Concorde: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Concorde | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Samolyot | |||
|nomi = Concorde | |||
|tasvir = [[Fayl:British Airways Concorde G-BOAC 03.jpg|center|220px|British Airways Concorde 1986-yilda]] | |||
|turi = Supersonik avialayner | |||
|ishlab_chiqaruvchi = British Aircraft Corporation (keyinchalik, British Aerospace va BAE Systems)<br>Sud Aviation (keyinchalik, Aérospatiale va Airbus) | |||
|davlat = {{UK}}<br>{{FRA}} | |||
|birinchi_parvoz = 2-mart 1969-yil | |||
|xizmatga_kirish = 21-yanvar 1976-yil (tijorat maqsadida) | |||
|xizmatdan_kirish = 24-oktabr 2003-yil<ref name="jlfin">{{veb manbasi |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A11477-2003Oct24.html |title=Final Concorde flight lands at Heathrow |first=Jill |last=Lawless |agency=Associated Press |date=26-oktabr 2003-yil |work=[[The Washington Post]] |access-date=26-avgust 2017-yil |archive-date=13-may 2008-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513093402/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A11477-2003Oct24.html |url-status=live }}</ref> | |||
|konstruktor = | |||
|foydalanuvchilar = Air France<br>British Airways<br>Braniff International Airways<br>Singapore Airlines | |||
|birlikning_narxi = | |||
|loyiha_narxi = | |||
|ishlab_chiqarish_yillari = 1965–1979 | |||
|ishlab_chiqarishdan_birliklar = | |||
|versiyalar = | |||
}} | |||
'''Concorde''' ({{talaffuz|Konkord}}) oʻrta masofali, toʻrt motorli, tor korpusli va supersonik (tovushdan tez uchuvchi) yoʻlovchi [[samolyot]]idir. Uning maksimal tezligi 2.04 Ma (1 354 metr/soat) ni tashkil qilib, bu tezlik [[tovush tezligi]]dan ikki barobar ortiqdir. 92 tadan 128 tagacha yoʻlovchiga moʻljallangan. [[1969-yil]]da ilk sinov parvozini amalga oshirgan Concorde [[1976-yil]]da tijoriy parvozini amalga oshirdi va 27 yil davomida yoʻlovchi tashidi. Bu tayyora tijoriy maqsadlar uchun foydalanilgan jahondagi ikki supersonik samolyotdan biridir; ulardan ikkinchisi [[Sovet Ittifoqi]] tomonidan ishlab chiqarilgan Tupolev Tu-144 samolyoti boʻlib, bu samolyot [[1970-lar|1970-yillar]]ning oxirlarida yoʻlovchi tashigan.<ref name="Gordon Tu-144">Gordon and Rigmant 2005</ref><ref name="Melik-Karamov 2000">{{veb manbasi |last=Melik-Karamov [Мелик-Карамов] |first=Vitaly [Виталий] |url=http://www.ropnet.ru/ogonyok/win/200003/03-26-31.html |title=Life and Death of the Tu-144, [Жизнь и смерть самолёта Ту-144] |publisher=Flame [Огонёк] |series=No. 3 |date=January 2000 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001115093200/http://www.ropnet.ru/ogonyok/win/200003/03-26-31.html |archive-date=15-noyabr 2000-yil }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20001115093200/http://www.ropnet.ru/ogonyok/win/200003/03-26-31.html |date=2000-11-15 }}</ref> | |||
Concorde [[Fransiya]]ning Sud Aviation (keyinchalik, Aérospatiale) va [[Birlashgan Qirollik]]ning British Aircraft Corporation shirkatlari oʻrtasidagi kelishuv asosida loyiha oʻlaroq yaratildi va ishlab chiqarildi. Bu ikki shirkat hamkorlikda ushbu samolyotdan 20 dona tayyorlashdi. Air France va British Airways shirkatlari Concordeni sotib olgan hamda uni parvozini amalga oshirgan yagona aviakompaniyalar boʻldi. Samolyotdan asosan uning tezligi va hashamatli xizmati uchun yuqori narx toʻlashga qodir boʻlgan boy yoʻlovchilar foydalanishgan. [[1997-yil]]i [[New York]]dan [[London]]ga boʻlgan ikki tomonlama chipta narxi $7 995 ([[2020-yil]]da $12 900 ga ekvivalent) ni tashkil etgan boʻlib, bu narx ushbu yoʻnalish boʻyicha rejalashtirilgan eng arzon parvozdan 30 barobar qimmatdir.<ref>[https://books.google.com/books?id=F2D_CAAAQBAJ&pg=PA1 ''New Design Concepts for High Speed Air Transport''] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190902184857/https://books.google.com/books?id=F2D_CAAAQBAJ&pg=PA1 |date=2-sentabr 2019-yil }} edited by H. Sobieczky (1997)</ref> | |||
