Joʻjixon: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Joʻjixon | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
'''Joʻjixon''', Joʻchi, Joʻji, Chjochi (taxminan [[1184]]—[[1227]]) — [[moʻgʻullar]]ning yirik [[sarkarda]]si, [[Chingizxon]]ning katta oʻgʻli; uning harbiy [[reja]]larini roʻyobga chiqargan. [[Rivoyat]]larga koʻra, Chingizxonning xotini Borte (Boʻrta fujin) [[homiladorlik]] paytida markit [[qabila]]si tomonidan asirlikka olingan. Keyinchalik uni asirlikdan xalos etishgach, Joʻjixon tugʻilgan. [[Abulgʻoziy Bahodirxon]]ning yozishiga koʻra, "Joʻchi"ning maʼnosi "mehmon" boʻlgan ("[[Shajarayi turk]]", 47-6.). Joʻjixon [[Xitoy]] ([[1211]] — [[1215|15]]), [[Oʻrta Osiyo]] ([[1219]]—[[1221|21]]), [[Dashti Qipchoq]]ni bosib olishda faol ish-tirok etgan. Joʻjixon boshchiligidagi 20 ming nafar moʻgʻul [[qoʻshin]]i [[Irgʻiz daryosi boʻyidagi jang]]da [[Muhammad Xorazmshoh]]ning 60 minglik qoʻshini bilan [[jang]] qilgan, bu islom [[lashkar]]larining moʻgʻullar bilan dastlabki toʻqnashuvi boʻlgan. Faqatgina [[Jaloliddin Manguberdi]]nmng harbiy mahoratigina Xorazmshoh qoʻshinini magʻlubiyatdan saqlab qolgan. Chingizxon qoʻshini Oʻrta Osiyoga yurish qilganda otasi Joʻjixonni [[Sirdaryo (daryo)|Sirdaryo]] boʻyidagi [[Jand]], [[Oʻzgan]]d, [[Sigʻnoq (shahar)|Sigʻnoq]] kabi [[shahar]], [[qalʼa]]larni egallashga buyurgan. Joʻjixon bu qalʼalarni olgach, ukalari [[Chigʻatoy]] va Oʻktoyxon bilan birga [[Xorazm]] [[poytaxt]]i [[Koʻhna Urganch|Urganch]]nsh [[qamal]] qilgan, shaharni [[7 (son)|yetti]] [[oy (vaqt birligi)|oy]]lik janglardan soʻnggina egallagan. Chingizxon moʻgʻullar zabt etgan yerlarni oʻgʻillariga taqsimlab berganida ([[1224]]) Joʻjixonga [[Irtish]]dan [[Ural]]gacha va undan [[Gʻarb]]ga tomon choʻzilgan yerlar [[mulk]] qilib berilgan (qarang [[Joʻji ulusi]]). Joʻjixon [[Sharqiy Yevropa]]ga qilmoqchi boʻlgan harbiy yurishi boshlanmasidan oldin vafot etgan; baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Joʻjixonni markaziy hokimiyatdan ajralib chiqmoqchi ekanlikda gumonsiragan Chingizxon maxfiy [[buyruq]] berib qatl ettirgan. Joʻjixonning [[qabr]]i [[Jezqazgʻan]] sh. ([[Qozogʻiston]])dan 45 km. shim.-sharqda, Qora-Kengir daryosining soʻl [[qirgʻoq|qirgʻogʻi]]da joylashgan. | |||
Faxriddin Hasanov<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
{{chala}} | |||
[[Turkum:Kishilar]] | |||
[[Turkum:Tarixiy shaxslar]] | |||
[[Turkum:Davlat yetakchilari]] | |||
[[Turkum:1227-yilda vafot etganlar]] | |||
[[Turkum:Oltin Oʻrda hukmdorlari]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
Joʻjixon, Joʻchi, Joʻji, Chjochi (taxminan 1184—1227) — moʻgʻullarning yirik sarkardasi, Chingizxonning katta oʻgʻli; uning harbiy rejalarini roʻyobga chiqargan. Rivoyatlarga koʻra, Chingizxonning xotini Borte (Boʻrta fujin) homiladorlik paytida markit qabilasi tomonidan asirlikka olingan. Keyinchalik uni asirlikdan xalos etishgach, Joʻjixon tugʻilgan. Abulgʻoziy Bahodirxonning yozishiga koʻra, "Joʻchi"ning maʼnosi "mehmon" boʻlgan ("Shajarayi turk", 47-6.). Joʻjixon Xitoy (1211 — 15), Oʻrta Osiyo (1219—21), Dashti Qipchoqni bosib olishda faol ish-tirok etgan. Joʻjixon boshchiligidagi 20 ming nafar moʻgʻul qoʻshini Irgʻiz daryosi boʻyidagi jangda Muhammad Xorazmshohning 60 minglik qoʻshini bilan jang qilgan, bu islom lashkarlarining moʻgʻullar bilan dastlabki toʻqnashuvi boʻlgan. Faqatgina Jaloliddin Manguberdinmng harbiy mahoratigina Xorazmshoh qoʻshinini magʻlubiyatdan saqlab qolgan. Chingizxon qoʻshini Oʻrta Osiyoga yurish qilganda otasi Joʻjixonni Sirdaryo boʻyidagi Jand, Oʻzgand, Sigʻnoq kabi shahar, qalʼalarni egallashga buyurgan. Joʻjixon bu qalʼalarni olgach, ukalari Chigʻatoy va Oʻktoyxon bilan birga Xorazm poytaxti Urganchnsh qamal qilgan, shaharni yetti oylik janglardan soʻnggina egallagan. Chingizxon moʻgʻullar zabt etgan yerlarni oʻgʻillariga taqsimlab berganida (1224) Joʻjixonga Irtishdan Uralgacha va undan Gʻarbga tomon choʻzilgan yerlar mulk qilib berilgan (qarang Joʻji ulusi). Joʻjixon Sharqiy Yevropaga qilmoqchi boʻlgan harbiy yurishi boshlanmasidan oldin vafot etgan; baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Joʻjixonni markaziy hokimiyatdan ajralib chiqmoqchi ekanlikda gumonsiragan Chingizxon maxfiy buyruq berib qatl ettirgan. Joʻjixonning qabri Jezqazgʻan sh. (Qozogʻiston)dan 45 km. shim.-sharqda, Qora-Kengir daryosining soʻl qirgʻogʻida joylashgan.
Faxriddin Hasanov[1].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash] | Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |