Film

кино камераси (16мм)

Филм (инглизча: филм — „тасма“) ёки кинофилм — маълум бир сужет асосида бўгланган фототасвирлар кетма-кетлиги. Бунда ҳаракат тасвирланиб, томошабинга воқеа ривожи кўрсатилади. Филм, уни ишлаб чиқариш ва намойиш қилиш кинематография вазифасидир. Филм бирин-кетин плёнкага туширилган фото тасвирлар мажмуи, улар бир сужет асосида суратга олиниб, экран орқали кўрсатишга мўлжалланади.^{[манба керак]}

Филм деганда одатда бадиий филм, яъни сужети бадиий асар бўлмиш, тўқиб чиқарилган филм тушунилади. Бундан ташқари ҳужжатли филм ҳам бор.

Тарихи

Филмларнинг тарихи ХИХ аср охирларига бориб тақалади. Биринчи филмлар, айниқса, силент (товушсиз) филмлар бўлиб, улар фақат тасвирлар ёрдамида ҳикоя қилган. 1890-йилларда Тҳомас Эдисон ва ака-ука Лумиèрелар каби ихтирочилар кинематография технологиясини ривожлантирдилар. 1895 йилда ака-ука Лумиèрелар Парижда илк жамоатчилик киносеансини ўтказдилар, бу кино санъати тарихида муҳим босқич бўлди.

Кейинчалик, ХХ асрда товуш ва рангли филм технологияларининг жорий этилиши билан кино саноати янада ривожланди. Кинонинг бадиий ва тижорат жиҳатлари ўзаро уйғунлашиб, филм ишлаб чиқариш ва намойиш қилиш кўламини кенгайтирди.

Бадиий Филм ва Ҳужжатли Филм

Филм одатда бадиий филм деб аталади. Бадиий филм — бу ижодий мақсадда яратилган, воқеани тасвирлайдиган ва кўрсатувчиларни эмоционал ва эстетик жиҳатдан таъсир қилишга қаратилган филм туридир. Бадиий филмлар турли жанрларда бўлиши мумкин: драма, комедия, фантастика, триллер ва бошқалар.

Ҳужжатли филм эса ҳақиқий воқеаларни тасвирлашга, маълум бир мавзуни ўрганишга ва томошабинга ҳақиқий ҳаёт ҳақидаги маълумотларни этказишга қаратилган филм туридир. Ҳужжатли филмлар кўпинча илмий, тарихий ёки ижтимоий мавзуларни ўз ичига олади.

Филмнинг Жамиятдаги Ўрни

Филм ва кино санъати, бир томондан, оммавий маданиятнинг ажралмас қисмига айланган, бошқа томондан, маданий ва тарихий ёдгорлик сифатида ҳам ишлатилади. Кино орқали нафақат воқеалар, балки турли миллатлар, маданиятлар ва ижтимоий қатламларнинг ҳаёти ҳам акс эттирилади. Шунингдек, филм томошабинларга замонавий дунё ҳақидаги қарашларини шакллантиришда муҳим восита бўлиб хизмат қилади.

Филмлар турли жанрларда

Драма

Драма жанри ҳаётдаги мураккаб ҳиссиётлар, воқеалар ва ижтимоий масалаларни тасвирлашга қаратилган. У одатда жиддий ва чуқур мавзуларни, инсоннинг ички дунёсини ёки турли қийинчиликларга қарши курашини ўрганади.

Мисоллар:

• Тҳе Шаwшанк Редемптион
• Форрест Гумп
• А Беаутифул Минд

Комедия

Комедия жанри томошабинни кулдиришга ва кайфиятини кўтаришга интилади. Кўпинча кулгили вазиятлар, пародия ва юмор орқали ҳаётдаги кундалик воқеаларни енгил тарзда кўрсатади.

Мисоллар:

• Тҳе Ҳанговер
• Супербад
• Гроундҳог Дай

Жангари

Жангари филмлари тезкор ҳаракатлар, жанглар, таъқиблар ва кўплаб жисмоний фаолиятларни ўз ичига олади. Ушбу жанр одатда кучли учрашувлар, хавф-хатарли вазиятлар ва жасоратни тасвирлайди.

Мисоллар:

• Мад Мах: Фурй Роад
• Диэ Ҳард
• Жоҳн Wиcк

Триллер

Триллер филмлари томошабинларни доимий стресс ва ҳаяжонда ушлаб туради. Ушбу жанрда сирли ёки хавфли вазиятлар, қотилликлар ёки жиноятлар асосида тенсион яратилади.

Мисоллар:

• Севен
• Тҳе Силенcе оф тҳе Ламбс
• Шуттер Исланд

5. Ҳоррор (Қўрқинчли)

– Тавсиф: Ҳоррор жанри томошабинда қўрқув ва хавотир уйғотишга қаратилган. Ушбу филмлар кўпинча паранормал ҳодисалар, қотилликлар ёки ўлим билан боғлиқ ваҳимали вазиятларни тасвирлайди.

