Kontrabas balalayka sahifasining manbasini koʻrish

[[fayl:Contrabassbalalaika.jpg|thumb|right]]
'''Kontrabas balalayka''' — oʻlchamiga koʻra eng yirik va dinamikasi boʻyicha [[balalayka]] oilasining eng kuchli va eng past ohangli cholgʻu asbobi. Rus xalq cholgʻu asboblari ansambli yoki orkestrining ovozi uchun asos boʻlgan asosiy bas funktsiyasini bajaradi.

== Konstruksiyasi ==
{| class="wikitable" align="right" style="margin-left:1em"
!mensura
! Uzunlik
! parda
|-
| 1100-1180
| 1600-1700
| 16-17<ref name="kniga-komarov">
{{Книга|автор=Комаров Н.А., Федюнин С.Н.|заглавие=Изготовление и ремонт щипковых музыкальных инструментов|ссылка=https://archive.org/details/isbn_5708801956|место=М.|издательство=Легпромбытиздат|год=1988|страницы=[https://archive.org/details/isbn_5708801956/page/n113 114]—116|страниц=272|isbn=5-7088-0195-6}}</ref>
|}
Tanasining pastki burchagiga metall shpil biriktirilgan boʻlib, u tayanch vazifasini oʻtaydi — asbobning bu pozitsiyasi qoʻshimcha rezonans effektini ham beradi va tovush uzunroq, hajmdor hamda uchuvchan boʻladi.

== Tuzilishi ==
{| class="wikitable" align="right" style="margin-left:1em"
|-
! String || Nota || Oktava || Natatsyia
|-
|align="center"| 1 || D (Re) || Katta ||rowspan="3" align="center"| [[fayl:Balalaika Contrabass range.svg|90px]]
|-
|align="center"| 2 || A<sub>1</sub> (La<sub>1</sub>) ||rowspan="2"| Nazoratoktavasi
|-
|align="center"| 3 || E<sub>1</sub> (Mi<sub>1</sub>)
|}
Kontrabas balalaykaning ochiq torlari ovozi uning ''toʻrtinchi'' tuzilishini tashkil qiladi. Birinchi qatordan boshlanuvchi ohanglar ketma-ketligida eng yuqori ohang: '''''Re''' (katta oktava); '''La''', '''Mi''' (qarshi oktavalar)''. [[Domra|Kontrabas domra]] ham xuddi shunday tuzilishga ega.

Qoʻshni torlar orasidagi [[Interval (musiqa)|intervallar]]: '''''D'''''{p.4}'''''A<sub>1</sub>'''''{p.4}'''''E<sub>1</sub>''''' (Helmholtz boʻyicha harfli notalashtirish, p.4 — mukammal toʻrtinchi).

Klaviaturada 17 pardadan iborat kontrabas balalaykaning musiqiy diapazoni ikkita toʻliq oktava va sakkiz yarim ton oraligidadir. Bu kontraoktavaning bir qismi, katta oktava, kichik oktava va birinchisining bir qismi hisoblanadi: ''Mi'' kontraoktavasidan birinchi oktava Doʻga qadar.

Oʻqish qulayligi uchun stavedagi [[Nota (musiqa)|yozuvlar]] ijro etiladigan haqiqiy tovushdan bir oktava balandroq yoziladi.

== Chalish texnikasi ==
Kontrabas balalaykaning shakli va oʻlchamlari unda tik turgan holda qulay musiqa chalishga imkon beradi. Ammo, orkestrdagi ijrochi, qoida tariqasida, oʻtirib chaladi.

Ovoz taxminan 60x60 mm oʻlchamdagi charm [[Noxun (musiqa)|mediator]] yordamida chiqariladi, bu esa uni kuchaytiradi va yanada chuqurroq yangraydi. Baʼzida yengil, yumshoq va uchuvchi tovushga erishish uchun ''pizzikato'' texnikasi qoʻllanadi, bu holda torlar bosh, koʻrsatkich yoki oʻrta barmoq bilan chertiladi.

Kontrabas balalaykada musiqa chalish oson emas. Ushbu cholgʻu asbobining qalin torlari chinakam jaranglashi uchun koʻp jismoniy kuch sarflashga toʻgʻri keladi. Chap qoʻl bilan torni fretboardga qattiq bosish zarur, oʻng qoʻl bilan esa plektr yordamida torga yumshoq, lekin chuqur va kuchli urish kerak boʻladi.

== Galereya ==
<center><gallery perrow="4" widths="180" heights="180">fayl:Балалайка-контрабас в Московском метро.jpg|Balalayka-stansiyalar orasidagi oʻtishlarning birida kontrabas
</gallery></center>

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Balalaika]]
[[Turkum:Bass musiqa asboblari]]