniylar sulolasi
| davlat_mahalliy_nomi         = الجروانيون
| hukumat_turi                 = [[Monarxiya]]
| yil_boshlanishi              = 1310
| year_end                     = 1417
| p1                           = Usfuriylar
| s1                           = Jabriylar
| tasvir_xarita                = Map of Jarwanid Emirate.png
| tasvir_xarita_caption        = Jarvnoiylar ta'sir doirasi va hududlari
| poytaxt                      = [[Qatif]]
| tillar                       = [[Arab tili]]
| din                          = [[Islom]] ([[Shialik]])
| today                        = [[Saudiya Arabistoni]]<br/>[[Bahrayn]]<br/>[[Qatar]]
}}
'''Jarvoniylar sulolasi''' ({{Lang-ar|الجروانيون}}) — 15-asrda [[Sharqiy Arabiston]]da hukmronlik qilgan [[arab]] sulolasi<ref>{{Cite book |last=Louër |first=Laurence |url=[https://books.google.com/books?id=B8wnEtH8oDgC&dq=Jarwan+bahrain&pg=PA14](https://books.google.com/books?id=B8wnEtH8oDgC&dq=Jarwan+bahrain&pg=PA14) |title=Transnational Shia Politics: Religious and Political Networks in the Gulf |date=2011 |publisher=Hurst |isbn=978-1-84904-214-7 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Batuta |first=Ibn |url=[https://books.google.com/books?id=rUh_AAAAMAAJ&q=Jarwan+batuta](https://books.google.com/books?id=rUh_AAAAMAAJ&q=Jarwan+batuta) |title=Travels of Ibn Battuta, A.D. 1325–1354 |date=1958 |publisher=Published for the Hakluyt Society at the University Press |language=en}}</ref>. 
== Tarixi ==
Jarvoniylar Bani Molik urugʻiga mansub boʻlgan. Sulolaning [[Banu Uqayl]] qabilasi, ya’ni oʻzlaridan avval hukmronlik qilgan [[Usfuriylar]] va oʻzlaridan keyin hokimiyatni egallagan [[Jabridlar]] mansub boʻlgan qabilaga, aloqador ekani yoki [[Abdulqays]] qabilasidan chiqqani (1076—1235-yillarda hukmronlik qilgan [[Uyuniylar|Uyuniylar sulolasi]] mansub boʻlgan qabila) masalasida ilmiy bahslar mavjud<ref>Abdulkhaliq Al-Janbi, an online article on the history of eastern Arabia (Arabic)<br>[http://www.rasid.com/print.php?id=6965
 عبدالخالق الجنبي، جروان الأحساء غير جروان القطيف] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120220080501/http://www.rasid.com/print.php?id=6965
 |date=2012-02-20 }}</ref>. Jarvoniylar XIV asrda [[Muntafiq]] qabilasi boshligʻi Sa’id ibn Mugʻamisga qarashli kuchlarni [[Basra]]dan siqib chiqargach, [[Sharqiy Arabiston]]da hokimiyatni qoʻlga olgan.

Zamondosh manbalar, jumladan [[Ibn Battuta]] va [[Ibn Hajar al-Asqaloniy|Ibn Hajar]]<ref>[[Ibn Hajar al-'Asqalani]], al-Durar al-Kamina fi A'yan al-mi'a al-Thamina []</ref> Jarvoniylarni „oʻta [[Rofiziylar|rofiżiy]]“ sifatida tasvirlagan. Bu atama dastlabki uch [[Roshidun xalifalari|xalifa]]ni tan olmagan [[shialar]]ga nisbatan qoʻllangan<ref>[[Ibn Hajar al-'Asqalani]], ''al-Durar al-Kamina fi A'yan al-mi'a al-Thamina''</ref>. 15-asrda yashagan [[misr]]lik [[Sunniylik|sunniy]] olim esa ularni „[[Qarmatlar]]ning qoldiqlari“ deb atagan. Tarixchi [[Juan Cole]] bu fikrdan kelib chiqib, Jarvoniylar [[Ismoiliylar|ismoiliy]] boʻlgan, degan xulosaga kelgan<ref name="a">Juan R. I. Cole, "Rival Empires of Trade and Imami Shiism in Eastern Arabia, 1300–1800", ''International Journal of Middle East Studies'', Vol. 19, No. 2 (May, 1987), 177–203-b., xususan 179-b., JSTOR orqali. [[https://www.jstor.org/stable/163353](https://www.jstor.org/stable/163353)]</ref>. Biroq Jarvoniylar hukmronligi davrida [[Oʻn ikki imom|oʻn ikki imomchilik]] targʻib qilingan va ushbu mazhab olimlari qozilik hamda boshqa muhim lavozimlarni, jumladan ''[[Yaxshilikka buyurmoq va yomonlikdan qaytarmoq|hisba]]'' boshligʻi mansabini egallagan<ref name="a"/>. Shuningdek, qarmatlar davridan farqli oʻlaroq, Jarvoniylar hukmronligi ostida masjidlarda [[namoz]]lar ado etilgan va azon shialarga xos lafzlar bilan aytilgan. 14-asrda yashagan oʻn ikki imomchi olim Jamaluddin al-Mutavva Jarvoniylar xonadoniga mansub boʻlgan<ref name="a"/><ref>'Ali b. Hasan al-BahrHni, ''Anwar al-badrayn fi tarajim 'ulama' al-Qatif wa'l-Ahsa' wa'l-Bahrayn'' [[http://alhawzaonline.com/almaktaba-almakroaa/book/238-aqa'ed/0041-Anwar%20al-%20badrin/14.htm#02](http://alhawzaonline.com/almaktaba-almakroaa/book/238-aqa'ed/0041-Anwar%20al-%20badrin/14.htm#02) onlayn nashr]<br>أنوار البدرين في تراجم علماء القطيف والإحساء والبحرين، الشيخ علي بن الشيخ حسن البلادي البحراني</ref>. Sharqiy [[Arabiston]] tarixi boʻyicha mutaxassis al-Humaydanga ko‘ra, Jarvoniylar oʻn ikki imomchi shialar boʻlgan. „Qaramita“ atamasi esa shunchaki „shia“ ma’nosida qoʻllangan<ref>Abdullatif Al-Humaydan, "The Usfurid Dynasty and its Political Role in the History of Eastern Arabia", ''Journal of the College of Literature'', [[Basra universiteti]], 15-jild, 1979 (arab tilida)<br>عبداللطيف بن ناصر الحميدان، "إمارة العصفوريين ودورها السياسي في تاريخ شرق الجزيرة العربية"، مجلة كلية الآداب، جامعة البصرة، 1975</ref><ref>Al-Wasit Online Newspaper, 2379-son, 2009-yil 12-mart, al-Humaydan iqtibosi bilan [[http://www.alwasatnews.com/2379/news/read/41571/1.html](http://www.alwasatnews.com/2379/news/read/41571/1.html){{Oʻlikhavola|date=aprel 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}]<br />الشيعة المتصوفون وقيادة في مسجد الخميس، حسين محمد حسين</ref>.

Jarvoniylar hukmronligi 15-asrda [[Banu Uqayl]] qabilasiga mansub [[Jabridlar]] ([[badaviy]] urugʻi) tomonidan tugatilgan.
== Yana qarang ==
* [[Uyuniylar sulolasi]]
* [[Uqayliylar sulolasi]]
* [[Mirdosiylar]]
* [[Kalbiylar]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Shia sulolalar]]
[[Turkum:Arab sulolalari]]
[[Turkum:Sharqiy Arabiston tarixi]]
[[Turkum:Arab quldorlari]]
[[Turkum:Oʻrta Sharq sulolalari]]
[[Turkum:1410-yillarda tugatilgan davlatlar va hududlar]]