[[Fayl:GroundedConcorde.jpg|thumb|Concorde Airbus muzeyida (Toulouse, Fransiya)]] | |||
Tayyorlangan 20 dona samolyotdan{{sfn|Towey|2007|p=359}} 18 tasi yaxshi holatda qolgan. | |||
{| class="wikitable sortable" | |||
|+ | |||
|- | |||
! Registratsiya !! Livery !! Joylashuv | |||
|- | |||
| G-AXDN || British Airways || [[Cambridge]], [[Angliya]] | |||
|- | |||
| G-BBDG || British Airways || Surrey, Angliya | |||
|- | |||
| G-BOAA || British Airways || North Berwick, [[Shotlandiya]] | |||
|- | |||
| G-BOAB || British Airways || Heathrow, Angliya | |||
|- | |||
| G-BOAC || British Airways || Manchester, Angliya | |||
|- | |||
| G-BOAD || British Airways || New York, [[AQSh]] | |||
|- | |||
| G-BOAE || British Airways || Charnocks, [[Barbados]] | |||
|- | |||
| G-BOAF || British Airways || Filton, Angliya | |||
|- | |||
| G-BOAG || British Airways || [[Seattle]], AQSh | |||
|- | |||
| G-BSST || British Aircraft Corporation|| Yeovilton, Angliya | |||
|- | |||
| F-BTSD || Air France || Le Bourget, [[Fransiya]] | |||
|- | |||
| F-BVFA || Air France || Dulles, Virginia, AQSh | |||
|- | |||
| F-BVFB || Air France || Sinsheim, [[Germaniya]] | |||
|- | |||
| F-BVFC || Air France || Blagnac, Fransiya | |||
|- | |||
| F-BVFF || Air France || Roissy-en-France, Fransiya | |||
|- | |||
| F-WTSA || Air France || Athis-Mons, Fransiya | |||
|- | |||
| F-WTSB || Air France || Blagnac, Fransiya | |||
|} | |||
== Bibliografiya == | |||
* {{jurnal manbasi|last=Armbruster|first=Michel|title=How to Avoid Uncontrolled Droop |magazine=Air Enthusiast|date=January–February 2005|issue= 115|page=75|issn=0143-5450}} | |||
* {{kitob manbasi |last=Conway |first=Eric |title=High-Speed Dreams: NASA and the Technopolitics of Supersonic Transportation, 1945–1999 |url=https://archive.org/details/highspeeddreamsn0000conw |publisher=JHU Press |year=2005 |isbn=978-0-8018-8067-4 }} | |||
* {{kitob manbasi |last=Beniada |first=Frederic |title=Concorde |location=Minneapolis, Minnesota |publisher=Zenith Press |year=2006 |isbn=978-0-7603-2703-6}} | |||
* {{kitob manbasi |last=Calvert |first=Brian |title=Flying Concorde: The Full Story |location=London |publisher=Crowood Press |year=2002 |isbn=978-1-84037-352-3 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/flyingconcordefu0000calv }} | |||
* {{kitob manbasi |last1=Deregel |first1=Xavier |first2=Jean-Philippe|last2=Lemaire |title=Concorde Passion |year=2009 |location=New York |publisher=LBM, 2009 |isbn=978-2-915347-73-9}} | |||
* {{kitob manbasi |last=Endres |first=Günter |title=Concorde |url=https://archive.org/details/concorde0000endr |location=St Paul, Minnesota |publisher=MBI Publishing Company|year=2001 |isbn=978-0-7603-1195-0 }} | |||
* {{kitob manbasi |editor1-last=Ferrar |editor1-first=Henry |title=The Concise Oxford French-English Dictionary |location=New York |publisher=Oxford University Press|year=1980 |isbn=978-0-19-864157-5 }} | |||
* {{kitob manbasi |last=Frawley |first=Gerald |title=The International Directory of Civil Aircraft, 2003/2004 |url=https://archive.org/details/internationaldir0000fraw_q7f4 |publisher=Aerospace Publications |year=2003 |isbn=978-1-875671-58-8 }} | |||
