Kodyak
Кодяк (лотинча: Урсус арcтос миддендорффи) — Қўнғир айиқларнинг кичик тури бўлиб, Кодяк оролида ва Кодяк архипелагининг бошқа оролларида, Алясканинг жанубий қирғоғи яқинида яшайди[1]. Дунёдаги энг катта қуруқликда яшовчи йиртқичлардан бири[2].
| Кодяк | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||
| Биологик классификация | ||||||||||||
| ||||||||||||
Ташқи белгилари
Кодякларнинг узунлиги 2,8 метргача, баландлиги эса 1,6 метргача етади. Энг массив намуналарнинг вазни ярим тоннадан ошади. Энг катта кодякнинг вазни 780 кг етади[3].
Кодякс жигарранг айиқларнинг энг катта туридир — уларнинг яшаш жойларида қиш қисқа ва мўл-кўл озиқ-овқат мавжуд. Улар ихчам ва мушак танаси, узун ва кучли оёқ-қўллари ва массив боши билан одатий жигарранг айиқ танаси тузилишига эга[4]. Кодякларнинг думи, барча айиқлар сингари, жуда қисқа.
Ҳаёт тарзи
Кодякларнинг турмуш тарзи одатда бошқа жигарранг айиқларникига мос келади. Улар ёлғиз яшайдилар, аммо улар Шимолий Американинг қолган қисмидаги айиқларга қараганда анча кичикроқ. Совуқ ойларда улар қиш уйқусига кетишади. Кодяклар ҳамма нарсани ейдиган ҳайвонлардир: ўтлар, резаворлар ва илдизларни, шунингдек, гўшт ва ўлик гўштни истеъмол қилишади[5]. Балиқ уларнинг рационида муҳим рол ўйнайди. Ёз ва кузда лососларнинг юмуртлама миграцияси пайтида ўнлаб кодяклар саёз дарёларда тўпланиб, балиқларни сувдан олиб чиқишади.
Кодяк наслчилик ҳам бошқа жигарранг айиқларнинг хатти-ҳаракатларига ўхшайди. Жуфтланиш, қоида тариқасида, июн ёки июл ойларида содир бўлади, лекин уруғлантирилган тухум фақат ноябр ойида ривожлана бошлайди. Январ ёки феврал ойларида қиш уйқусида бир-уч айиқ болалари туғилади. Ёш айиқлар уч ёшга тўлгунга қадар онаси билан қоладилар. Сўнгра, она айиқ болаларини овқатлантиришни тўхтатади ва унинг танасида унинг кайфиятини ўзгартирадиган гормонал ўзгаришлар юз беради. Айиқ болаларни уриб, тишлай бошлайди ва улар кетгунига қадар бақиради.
Кодяк ва одам
Овчилик туфайли Кодяк аҳолиси жуда қисқарди ва 1941- йилда улар давлат ҳимоясига олинди[6]. Бугунги кунда йилига Кодякларнинг умумий сони 3000 ҳайвонларга баҳоланмоқда[7]. Кодяк сайёҳларни ўзига жалб қилади. Аммо одамлар йиртқич ҳайвонни қўрқитиши мумкин, кейин у қиш уйқуси пайтида етарли вазнга эга бўлмайди.
Кодяк, шунингдек, Барт исмли филмларда рол ўйнаган энг машҳур айиқ эди. Кодяк „Айиқ“ ва „Четда“ филмларида муҳим ролларни ўйнаган[8].
2016-йилда Чехиянинг Šкода Ауто автомобил компанияси Кодиақ[9] номи билан аталган ва Šкода Ауто автомобил компанияси Кодяк автомобилини ишлаб чиқаришни йўлга қўйди.
Манбалар
- ↑ ҳттпс://тепид.ру/кодиак-беар/
- ↑ ҳттпс://тепид.ру/кодиак-беар/
- ↑ Олег Куваев. Два цвета земли между двух океанов. Москва: Художественная лит-ра, 2005. ИСБН 5-280-03359-6.
- ↑ ҳттпс://тепид.ру/кодиак-беар/
- ↑ ҳттпс://тепид.ру/кодиак-беар/
- ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 6-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-октябр.
- ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 6-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-октябр.
- ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 6-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 6-октябр.
- ↑ Леонид Попов. „Имя кроссовера Скода Кодиақ официально подтверждено“. дриве.ру (2016-йил 6-май). 2020-йил 16-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 16-июн.
Ҳаволалар
- Кодиакс ҳақида батафсил маълумот (инглизча) (Wайбаcк Мачине сайтида 2006-07-15 санасида архивланган) Архивланган нусхада архивланган