KBBI

КББИ — Камус Бесар Баҳаса Индонесиа ( 'Индонезия тилининг буюк луғати') –Индонезия тилининг расмий луғати бўлиб, Тилларни ривожлантириш ва тарбиялаш агентлиги томонидан тузилган ва Балай Пустака томонидан нашр этилган. Ушбу луғат стандарт индонезия тили учун асосий маълумотнома ҳисобланади, чунки у Индонезия Таълим, Маданият, Тадқиқот Вазирлиги ҳомийлигида Индонезия Республикаси ҳукуматидан патент ҳуқуқларига эга нашриётлар томонидан нашр этилган энг тўлиқ ва аниқ Индонезия луғатидир. Қайси сўзлар Индонезия тилига расмий равишда киритилганлигини ўлчаш ҳам каноник ҳисобланади.

Нашр тарихи

Биринчи нашр

Биринчи замонавий КББИ луғати 1988-йил 28-октабрда бўлиб ўтган 5-Индонезия тили конгрессида нашр этилган. Биринчи нашрда тахминан 62 000 та ёзув мавжуд. Луғат Тил маркази раҳбари Антон М. Моэлионо бошчилигидаги жамоа ва бош муҳаррирлар Шри Сукеси Адиwимарта ва Ади Сунарё томонидан тузилган.

Иккинчи нашр

Кўпчилик КББИнинг биринчи сонини олқишлаган бўлса-да, танқиддан ҳоли эмас эди. Танқидга жавобан иккинчи нашри дарҳол чиқарилди. Иккинчи нашри Луқмон Али бошчилигида бош муҳаррир Харимурти Кридалаксана билан 72 000 га яқин ёзувлар билан тузилган ва 1991-йилда нашр этилган.

Учинчи нашр

Индонезия луғатининг жадал ривожланиши ҳукуматни янги луғатларни ҳужжатлаштиришга ва луғатнинг олдинги нашрини янгилашга мажбур қилди. Шу боис, Тил марказининг ўша пайтдаги раҳбари, айни пайтда бош муҳаррир вазифасини ҳам бажарган Ҳасан Алви 2000-йилда 78 000 га яқин ёзувни ўз ичига олган учинчи нашрни нашр этишга қарор қилди.

Тўртинчи нашр ва кейингилари

Кейин 2008-йилда Денди Сугоно монитори остида 90 000 дан ортиқ ёзувлар билан тўртинчи нашр. Охирги нашр 2016-йилда нашр этилган ва Индонезия Таълим ва Маданият вазирлигининг собиқ вазири Муҳаджир Аффенди томонидан 112 000 га яқин ёзувлар билан бошланган. Олдинги нашрлардан фарқли ўлароқ, бешинчи нашр учта шаклда чоп этилади: босма, офлайн (иОС ва Андроид иловалари) ва онлайн (кбби.кемдикбуд.го.ид). Онлайн кириш ҳар кимга маънони топиш ва қулай тарзда янги луғатларни таклиф қилиш имконини беради. Энг сўнгги онлайн луғат баъзи индонезия лексикаларининг этимологиясини ҳам тақдим этади.

Таҳририят амалиёти

У ёзиб олган тил расмий; жаргон ёки хорижий деб ҳисобланган сўзларни ўтказиб юборади ва унинг мақсади кўрсатмадир. Муаллифларнинг таъкидлашича, луғатни тузиш тилни стандартлаштиришнинг бир қисми бўлган тилни кодлаштириш саъй-ҳаракатларини ташкил этади. Луғат индонезия тилидаги ўзгаришларга мос келишини таъминлаш учун келгуси вариантлар устида доимий иш олиб борилмоқда ва муаллифлар асар индонезия тилини тўғри акс эттириши бўйича танқид ва маслаҳатларга очиқ.

Муносабат билдириш

Луғат жуда танлаб олинганлиги ва умумий қўлланилган сўзларнинг киритилмагани учун танқид қилинган. Тҳе Жакарта Пост газетасида Сетионо Сугихарто ёзади: „КББИ Индонезия лексиконини ривожлантиришга содиқликларини қатъий кўрсатиб келаётган индонезиялик олимларнинг ишининг қўшимча маҳсулоти сифатида қадрланиши керак“.

Ҳаволалар

1."Сежараҳ Камус Бесар Баҳаса Индонесиа". Бадан Пенгембанган дан Пембинаан Баҳаса. Ретриэвед 28 Деcембер 2021.

2.ван Дам, Николаос (15 Фебруарй 2009). „А сопҳистиcатион унфолдс ин а неw диcтионарй“. Тҳе Жакарта Пост. Ретриэвед 23 Септембер 2020.

3.Сугиҳарто, Сетионо (4 Април 2009). „'КББИ': Праисе, cритиқуэ фром а лангуаге усер“. Тҳе Жакарта Пост. Ретриэвед 23 Септембер 2020.

Ташқи Ҳаволалар

1.Оффиcиал сите (ин Индонесиан)

2.Абоут тҳе КББИ (ин Индонесиан)