* {{kitob manbasi |last1=Gordon |first1=Yefim |first2=Vladimir |last2=Rigmant. |title=Tupolev Tu-144 |location=Hinckley, Leicestershire, UK |publisher=Midland |year=2005 |isbn =978-1-85780-216-0 }}. | |||
* {{kitob manbasi |last=Gunn |first=John |title=Crowded Skies |publisher=Turnkey Productions |year=2010 |isbn=978-0-646-54973-6}} | |||
* {{kitob manbasi |last=Kelly |first=Neil |title=The Concorde Story: 34 Years of Supersonic Air Travel |url=https://archive.org/details/concordestory34y0000neil |location=Surrey, UK |publisher=Merchant Book Company Ltd|year=2005 |isbn=978-1-904779-05-6 }} | |||
* {{kitob manbasi |last=Knight |first=Geoffrey |title=Concorde: The Inside Story |location=London |publisher=Weidenfeld and Nicolson|year=1976 |isbn=978-0-297-77114-2}} | |||
* {{kitob manbasi |last1=Lewis |first1=Rob |last2=Lewis|first2=Edwin |title=Supersonic Secrets: The Unauthorised Biography of Concorde |url=https://archive.org/details/isbn_9780954661700 |year=2004 |publisher=Exposé |location=London |isbn=978-0-9546617-0-0}} | |||
* {{kitob manbasi |last=McIntyre |first=Ian |title=Dogfight: The Transatlantic Battle over Airbus |location=Westport, Connecticut |publisher=Praeger Publishers |year=1992 |isbn=978-0-275-94278-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dogfighttransatl00mcin}} | |||
* {{kitob manbasi |title=Nunn's Applied Respiratory Physiology |first=John Francis |last=Nunn |location=Burlington, Maryland |publisher=Butterworth-Heineman |year=1993 |isbn=978-0-7506-1336-1 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/nunnsappliedresp0004nunn }} | |||
* {{kitob manbasi |title=Concorde: Story of a Supersonic Pioneer |location=London |publisher=Science Museum |first=Kenneth |last=Owen |year=2001 |isbn=978-1-900747-42-4 }} | |||
* {{kitob manbasi |author-link=Christopher Orlebar|last=Orlebar|first=Christopher |title=The Concorde Story |location=Oxford, UK |publisher=Osprey Publishing|year=2004 |isbn=978-1-85532-667-5 }} | |||
* {{kitob manbasi |last=Ross |first=Douglas |title=The Concorde Compromise: The Politics of Decision-making |publisher=Bulletin of the Atomic Scientists |date=March 1978 }} | |||
* {{kitob manbasi |last=Schrader |first=Richard K |title=Concorde: The Full Story of the Anglo-French SST |location=Kent, UK |publisher=Pictorial Histories Pub. Co.|year=1989 |isbn=978-0-929521-16-9 }} | |||
* {{kitob manbasi |last=Taylor |first=John W. R. |title=Jane's All the World's Aircraft 1965–66 |publisher=Marston |year=1965}} | |||
* {{citation |title=Concorde A Designer's Life The Journey To Mach 2 |first= Ted |last=Talbot |date=2013 |publisher=The History Press |isbn=978-0-7524-8928-5}} | |||
* {{kitob manbasi |editor-last=Towey |editor-first=Barrie |title=Jet Airliners of the World 1949–2007 |url=https://archive.org/details/jetairlinersofwo0001unse |location=Tunbridge Wells, Kent, UK |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd|year=2007 |isbn=978-0-85130-348-2 }} | |||
* {{kitob manbasi |last=Winchester |first=Jim |title=The World's Worst Aircraft: From Pioneering Failures to Multimillion Dollar Disasters |location=London |publisher=Amber Books Ltd|year=2005a |isbn=978-1-904687-34-4 }} | |||
* {{kitob manbasi |last=Winchester |first=Jim |title=X-Planes and Prototypes: From Nazi Secret Weapons to the Warplanes of the Future |url=https://archive.org/details/xplanesprototype0000winc |publisher=Amber Books Ltd |year=2005b |isbn=978-1-84013-815-3 }} | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
== Havolalar == | |||
{{Commons turkum}} | |||
* [http://www.britishairways.com/concorde/index.html Concorde — British Airways] {{ref-en}} | |||
