Jasminum officinale sahifasining manbasini koʻrish

{| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%"
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |''Jasminum officinale''
|-
| colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Jasminum_officinale_-_Bot._Mag._31,_1787.jpg|frameless]]
|-
| colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |
|- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)"
|-
! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Ilmiy tasniflash
|-
|
|O‘simliklar
|-
|
|Yuksak oʻsimliklar
|-
|
|Gulli oʻsimliklar
|-
|
|Ikki urugʻpallalilar
|-
|
|[[Asterids]]
|-
|
|[[Lamiales]]
|-
|
|[[Zaytundoshlar]]
|-
|
|[[Jasmine|''Jasminum'']]
|-
|
|<div class="species" style="display:inline">'''''J.&nbsp;officinale'''''</div>
|-
! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Binar nomi
|-
| colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Jasminum officinale''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]]</div>
|- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)"
|}
[[Fayl:Common_Jasmine.jpg|thumb]]
[[Fayl:Jasminum_officinale.JPG|right|thumb]]
[[Fayl:Coat_of_arms_of_Pakistan.svg|right|thumb|172x172px| Pokiston qalqonini ifodalovchi yasemin gulchambari]]
'''Jasminium officinale''' yoki oddiygina '''yasemin''' sifatida tanilgan [[zaytundoshlar]] [[Oila (biologiya)|oilasiga]] [[Gulli oʻsimliklar|gullaydigan oʻsimlik]] turi. Uning vatani [[Kavkaz]] va Osiyoning baʼzi qismlari.

U '''yozgi yasemin''', '''shoir yasemini''', '''oq yasemin''', '''haqiqiy yasemin''' yoki '''jessamin''' nomi bilan ham tanilgan. Yozda gullaridan tarqaladigan kuchli hidi uchun [[Moʻtadil iqlim|moʻtadil]] dunyoda bogʻbonlar tomonidan juda qadrlanadi. Bu o‘simlik [[Pokiston|Pokistonning]] milliy gulidir.
<gallery>File:Jasminum officinale 2zz.jpg|Jasminum officinale 
File:Jasminum officionale, 74 Sunbury St Geebung IMGP2386.jpg|Jasminum officionale
File:Jasminum officinale rainy day.jpg|Jasminum officinale 
</gallery>

== Tavsif ==
''Jasminum officinale'' — barglari o‘tkir uchli, gullari yozda ochiladi yulduz shaklida, rangi oq<ref name="RHSAZ">{{Kitob manbasi|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse|year=2008|publisher=Dorling Kindersley|location=United Kingdom|isbn=978-1405332965|pages=1136}}</ref>. Bir novdada 5 tadan 9 tagacha barg qarama-qarshi joylashadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Jasminum officinale - Plant Finder|url=https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=b559|kirish sanasi=2021-10-05|ish=www.missouribotanicalgarden.org}}</ref>.

== Etimologiya ==
Lotincha [[Binar nomenklatura|binar nomi]] ''officinale'' „foydali“ degan maʼnoni anglatadi<ref name="RHSLG">{{Kitob manbasi|last=Harrison|first=Lorraine|title=RHS Latin for Gardeners|url=https://archive.org/details/rhslatinforgarde0000harr|year=2012|publisher=Mitchell Beazley|location=United Kingdom|isbn=978-1845337315}}</ref>.

== Tarqalish ==
U tabiiy holatda Kavkaz, Shimoliy Eron, Afgʻoniston, Pokiston, Himoloy, [[Tojikiston]], Hindiston, Nepal va Gʻarbiy Xitoyda ([[Guychjou]], [[Sichuan]], [[Tibet muxtor rayoni|Xizang]] (Tibet), [[Yunnan]]) o‘sadi. Bu tur koʻp joylarda ham keng tarqalgan boʻlib, [[Ispaniya]], [[Fransiya]], [[Italiya]], Portugaliya, Ruminiya, Xorvatiya, Bosniya va Gersegovina, [[Chernogoriya]], Serbiya, Jazoir, Florida va Gʻarbiy Hindistonda tabiiylashtirilgan<ref name="RHSAZ">{{Kitob manbasi|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse|year=2008|publisher=Dorling Kindersley|location=United Kingdom|isbn=978-1405332965|pages=1136}}</ref>.

== Kimyoviy tarkibi ==
Uning tarkibida alkaloidlar, kumarinlar, flavonoidlar, taninlar, terpenoidlar, glikozidlar, emodin, leykoantsiyaninlar, steroidlar, antosiyaninlar, flobatininlar, efir moylari va saponinlar mavjud<ref>{{Cite journal|url=https://www.researchgate.net/publication/324521531|doi=10.5281/zenodo.1214994|year=2018|last=Al-Snafi|first1=Ali Esmail|title=Pharmacology and Medicinal Properties of Jasminum Officinale- A Review|journal=Indo American Journal of Pharmaceutical Sciences|volume=05|issue=4|pages=2191–2197}}</ref>.

== Turlari ==
Bogʻda foydalanish uchun koʻplab [[Nav|navlar]] ishlab chiqilgan. Barglari krem-oq rangga ega boʻlgan Argenteovariegatum<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=RHS Plant Selector - ''Jasminum officinale'' 'Argenteovariegatum'|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/48266/Jasminum-officinale-Argenteovariegatum-(v)/Details|nashriyot=Royal Horticultural Society|qaralgan sana=25 September 2020}}</ref> navi Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|sarlavha=AGM Plants - Ornamental|sana=July 2017|nashriyot=Royal Horticultural Society|qaralgan sana=14 March 2018}}</ref>.
<gallery>File:Jasminum officionale flowers, 74 Sunbury St Geebung DSCF3317.jpg|Jasminum officionale 
File:Jasminum officinale-IMG 4557.jpg|Jasminum officinale
File:Jasminum officinale (2464475097).jpg|Jasminum officinale 
</gallery>

== Aromaterapiya va oʻsimlik tibbiyoti ==
[[Fayl:JasmineAbsolute.png|thumb|269x269px| Efir moyi]]
''Jasminum officinale'' [[Efir moylari|efir moyi]] aromaterapiyada qoʻllanadi. Yasemin mutlaq „moylar qiroli“ sifatida tanilgan, uning ogʻir, shirin hidi koʻpchilikka juda yoqadi. Gullar oʻzlarining xushboʻy hidini oqshom paytida chiqaradilar, shuning uchun gullar tunda teriladi va erituvchi ekstraktsiyasi orqali ozgina miqdorda moy olinadi. Bu uda qimmat moy, lekin u past konsentratsiyalarda qo‘llanfanda yaxshi natija beradi. Yaseminning xushboʻyligi tinchlantiruvchi xususiyatga ega.

Oʻsimlik [[Dermatologiya|dermatologiyada]] [[Antiseptika|antiseptik]] yoki yalligʻlanishga qarshi vosita sifatida ishlatiladi<ref name="Bolognia">{{Kitob manbasi|last=Rapini, Ronald P.|title=Dermatology: 2-Volume Set|publisher=Mosby|location=St. Louis|year=2007|pages=2049|isbn=978-1-4160-2999-1}}</ref>.

''Jasminum officinale'' var. ''grandiflorum'' — Xitoyning janubida gepatitni davolash uchun ishlatiladi. U ichga qo‘llanilganda virusga qarshi faollikni koʻrsatgan<ref>Zhao G., Yin Z., Dong J. ,"Antiviral efficacy against hepatitis B virus replication of oleuropein isolated from Jasminum officinale L. var. grandiflorum [[Journal of Ethnopharmacology]] 2009 125:2 (265-268)</ref>.

''Jasminum officinale'' var gul kurtaklarining ekstrakti, kalamushlarda qon zardobidagi progesteron darajasining sezilarli pasayishiga olib keldi<ref>Iqbal M., Ghosh A. K. M., Saluja A. K. „Antifertility activity of the floral buds of Jasminum officinale Var. grandiflorum in rats“ ''Phytotherapy Research'' 1993 7:1 (5-8)</ref>.

== Xavfsizlik ==
Bu moy juda tez-tez yoki yuqori konsentratsiyalarda ishlatilsa, baʼzi odamlarda qichimani keltirib chiqarishi mumkin. Yaseminning asosiy tarkibiy qismi benzil asetat (~ 25%) boʻlib, u teri orqali soʻrilishi va allergik xususiyatga ega ekanligi maʼlum. Yasemin ham emmenagog hisoblanadi  va shuning uchun homiladorlik paytida ishlatilmasligi kerak<ref>P. Joy and D. P. Raja. „Antibacterial activity studies of ''Jasminum grandiflorum'' and ''Jasminum sambac''.“ ''Ethnobotanical Leaflets'' 12: 481-483. 2008. http://opensiuc.lib.siu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1094&context=ebl</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Zaytundoshlar]]
[[Turkum:Ikki pallali oʻsimliklar]]
[[Turkum:Osiyo bog‘ o‘simliklari]]