Juday al-Kirmoniy
Juday ibn Ali al-Kirmoniy al-Maʼniy[1] (arabcha: جديع بن علي الكرماني المعني; faoliyati: taxminan 736–747-yillar) – Umaviylar xalifaligining soʻnggi oʻn yilliklarida Xurosonda faoliyat yuritgan azdiy qoʻmondon. Dastlab 736–737-yillarda isyonchi Horis ibn Surayj va uning turkash iittifoqchilarini magʻlub etishda yordam bergan va shu orqali Xurosondagi eng nufuzli shaxslardan biriga aylangan. Bu esa uni Umaviylar hokimi Nasr ibn Sayyor bilan raqobatga olib kelgan. 744-yilda bu raqobat Yamaniy qabilalarining Nasrga qarshi qoʻzgʻoloni bilan yakunlangan, ushbu qoʻzgʻolonga al-Kirmoniy sobiq dushmani Ibn Surayj bilan birga qoʻshilgan. Ikki ittifoqchi 746-yil oxirida Nasrni viloyat poytaxti Marvdan quvib chiqargan, biroq ularning oʻzi tez orada oʻzaro kelishmovchilikka borib qolishgan. Natijada avval Ibn Surayj, soʻng esa al-Kirmoniy oʻldirilgan. Ushbu notinchliklar Abbosiylar inqilobining boshlanishi va gʻalabasiga yoʻl ochib bergan.
| Juday al-Kirmoniy | |
|---|---|
| arabcha: جديع الكرماني | |
| Vafoti |
747 Marv |
| Kasbi |
Umaviylar xalifaligi generali, Xurosonning vaqtinchalik hokimi (738), 744–747-yillarda Yaman qabilalari qo‘zg‘olonining yetakchisi |
| Faoliyat yillari | 736–747 |
Nisbasidan koʻrinib turibdiki, Juday al-Kirmoniy Kirmondagi Jiruft shahrida tugʻilib oʻsgan[1]. Uning oilasi Azd Uman qabilasiga mansub boʻlgan va sharqda katta mavqega ega Muhallabiylar urugʻi bilan yaqin ittifoqda boʻlgan. Judayning otasi al-Muhallab ibn Abu Sufra qoʻmondonligi ostida Kirmonda jang qilgan[2].