* [http://www.designmuseum.org/design/concorde Concorde — Design muzeyi] {{ref-en}} | |||
* [http://heritageconcorde.com/ Concorde merosini saqlash guruhi sayti] {{ref-en}} | |||
{{Tashqi havolalar}} | |||
[[Turkum:Samolyotlar]] | |||
[[Turkum:Air France–KLM]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Concorde | |
|---|---|
|
| |
| Supersonik avialayner | |
| Ishlab chiqaruvchi |
British Aircraft Corporation (keyinchalik, British Aerospace va BAE Systems) Sud Aviation (keyinchalik, Aérospatiale va Airbus) |
| Milliy kelib chiqishi |
|
| Birinchi parvoz | 2-mart 1969-yil |
| Xizmatga kirish | 21-yanvar 1976-yil (tijorat maqsadida) |
| Xizmatdan chiqish | 24-oktabr 2003-yil[1] |
| Foydalanuvchilar |
Air France British Airways Braniff International Airways Singapore Airlines |
| Ishlab chiqarish yillari | 1965–1979 |
Concorde (talaffuzi: Konkord) oʻrta masofali, toʻrt motorli, tor korpusli va supersonik (tovushdan tez uchuvchi) yoʻlovchi samolyotidir. Uning maksimal tezligi 2.04 Ma (1 354 metr/soat) ni tashkil qilib, bu tezlik tovush tezligidan ikki barobar ortiqdir. 92 tadan 128 tagacha yoʻlovchiga moʻljallangan. 1969-yilda ilk sinov parvozini amalga oshirgan Concorde 1976-yilda tijoriy parvozini amalga oshirdi va 27 yil davomida yoʻlovchi tashidi. Bu tayyora tijoriy maqsadlar uchun foydalanilgan jahondagi ikki supersonik samolyotdan biridir; ulardan ikkinchisi Sovet Ittifoqi tomonidan ishlab chiqarilgan Tupolev Tu-144 samolyoti boʻlib, bu samolyot 1970-yillarning oxirlarida yoʻlovchi tashigan.[2][3]
Concorde Fransiyaning Sud Aviation (keyinchalik, Aérospatiale) va Birlashgan Qirollikning British Aircraft Corporation shirkatlari oʻrtasidagi kelishuv asosida loyiha oʻlaroq yaratildi va ishlab chiqarildi. Bu ikki shirkat hamkorlikda ushbu samolyotdan 20 dona tayyorlashdi. Air France va British Airways shirkatlari Concordeni sotib olgan hamda uni parvozini amalga oshirgan yagona aviakompaniyalar boʻldi. Samolyotdan asosan uning tezligi va hashamatli xizmati uchun yuqori narx toʻlashga qodir boʻlgan boy yoʻlovchilar foydalanishgan. 1997-yili New Yorkdan Londonga boʻlgan ikki tomonlama chipta narxi $7 995 (2020-yilda $12 900 ga ekvivalent) ni tashkil etgan boʻlib, bu narx ushbu yoʻnalish boʻyicha rejalashtirilgan eng arzon parvozdan 30 barobar qimmatdir.[4]

Tayyorlangan 20 dona samolyotdan[5] 18 tasi yaxshi holatda qolgan.
| Registratsiya | Livery | Joylashuv |
|---|---|---|
| G-AXDN | British Airways | Cambridge, Angliya |
| G-BBDG | British Airways | Surrey, Angliya |
| G-BOAA | British Airways | North Berwick, Shotlandiya |
| G-BOAB | British Airways | Heathrow, Angliya |
| G-BOAC | British Airways | Manchester, Angliya |
| G-BOAD | British Airways | New York, AQSh |
| G-BOAE | British Airways | Charnocks, Barbados |
| G-BOAF | British Airways | Filton, Angliya |
| G-BOAG | British Airways | Seattle, AQSh |
| G-BSST | British Aircraft Corporation | Yeovilton, Angliya |
| F-BTSD | Air France | Le Bourget, Fransiya |
| F-BVFA | Air France | Dulles, Virginia, AQSh |
| F-BVFB | Air France | Sinsheim, Germaniya |
| F-BVFC | Air France | Blagnac, Fransiya |
| F-BVFF | Air France | Roissy-en-France, Fransiya |
| F-WTSA | Air France | Athis-Mons, Fransiya |
| F-WTSB | Air France | Blagnac, Fransiya |
Bibliografiya
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Armbruster, Michel (January–February 2005). „How to Avoid Uncontrolled Droop“. Air Enthusiast. № 115. 75-bet. ISSN 0143-5450.
- Conway, Eric. High-Speed Dreams: NASA and the Technopolitics of Supersonic Transportation, 1945–1999. JHU Press, 2005. ISBN 978-0-8018-8067-4.
