Kaksal sahifasining manbasini koʻrish

'''Kaksal''' (qoz. qaqsal) — [[Oʻrta juz|Oʻrta Juzning Argʻin]] [[Argʻin|qabila]] birlashmasi tarkibidagi [[Qozoqlar|qozoq]] urugʻi. Shegendik jinsining yagona kichik jinsini ifodalaydi.

== Shejire ==
Shakarim Xudoyberdiev kaksal urugʻining kelib chiqishini [[Oyrotlar|Ilxanate]] [[Hulokuiylar davlati|Xulagu]]<ref name=":0">{{Книга|автор=Шакарим|заглавие=Мое время|ответственный=Т. Шанбай|издание=|место=Астана|издательство=Аударма|год=2010|страницы=300|страниц=408|isbn=|ссылка=http://adebiportal.kz/upload/iblock/631/63107d5d6596f5eaefda30fc6d88a8eb.pdf}}</ref> da xizmat qilgan oyrat hokimi Argun ogʻaga (Argʻin ogʻa) [[Huloku|bogʻlagan]].

Shakarim keltirgan shejirega koʻra, Argʻin ogʻaning avlodi Kodandir. Oʻgʻli Dairxoʻja (Oqxol). Katta xotinidan — Qoraxoʻja. Qoraxoʻjaning katta xotinidan — Meyram. Meyramning katta xotinidan — Kuandik, Suyundik, Begndik, Shegndik. Begndikning oʻgʻli — Koʻzgan, Shegʻndiqning oʻgʻli — Kaksal<ref>{{Книга|автор=Шакарим|заглавие=Мое время|ответственный=Т. Шанбай|издание=|место=Астана|издательство=Аударма|год=2010|страницы=301—302|страниц=408|isbn=|ссылка=http://adebiportal.kz/upload/iblock/631/63107d5d6596f5eaefda30fc6d88a8eb.pdf}}</ref>.

== Tarixi ==

=== Kelib chiqishi ===
Tadqiqotchilarning fikricha, [[argʻin]] urugʻlari etnogenezida [[Eroniy xalqlar|eron]], [[Turkiy xalqlar|turk]] va moʻgʻul xalqlari ishtirok etgan. Bir qator tadqiqotchilarning fikriga koʻra, Eron komponenti substrat, turkiy va moʻgʻul komponentlari esa superstrat boʻlgan. Argʻinlarning nasl-nasabi va genofondini har tomonlama oʻrganish natijasida argʻinlarning asosiy ajdodi [[Oltin Oʻrda|Oltin Oʻrda]] Qoraxoʻja [[Amir|amiri]] (XIV-asr) ekanligini koʻrsatadi yoki uning bevosita ajdodlari. Bir qator mualliflarning fikricha, moʻgʻul qabilalari Argin/Argun etnonimining dastlabki oʻzagi va birinchi tashuvchilari boʻlgan. M.T.Tinishpaev ariqlar nirun-moʻgʻul qabilasi ariklarga<ref name=":3">{{Статья|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/genezis-krupneyshey-rodoplemennoy-gruppy-kazahov-argynov-v-kontekste-populyatsionnoy-genetiki|автор=Жабагин М. К., Сабитов Ж. М. и другие|заглавие=Генезис крупнейшей родоплеменной группы казахов — аргынов — в контексте популяционной генетики|год=2016|язык=|издание=Вестник Московского университета. Серия 23. Антропология|тип=|месяц=|число=|том=|номер=4|страницы=59—68|issn=}}</ref> qaytadi, deb hisoblagan. [[Choʻqon Valixonov|Ch.]][[Choʻqon Valixonov|Ch.]][[Choʻqon Valixonov|Valixonov]] arginlarni jagatay [[Chigʻatoy ulusi|oʻrdasidagi]] moʻgʻul xalqlari qatoriga kiritgan<ref name=":023">{{Книга|автор=Востров В. В., Муканов М. С.|заглавие=Родоплеменной состав и расселение казахов (конец XIX — начало XX в.)|место=Алма-Ата|издательство=Наука|год=1968|страницы=68|страниц=255|isbn=|ответственный=|издание=|isbn2=}}</ref>. Boshqa bir manbaga koʻra, [[Hulokuiylar davlati|argʻinlar]] [[Huloku|Hulagu]]<ref name=":0">{{Книга|автор=Шакарим|заглавие=Мое время|ответственный=Т. Шанбай|издание=|место=Астана|издательство=Аударма|год=2010|страницы=300|страниц=408|isbn=|ссылка=http://adebiportal.kz/upload/iblock/631/63107d5d6596f5eaefda30fc6d88a8eb.pdf}}</ref><ref name=":3" /> [[Oyrotlar|Ilxonligida]] xizmat qilgan oyrat hokimi Argun ogʻaning avlodlaridir. K.Etvuduga koʻra, arginlar (argunlar) moʻgʻullar tomonidan boʻysundirilgan va [[Moʻgʻullar istilosi|moʻgʻul istilosi]] natijasida gʻarbga olib kelingan Moʻgʻul platosining bosib olingan dasht xalqlaridan keladi<ref>''Atwood, Cristopher P.'' Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire — New York: Facts on File, 2004 — P. 294.</ref>. Uning fikricha, Arginlar (Argunlar) [[Oʻngut|Ongut]] urugʻini ifodalagan<ref>''Atwood, Cristopher P.'' Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire — New York: Facts on File, 2004 — P. 425.</ref>.

=== Joylashishi ===
[[Grigoriy Potanin|G.N.]] [[Grigoriy Potanin|Potanning maʼlumotlariga koʻra]], Argʻin urugʻlari [[Argʻin|koʻzgan]] va kaksal Atbasar va Pavlodar okruglari<ref>{{Книга|автор=Потанин Г. Н.|год=2005|страниц=246|издательство=ЭКО|заглавие=Труды по этнографии и фольклору|ссылка=https://books.google.ru/books?id=fwcNAQAAMAAJ&q=%D0%BA%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BB|ответственный=|издание=|место=|страницы=134|isbn=}}</ref> hududlarida yashagan. M.S.Mukanovning soʻzlariga koʻra, Quandik va Shegendik urugʻlarining qishlogʻi [[Ishim]], Jabay, Ashili daryolari va Atbasar volostining sharqiy chegarasi orasidagi uchburchakda tarqalgan. Yozgi yaylovlar Ashchili daryosi, koʻl boʻyida joylashgan edi. Qulukol, Ishimdan janubda Suynak, Qaynarli yoʻllarida, Vargan va Kshkenekol koʻllari<ref name=":33">{{Книга|автор=Муканов М. С.|год=1974|страниц=200|издательство=Наука|заглавие=Этнический состав и расселение казахов Среднего жуза|ссылка=|ответственный=|издание=|место=Алма-Ата|страницы=169|isbn=}}</ref><ref name=":023"/>.

== Taniqli vakillari ==

* Muzafar Alimbaev — [[Qozoqlar|qozoq]] shoiri va yozuvchisi. Ulug 'Vatan urushi qatnashchisi.

== Manbalar ==
<references group="" responsive="1"></references>
[[Turkum:qozoq qabilalari]]
[[Turkum:turk-mo'g'ul kelib chiqishi etnoslari]]