Khepresh sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Blue_crown.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Blue_crown.svg/220px-Blue_crown.svg.png|thumb| Khepresh, Misrning koʻk toji]]
'''Khepresh''' (''ḫprš'') qadimgi Misr qirollik bosh kiyimi. U '''koʻk toj''' yoki '''urush toji''' nomi bilan ham tanilgan. Yangi Shohlik [[Firʼavn|fir’avnlari]] koʻpincha jangda uni kiyganlari tasvirlangan, lekin undan marosimlarda ham foydalanishgan<ref>e.g. Myśliwiec, Karol, ''Eros on the Nile'', Cornell University Press 2004, p.14</ref>. Ilgari uni koʻpincha urush toji deb atalgan, ammo zamonaviy tarixchilar Khepreshni bunday taʼrifga mos hisoblamaydilar<ref>Kuhrt, Amélie, ''The Ancient Near East: C.3000-330 B.C.'', Taylor & Francis 1995, p.190</ref>.
[[File:Illustration from Monuments de l’Egypte de la Nubie by Jean-François Champollion, digitally enhanced by rawpixel-com 5.jpg|thumb]]
Khepreshning asl namunasi hali topilmagan. Qadimgi tasvirlarga asoslanib, baʼzi Misrshunoslar khepresh charmdan yoki qattiq matodan<ref>Maisels, Charles Keith, ''Early Civilizations of the Old World'', Routledge 2001, p.60</ref> tayyorlangan deb taxmin qilishgan. Deshret (qizil toj) va hedjet (oq toj) oʻsimlik tolasidan toʻqilgan. Boshqa koʻplab qirollik tojlarida boʻlgani kabi, uraeus (kobra) khepreshning old tomoniga oʻrnatilgan.

== Tarix ==
{{Hiero|Moviy toj<br>"Urush toji"|<hiero>S7</hiero>|align=right}}Moviy toj yoki urush toji ierogliflarda ham tasvirlangan.

''Khepresh'' haqida eng qadimgi maʼlumot fir’avn Neferxotep III hukmronligi davrining ikkinchi oraliq davrga toʻgʻri keladi<ref>Edwards, Iorwerth Eiddon Stephen; Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond, [[Cyril John Gadd]], ''The Cambridge Ancient History'', Cambridge University Press 1975, p.51</ref>. Yangi qirollik va oʻn sakkizinchi sulolaning birinchi shohi Ahmose I hukmronligi davridagi suratlarda ''khepresh'' qalpoq tojidan balandroq va koʻp burchakli shaklda chizzilgan. Bu tojning shakli oʻn sakkizinchi sulola davrida oʻzgara boshlagan. [[Xatshepsut]] va Tutmos III davrida oʻzining hozirda koʻpchilikka maʼlum boʻlgan shakliga kelgan<ref>Davies, W. V., „
The Origin of the Blue Crown“, ''The Journal of Egyptian Archaeology'', volume 68 (1982), pp. 69-74</ref>.

[[Amenxotep III]] hukmronligidan keyin, ayniqsa 18 va 19-sulolalar davrida kelib khepresh urfga kirga va hatto baʼzi [[Firʼavn|fir’avnlar]] tomonidan asosiy toj sifatida qabul qilingan<ref>Bard, Katheryn A., ''Encyclopedia of the Archaeology of Ancient Egypt'', Routledge 1999, p.412</ref>. Toj Kushitlar sulolasida (miloddan avvalgi 747-656 yillar) hukmronligi davridan boshlab foydalanilmay qoʻyilgan<ref>Shaw, Ian, ''The Oxford History of Ancient Egypt'', Oxford University Press 2003, p.348</ref>.
[[File:Khepresh 2.jpg|thumb|Khepresh ]]
Yangi Shohlik davrida fir’avnlar harbiy yurishlar paytida khepreshni kiygan holatda tasvirlangan. Biroq, baʼzi olimlarning fikriga koʻra, toj fir’avnning ilohiy kuchini uygʻotish uchun moʻljallangan deb hisoblashadi<ref>Bryan, Betsy. „A 'New' Statue of Amenhotep III and the Meaning of the Khepresh Crown.“ ''The Archaeology and Art of Ancient Egypt: Studies in Honor of David OʻConnor'', ed. Z. Hawass and J. Richards. Cairo, 2007, p. 156-8.</ref>.

== Galereya ==
<gallery>
Fayl:Akhenaten with blue crown.jpg|Fir'avn [[Akhenaten|Akhenaton]]
Fayl:Egypte louvre 173.jpg|Akhenaten va [[Nefertiti]] haykalchalari
Fayl:Tutanhkamun Shabti.jpg|Tutankhamun [[ushabti]]
Fayl:Head of Tutankhamun MET DT546.jpg|[[Tutankhamun]]
Fayl:Opening of the Mouth - Tutankhamun and Aja.jpg|[[Ay (pharaoh)|O'ng]] tomonda.
Fayl:Egyptian - The Head of a Statue of Amenhotep III, Re-Carved for Ramesses II - Walters 22107 - Three Quarter Right.jpg|Bu haykalda [[Amenhotep III|Amenxotep III]] ( [[Ramesses II|Ramses II]] nomi bilan qayta ishlangan) khepresh toji kiygan tasvirlangan. [[Walters Art Museum|Valters san'at muzeyi]], [[Baltimore|Baltimor]] .
Fayl:NectaneboII-StatueHead MuseumOfFineArtsBoston.png|[[Nectanebo II|Nektanebo II]]
Fayl:Thutmosis IV wearing the blue war crown of Egypt.jpg|[[Thutmosis IV|Tutmos IV]] Misrning moviy urush tojini kiygan
</gallery>

== Yana qarang ==

* [[Atef]]
* [[Deshret]] — Quyi Misrning qizil toji
* [[Hedjet]] — Yuqori Misrning oq toji
* [[Nemes]] — fir’avnlarning chiziqli bosh kiyimi
* [[N]]-qizil toj
* [[Pschent]] — Quyi va Yuqori Misrning qoʻsh toji

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Misr madaniyati]]