– Мисоллар: *Тҳе Эхорcист*, *А Нигҳтмаре он Элм Стреэт*, *Гет Оут*.

6. Илмий Фантастика (Сcи-Фи)

– Тавсиф: Илмий фантастика жанри келажакдаги технологиялар, параллел оламлар, илмий кашфиётлар ёки бошқача ҳаёт шаклларини ўрганади. Бу жанр кўпинча илмий ҳақиқатлардан ташқаридаги ғайриоддий ғояларни ўз ичига олади.

– Мисоллар: *Стар Wарс*, *Бладе Руннер*, *Тҳе Матрих*.

7. Фантастика

– Тавсиф: Фантастика жанри кўпинча мистик ёки сеҳрли элементлар, мавжуд бўлмаган дунёлар ёки мавжуд бўлмаган мавжудотлар ҳақида бўлади. Бу жанрда тасаввур қилинган оламлар ёки мавжудотлар ҳақидаги воқеалар тасвирланади.

– Мисоллар: *Тҳе Лорд оф тҳе Рингс*, *Ҳаррй Поттер*, *Алиcе ин Wондерланд*.

8. Романтик

– Тавсиф: Романтик филмлар севги ва муносабатлар ҳақида бўлади. Улар томошабинларга романтик ҳиссиётларни уйғотиш ва идеалистик севги воқеаларини кўрсатишга қаратилган.

– Мисоллар: *Тҳе Нотебоок*, *Титаниc*, *Приде анд Прежудиcе*.

9. Саргузашт

– Тавсиф: Саргузашт филмлари кўпинча ҳаяжонли ва экстремал воқеалар, кўплаб саёҳатлар, кашфиётлар ва янги дунё ва маданиятларни ўрганишга асосланади.

– Мисоллар: *Индиана Жонес*, *Пиратес оф тҳе Cариббеан*, *Тҳе Ревенант*.

10.Мусиқий

– Тавсиф: Мусиcал филмлар мусиқий ва рақс элементларини ўз ичига олган филмлардир. Қаҳрамонлар ўз ҳис-туйғуларини қўшиқлар орқали ифодалайди.

– Мисоллар: *Ла Ла Ланд*, *Тҳе Соунд оф Мусиc*, *Мамма Миа!*

11. Белгесел (Ҳужжатли)

– Тавсиф: Ҳужжатли филмлар реал ҳаётдаги воқеалар, инсонлар ёки табиий жараёнлар ҳақида маълумот беради. Улар кўпинча фактлар ва реал манбаларга таянган ҳолда тасвирланади.

– Мисоллар: *Марч оф тҳе Пенгуинс*, *Wонът Ёу Бе Мй Неигҳбор?*, *13тҳ*.

12. Тарихий

– Тавсиф: Тарихий филмлар ўз вақтида бўлиб ўтган муҳим тарихий воқеалар ёки шахслар ҳақида бўлади. Ушбу филмлар ўша даврнинг муҳитини ва анъаналарини акс эттиради.

– Мисоллар: *Гладиатор*, *Бравеҳеарт*, *Счиндлер’с Лист*.

13. Криминал (Жиноят)

– Тавсиф: Жиноят филмлари одатда жиноятларни, полициянинг текширувларини ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш тизимини ўрганади. Ушбу жанрда қотиллик, ўғирлик ёки бошқа жиноятлар марказда туради.

– Мисоллар: *Тҳе Годфатҳер*, *Оcеанъс Элевен*, *Сcарфаcе*.

14. Анимация

– Тавсиф: Анимация филмлари чизилган ёки компютер ёрдамида яратилган тасвирлар ёрдамида ҳикоя қилади. Бу жанрда оддийдан мураккабгача бўлган ҳикоялар яратиш мумкин.

– Мисоллар: *Той Сторй*, *Фрозен*, *Спиритед Аwай*.

15. Мистик (Мйстерй)

– Тавсиф: Мистик филмлар сирли воқеалар, қотилликлар ёки ҳал қилинмаган жумбоқларни ўрганади. Томошабин бу жанрда воқеанинг якунини тахмин қилишга интилади.

– Мисоллар: *Тҳе Гирл wитҳ тҳе Драгон Таттоо*, *Мурдер он тҳе Ориэнт Эхпресс*, *Шерлоcк Ҳолмес*.

Этимологияси

Кино сўзи грекча *кинесис* (ҳаракат) ва *грапҳос* (ёзиш) сўзларидан келиб чиққан бўлиб, „ҳаракатли тасвирлар“ деган маънони англатади. Инглиз тилидаги „филм“ сўзи эса аслида тасма ёки плёнка деган маъноларни англатади, чунки илк филмлар филм плёнкаларига ёзилган эди.

Яна қаранг

• Мултфилм