Koyot sahifasining manbasini koʻrish

'''Koyot''' [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]<nowiki/>ning shimoli-gʻarbiy qismidagi [[Indeyslar|hindlarning]] afsonalarida va [[Mif|afsonalar qahramonlari]] sifatida tez-tez uchrab turadi. Asarlarda koyotning mavjudligi uning maʼlum bir hududda ommabop boʻlgani va hayvonning xususiyatlari bilan bogʻliq: rivojlangan intellekt va yuqori ijtimoiylashuvi.<ref name="Ramsey">{{veb manbasi|author=Ramsey, Jarold.|url=http://www.oregonencyclopedia.org/articles/coyote_legend_/|title=Coyote (legend)|work=The Oregon Encyclopedia|lang=en|accessdate=2014-11-24}}</ref> U afsonada [[navaxo]] <ref name="Ramsey" />, ne-perse <ref name="Ramsey" /><ref name="ilhawaii.net">{{veb manbasi|url=http://www.ilhawaii.net/~stony/lore47.html|title=Coyote and the Monster of Kamiah|lang=en|accessdate=2014-11-24|arxivsana=2015-03-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150322152404/http://www.ilhawaii.net/~stony/lore47.html}}</ref>, [[не-персе]]<ref name="ilhawaii.net"/>, {{Tarjima qilinmagan|Кус (народ)|кус||Coos people|Coos}} <span lang="en" style="font-style:italic;">[[:en:Coos people|<span title="Coos people — версия статьи «Кус (народ)» на английском языке">Coos</span>]]</span><span>)</span> <ref name="Ramsey" />, yakama <ref>{{veb manbasi|url=http://www.meta-religion.com/World_Religions/Ancient_religions/North_america/coyote_and_crow.htm|title=Coyote And Crow|lang=en|accessdate=2014-11-24|work=Meta Religion}}</ref>, {{Tarjima qilinmagan|Уаско (народ)|васко||Wasco-Wishram}} <span lang="en" style="font-style:italic;">[[:en:Wasco-Wishram|<span title="Wasco-Wishram — версия статьи «Уаско (народ)» на английском языке">Vasko-Vishram</span>]]</span> <span>)</span> <ref name="Ramsey" /> nomalari bilan mashhur.

Asarlarda Koyot odatda kichik qahramon sifatida namoyish etiladi. Uni bosh qahramonga qarama-qarshi qoʻllash mumkin, chunki u qahramonligi bilan emas, balki insoniy fazilatlari bilan ajralib turadi. Qoidata koʻra, u skandinaviya afsonasidagi [[Loki]]<nowiki/>ga oʻxshash boʻlgan trikster rolini oʻynaydi.<ref name="Ramsey"/> Bir qator afsonalarda koyot boshqa afsonaviy rollarni ham bajargan, masalan, navaxo afsonasida Koyot trikster boʻlish bilan bir qatorda, „bir vaqtning oʻzida“ ov, urush va sevgi xudosi, jodugarlik ixtirochisi ham boʻlgan.<ref name="Cooper"/>
Koyot koʻplab ijobiy xususiyatlarga ega.<ref name="Ramsey"/> [[Kosmogoniya|Kosmogon]] afsonalarida u baʼzi tuproq boʻlaklariga, ekstrement yoki qon quyqasini tepib dunyoni va birinchi odamlarni yaratgan.<ref name="Cooper">{{veb manbasi|author=Cooper G.H.|url=http://www2.brandonu.ca/library/cjns/7.2/cooper.pdf|title=Coyote in Navajo religion and cosmology|lang=en|accessdate=2014-11-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120722204950/http://www2.brandonu.ca/library/CJNS/7.2/cooper.pdf|archivedate=2012-07-22|deadlink=yes}}</ref> Yevropaliklarning Amerika Gʻarbiga kelishi bilan paydo boʻlgan asarlarda koyot yangi xususiyatga ega: anʼanaviy hind [[madaniyat]]ini Yevropa bosqinidan himoya qilishdir. U yevropaliklarga qarshi boʻlgan satirik qahramonga aylangan. Misol uchun, zamonaviy hikoyalardan birida, koyot haqida hikoya qilmoqchi boʻlgan [[Antropologiya|antropologning]] tuzogʻiga tushib qoladi, ammo notanish odamni aldab, unga faqatgina ekskrement yozuvlarini qoldirgan.<ref name="Ramsey" />

Koyot haqidagi hikoyalarning ahamiyati va ibratliligi hindlarning qishda, uy ishlari qisqargan va boʻsh vaqtlarini maʼnaviy bayramlarga bagʻishlashda foydalanganligi bilan taʼkidlanadi. Bahordan kuzning boshigacha koyot haqida hikoyalar aytilmagan.<ref name="Ramsey"/>
== Zamonaviy madaniyatdagi koyot ==
Koyot Tomas Siddellning „Gannerkrig koʻchasi“ ({{Lang-en|Gunnerkrigg Court}}<span lang="en" style="font-style:italic;">Gunnerkrigg mahkamasi)</span> deb nomlangan veb-komikasidagi bosh qahramonlardan biri boʻlgan <ref>{{veb manbasi|url=http://gunnerkrigg.com|title=Gunnerkrigg Court}}</ref>, bu yerda u trikster xudosi, Gillliti oʻrmonining boshligʻi <ref>{{veb manbasi|url=http://acomics.ru/~gunnerkrigg|title=Перевод вебкомикса на acomics.ru}}</ref> sifatida tasvirlangan.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyot ==

* {{Книга|ответственный=Ramsey, Jarold, ed.|заглавие=Coyote Was Going There: Indian Literature of the Oregon Country|ссылка=https://archive.org/details/coyotewasgoingth0000unse|место=Seattle|издательство=University of Washington Press|год=1977}}
* {{Книга|автор=Ramsey, Jarold.|заглавие=Reading the Fire: The Traditional Indian Literatures of America|ссылка=https://archive.org/details/readingfiretradi0000rams|место=Seattle|издательство=University of Washington Press|год=1999|isbn=9780295977874|allpages=332}}
* {{Книга|ответственный=William Bright, ed.|заглавие=A Coyote Reader|ссылка=https://archive.org/details/coyotereader00brig_1|место=Berkeley|издательство=University of California Press|год=1993}}

 {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}