- Beniada, Frederic. Concorde. Minneapolis, Minnesota: Zenith Press, 2006. ISBN 978-0-7603-2703-6.
- Calvert, Brian. Flying Concorde: The Full Story. London: Crowood Press, 2002. ISBN 978-1-84037-352-3.
- Deregel, Xavier; Lemaire, Jean-Philippe. Concorde Passion. New York: LBM, 2009, 2009. ISBN 978-2-915347-73-9.
- Endres, Günter. Concorde. St Paul, Minnesota: MBI Publishing Company, 2001. ISBN 978-0-7603-1195-0.
- The Concise Oxford French-English Dictionary. New York: Oxford University Press, 1980. ISBN 978-0-19-864157-5.
- Frawley, Gerald. The International Directory of Civil Aircraft, 2003/2004. Aerospace Publications, 2003. ISBN 978-1-875671-58-8.
- Gordon, Yefim; Rigmant., Vladimir. Tupolev Tu-144. Hinckley, Leicestershire, UK: Midland, 2005. ISBN 978-1-85780-216-0. .
- Gunn, John. Crowded Skies. Turnkey Productions, 2010. ISBN 978-0-646-54973-6.
- Kelly, Neil. The Concorde Story: 34 Years of Supersonic Air Travel. Surrey, UK: Merchant Book Company Ltd, 2005. ISBN 978-1-904779-05-6.
- Knight, Geoffrey. Concorde: The Inside Story. London: Weidenfeld and Nicolson, 1976. ISBN 978-0-297-77114-2.
- Lewis, Rob; Lewis, Edwin. Supersonic Secrets: The Unauthorised Biography of Concorde. London: Exposé, 2004. ISBN 978-0-9546617-0-0.
- McIntyre, Ian. Dogfight: The Transatlantic Battle over Airbus. Westport, Connecticut: Praeger Publishers, 1992. ISBN 978-0-275-94278-6.
- Nunn, John Francis. Nunn's Applied Respiratory Physiology. Burlington, Maryland: Butterworth-Heineman, 1993. ISBN 978-0-7506-1336-1.
- Owen, Kenneth. Concorde: Story of a Supersonic Pioneer. London: Science Museum, 2001. ISBN 978-1-900747-42-4.
- Orlebar, Christopher. The Concorde Story. Oxford, UK: Osprey Publishing, 2004. ISBN 978-1-85532-667-5.
- Ross, Douglas. The Concorde Compromise: The Politics of Decision-making. Bulletin of the Atomic Scientists, March 1978.
- Schrader, Richard K. Concorde: The Full Story of the Anglo-French SST. Kent, UK: Pictorial Histories Pub. Co., 1989. ISBN 978-0-929521-16-9.
- Taylor, John W. R.. Jane's All the World's Aircraft 1965–66. Marston, 1965.
- Talbot, Ted (2013), Concorde A Designer's Life The Journey To Mach 2, The History Press, ISBN 978-0-7524-8928-5
- Jet Airliners of the World 1949–2007. Tunbridge Wells, Kent, UK: Air-Britain (Historians) Ltd, 2007. ISBN 978-0-85130-348-2.
- Winchester, Jim. The World's Worst Aircraft: From Pioneering Failures to Multimillion Dollar Disasters. London: Amber Books Ltd, 2005a. ISBN 978-1-904687-34-4.
- Winchester, Jim. X-Planes and Prototypes: From Nazi Secret Weapons to the Warplanes of the Future. Amber Books Ltd, 2005b. ISBN 978-1-84013-815-3.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Lawless, Jill „Final Concorde flight lands at Heathrow“. The Washington Post (26-oktabr 2003-yil). 13-may 2008-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 26-avgust 2017-yil.
- ↑ Gordon and Rigmant 2005
- ↑ Melik-Karamov [Мелик-Карамов], Vitaly [Виталий] „Life and Death of the Tu-144, [Жизнь и смерть самолёта Ту-144“]. Flame [Огонёк] (2000-yil 1-yanvar). 15-noyabr 2000-yilda asl nusxadan arxivlangan. (Wayback Machine saytida 2000-11-15 sanasida arxivlangan)
- ↑ New Design Concepts for High Speed Air Transport (Wayback Machine saytida 2-sentabr 2019-yil sanasida arxivlangan) edited by H. Sobieczky (1997)
- ↑ Towey 2007, s. 359.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Vikiomborda „Concorde“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. |
- Concorde — British Airways (ingl.)
- Concorde — Design muzeyi (ingl.)
- Concorde merosini saqlash guruhi sayti (ingl.)
