Kodyak sahifasining manbasini koʻrish

{{Taxobox
| color                           =#ebebd2
| name                            = Kodyak
| fossil_range                    = 
| image = Kodiak bear.jpg
| image_upright =
| image_alt = 200px
| image_caption = 
| image_caption_align =
| superregnum =
| superregnum_authority =
| unranked_regnum =
| unranked_regnum_authority =
| regnum = [[Hayvonlar|Hayvonlar]]
| phylum = [[Xordalilar]]
| phylum_authority =
| classis = [[Sutemizuvchilar]]
| classis_authority =
| unranked_subclassis =
| familia =  [[Ayiq|Ursus arctos middendorffi]]
| familia_authority =
| subfamilia = [[Ursus arctos middendorffi(sutemizuvchi)|''Ursus arctos middendorffi'']]
| genus = Qoʻngʻir Ayiq<br /><small>Merriam, 1896-yil</small>
| genus_authority =
| subgenus =
| subspecies =
}}'''Kodyak''' ({{Lang-la|Ursus arctos middendorffi}}) — Qoʻngʻir [[Qoʻngʻir ayiq|ayiqlarning]] kichik turi boʻlib, [[Kadyak|Kodyak orolida]] va Kodyak arxipelagining boshqa orollarida, [[Alaska|Alyaskaning]] janubiy qirgʻogʻi yaqinida yashaydi<ref>https://tepid.ru/kodiak-bear/</ref>. Dunyodagi eng katta quruqlikda yashovchi [[Yirtqichlar|yirtqichlardan]] biri<ref>https://tepid.ru/kodiak-bear/</ref>.

== Tashqi belgilari ==
Kodyaklarning uzunligi 2,8 metrgacha, balandligi esa 1,6 metrgacha yetadi. Eng massiv namunalarning vazni yarim tonnadan oshadi. Eng katta kodyakning vazni 780 kg yetadi<ref>{{Книга|автор=Олег Куваев|заглавие=Два цвета земли между двух океанов|ответственный=|издание=|место=Москва|издательство=Художественная лит-ра|год=2005|страницы=|страниц=576|isbn=5-280-03359-6}}</ref>.

Kodyaks jigarrang ayiqlarning eng katta turidir — ularning yashash joylarida qish qisqa va moʻl-koʻl oziq-ovqat mavjud. Ular ixcham va mushak tanasi, uzun va kuchli oyoq-qoʻllari va massiv boshi bilan odatiy jigarrang ayiq tanasi tuzilishiga ega<ref>https://tepid.ru/kodiak-bear/</ref>. Kodyaklarning [[Dum|dumi]], barcha ayiqlar singari, juda qisqa.

== Hayot tarzi ==
Kodyaklarning turmush tarzi odatda boshqa jigarrang ayiqlarnikiga mos keladi. Ular yolgʻiz yashaydilar, ammo ular [[Shimoliy Amerika|Shimoliy Amerikaning]] qolgan qismidagi ayiqlarga qaraganda ancha kichikroq. Sovuq oylarda ular [[Gibernatsiya|qish uyqusiga]] ketishadi. Kodyaklar hamma narsani yeydigan hayvonlardir: oʻtlar, rezavorlar va ildizlarni, shuningdek, goʻsht va oʻlik goʻshtni isteʼmol qilishadi<ref>https://tepid.ru/kodiak-bear/</ref>. [[Baliqlar|Baliq]] ularning ratsionida muhim rol oʻynaydi. Yoz va kuzda lososlarning yumurtlama migratsiyasi paytida oʻnlab kodyaklar sayoz daryolarda toʻplanib, baliqlarni suvdan olib chiqishadi.

Kodyak naslchilik ham boshqa jigarrang ayiqlarning xatti-harakatlariga oʻxshaydi. Juftlanish, qoida tariqasida, iyun yoki iyul oylarida sodir boʻladi, lekin urugʻlantirilgan [[Tuxumhujayra|tuxum]] faqat noyabr oyida rivojlana boshlaydi. Yanvar yoki fevral oylarida qish uyqusida bir-uch ayiq bolalari tugʻiladi. Yosh ayiqlar uch yoshga toʻlgunga qadar onasi bilan qoladilar. Soʻngra, ona ayiq bolalarini ovqatlantirishni toʻxtatadi va uning tanasida uning kayfiyatini oʻzgartiradigan gormonal oʻzgarishlar yuz beradi. Ayiq bolalarni urib, tishlay boshlaydi va ular ketguniga qadar baqiradi.

== Kodyak va odam ==
Ovchilik tufayli Kodyak aholisi juda qisqardi va [[1941|1941- yilda]] ular davlat himoyasiga olindi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://national-travel.ru/medved-kadyak |qaralgan sana=2022-10-06 |arxivsana=2022-10-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221006172141/https://national-travel.ru/medved-kadyak }}</ref>. Bugungi kunda yiliga Kodyaklarning umumiy soni 3000 hayvonlarga baholanmoqda<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://national-travel.ru/medved-kadyak |qaralgan sana=2022-10-06 |arxivsana=2022-10-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221006172141/https://national-travel.ru/medved-kadyak }}</ref>. Kodyak sayyohlarni oʻziga jalb qiladi. Ammo odamlar yirtqich hayvonni qoʻrqitishi mumkin, keyin u qish uyqusi paytida yetarli vaznga ega boʻlmaydi.

Kodyak, shuningdek, Bart ismli [[Kinematograf|filmlarda]] rol oʻynagan eng mashhur ayiq edi. Kodyak „Ayiq“ va „Chetda“ filmlarida muhim rollarni oʻynagan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://national-travel.ru/medved-kadyak |qaralgan sana=2022-10-06 |arxivsana=2022-10-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221006172141/https://national-travel.ru/medved-kadyak }}</ref>.

2016-yilda Chexiyaning [[Škoda Auto]] avtomobil kompaniyasi Kodiaq<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.drive.ru/news/skoda/572c6d88ec05c41f040001fb.html|sarlavha=Имя кроссовера Skoda Kodiaq официально подтверждено|muallif=Леонид Попов|sana=2016-05-06|nashriyot=drive.ru|kirish sanasi=2020-06-16|arxivsana=2020-06-16|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200616215803/https://www.drive.ru/news/skoda/572c6d88ec05c41f040001fb.html}}</ref> nomi bilan atalgan va [[Škoda Auto]] avtomobil kompaniyasi Kodyak avtomobilini ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻydi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [http://www.kodiak.org/bears.html Kodiaks haqida batafsil maʼlumot (inglizcha)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20060715175218/http://www.kodiak.org/bears.html |date=2006-07-15 }} Arxivlangan nusxada arxivlangan