Koʻpayish: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
'''Koʻpayish''' ([[Biologiya|biologiyada]]) – barcha mavjudotlarning oʻziga oʻxshash [[Organizm|organizmlar]] hosil qilish orqali oʻz hayoti uzluksizligi va uzviyligini taʼminlash xususiyati. Koʻpayish jinssiz va jinsiy boʻladi. [[Jinssiz koʻpayish|Jinssiz Koʻpayish]] 2-marta yoki koʻp marta boʻlinish, yaʼni shizogoniya ([[Bir hujayralilar|bir hujayralilarda]]); spora hosil qilish (tuban va sporali oʻsimliklarda); [[vegetativ koʻpayish]] (organlar bir qismining aj-ralib chiqib, yangi organizm hosil qilishi) va kurtaklanish (koʻp hujayralilarda) orqali sodir boʻlishi mumkin. Boʻlinish va spora hosil qilib Koʻpayishda organizm jinsiy jihatdan ixtisoslashmagan bitta xujayradan rivojlanadi. Vegetativ Koʻpayishda esa yangi organizm ova organizmning bir qismidan hosil boʻladi. | |||
Jinsiy Koʻpayish 2 xil jinsiy hujayraning koʻpayishi, yaʼni urugʻlanish yoki partenogenez (tuxum hujayraning urugʻlanmasdan rivojlanishi) orqali roʻy beradi. Koʻpchilik hayvonlarning hayot siklida Koʻpayishning turli shakllari, mas, jinssiz va jinsiy, urugʻlanish va partenogenez, urugʻlanish va vegetativ koʻpayish qonuniy almashinib turadi. Oʻsimliklarning Koʻpayishi ham jinssiz ([[sporofit|spora hosil qilish]]) va jinsiy ([[gametofit|Gametalarning qoʻshilishi-urugʻlanish]]) naslning gʻallanib turishi orqali boradi. Koʻpayish muddati va tezligi harorat, kun uzunligi, oziq miqdori va tashqi muhitning b. omillari bilan bogʻliq. Yuksak hayvonlarda Koʻpayish organlari faoliyati [[nerv sistemasi]] va [[Endokrin bezlar|ichki sekretsiya bezlari]] tomonidan boshqarib turiladi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> | |||
== Yana qarang == | |||
* [[Jinssiz koʻpayish]] | |||
* [[Vegetativ koʻpayish]] | |||
* [[Jinsiy koʻpayish]] | |||
* [[Partenogenez]] | |||
* [[Nasl gʻallanishi]] | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
{{chala}} | |||
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> | |||
[[Turkum:Biologiya]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
Koʻpayish (biologiyada) – barcha mavjudotlarning oʻziga oʻxshash organizmlar hosil qilish orqali oʻz hayoti uzluksizligi va uzviyligini taʼminlash xususiyati. Koʻpayish jinssiz va jinsiy boʻladi. Jinssiz Koʻpayish 2-marta yoki koʻp marta boʻlinish, yaʼni shizogoniya (bir hujayralilarda); spora hosil qilish (tuban va sporali oʻsimliklarda); vegetativ koʻpayish (organlar bir qismining aj-ralib chiqib, yangi organizm hosil qilishi) va kurtaklanish (koʻp hujayralilarda) orqali sodir boʻlishi mumkin. Boʻlinish va spora hosil qilib Koʻpayishda organizm jinsiy jihatdan ixtisoslashmagan bitta xujayradan rivojlanadi. Vegetativ Koʻpayishda esa yangi organizm ova organizmning bir qismidan hosil boʻladi.
Jinsiy Koʻpayish 2 xil jinsiy hujayraning koʻpayishi, yaʼni urugʻlanish yoki partenogenez (tuxum hujayraning urugʻlanmasdan rivojlanishi) orqali roʻy beradi. Koʻpchilik hayvonlarning hayot siklida Koʻpayishning turli shakllari, mas, jinssiz va jinsiy, urugʻlanish va partenogenez, urugʻlanish va vegetativ koʻpayish qonuniy almashinib turadi. Oʻsimliklarning Koʻpayishi ham jinssiz (spora hosil qilish) va jinsiy (Gametalarning qoʻshilishi-urugʻlanish) naslning gʻallanib turishi orqali boradi. Koʻpayish muddati va tezligi harorat, kun uzunligi, oziq miqdori va tashqi muhitning b. omillari bilan bogʻliq. Yuksak hayvonlarda Koʻpayish organlari faoliyati nerv sistemasi va ichki sekretsiya bezlari tomonidan boshqarib turiladi.[1]
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash] | Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
 | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |