Kianit sahifasining manbasini koʻrish

{{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}}

'''Kianit''' ([[Yunon tili|yunoncha]]: ruapos - ''toʻq koʻk'', ''havorang''), disten (di... va [[yunon]]cha: sthenoc — ''kuch'', ''qudratdan'') — [[kristalli slanetslar]]ga mansub mineral. Kimyoviy tarkibi Al2[SiO4]. Triklin singoniyali, kristali ustunsimon yoki taxtasimon. Aralashmalari Fe (1% gacha), Sg (1,2%), Ti (0,04%). Rangi oqsan toʻq koʻkishyashilgacha. Zangori, koʻk, kulrang ham boʻladi. Koʻmir yoki [[gil]] jinslari aralashgan kianit qora boʻladi. Shishadek yaltiroq, qattiqligi turlicha (4,5 dan 7,5 gacha), zichligi 3560–3680&nbsp;kg/m<sup>3</sup>. Giltuproqqa boy choʻkindi jinslarning katta bosim zonasida metamorfizlanishidan hosil boʻladi, granitli pegmatitlarda A12O3 ga boy jinslarning assimilyasiyasidan vujudga keladi. Koʻpincha stavrolit, andaluzit bilan birga uchraydi.

Kianit sanoat uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan gil tuprogʻi koʻp xom ashyo hisoblanadi. Undan oʻtga, kislota va ishqorga chidamli pishiq materiallar olinadi. Kianit qazib oluvchi mamlakatlar: [[AQSH]] (120 ming t, 1982), [[Hindiston]] (45 ming t), [[Braziliya]] (10 ming t), [[Ispaniya]] (6 ming t), [[Avstraliya]] (1 ming t).

Tarkibida [[rutil]], muskovit, turmalin, topaz, korund boʻlgan dunyodagi eng yirik konlar Hindiston (Khammam, Bxandara, Sidxbum va boshqalar)da mavjud<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{chala}}
{{commons category|Kyanite}}

[[Turkum:Bezak toshlari]]
[[Turkum:Javohirlar]]