Ziyosfera

Koyot

Коёт АҚШнинг шимоли-ғарбий қисмидаги ҳиндларнинг афсоналарида ва афсоналар қаҳрамонлари сифатида тез-тез учраб туради. Асарларда коётнинг мавжудлиги унинг маълум бир ҳудудда оммабоп бўлгани ва ҳайвоннинг хусусиятлари билан боғлиқ: ривожланган интеллект ва юқори ижтимоийлашуви.[1] У афсонада навахо [1], не-персе [1][2], не-персе[2], Кус (народ) [кус; Cоос пеопле] Cоос) [1], якама [3], Уаско (народ) [васко; Wасcо-Wишрам] Васко-Вишрам ) [1] номалари билан машҳур.

Асарларда Коёт одатда кичик қаҳрамон сифатида намойиш этилади. Уни бош қаҳрамонга қарама-қарши қўллаш мумкин, чунки у қаҳрамонлиги билан эмас, балки инсоний фазилатлари билан ажралиб туради. Қоидата кўра, у скандинавия афсонасидаги Локига ўхшаш бўлган трикстер ролини ўйнайди.[1] Бир қатор афсоналарда коёт бошқа афсонавий ролларни ҳам бажарган, масалан, навахо афсонасида Коёт трикстер бўлиш билан бир қаторда, „бир вақтнинг ўзида“ ов, уруш ва севги худоси, жодугарлик ихтирочиси ҳам бўлган.[4] Коёт кўплаб ижобий хусусиятларга эга.[1] Космогон афсоналарида у баъзи тупроқ бўлакларига, экстремент ёки қон қуйқасини тепиб дунёни ва биринчи одамларни яратган.[4] Европаликларнинг Америка Ғарбига келиши билан пайдо бўлган асарларда коёт янги хусусиятга эга: анъанавий ҳинд маданиятини Европа босқинидан ҳимоя қилишдир. У европаликларга қарши бўлган сатирик қаҳрамонга айланган. Мисол учун, замонавий ҳикоялардан бирида, коёт ҳақида ҳикоя қилмоқчи бўлган антропологнинг тузоғига тушиб қолади, аммо нотаниш одамни алдаб, унга фақатгина экскремент ёзувларини қолдирган.[1]

Коёт ҳақидаги ҳикояларнинг аҳамияти ва ибратлилиги ҳиндларнинг қишда, уй ишлари қисқарган ва бўш вақтларини маънавий байрамларга бағишлашда фойдаланганлиги билан таъкидланади. Баҳордан кузнинг бошигача коёт ҳақида ҳикоялар айтилмаган.[1]

Замонавий маданиятдаги коёт

Коёт Томас Сидделлнинг „Ганнеркриг кўчаси“ (инглизча: Гуннеркригг CоуртГуннеркригг маҳкамаси) деб номланган веб-комикасидаги бош қаҳрамонлардан бири бўлган [5], бу ерда у трикстер худоси, Гилллити ўрмонининг бошлиғи [6] сифатида тасвирланган.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Рамсей, Жаролд. „Cоёте (легенд)“ (эн). Тҳе Орегон Энcйcлопедиа. Қаралди: 2014-йил 24-ноябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 „Cоёте анд тҳе Монстер оф Камиаҳ“ (эн). 2015-йил 22-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 24-ноябр.
  3. ↑ „Cоёте Анд Cроw“ (эн). Мета Религион. Қаралди: 2014-йил 24-ноябр.
  4. ↑ 4,0 4,1 Cоопер Г.Ҳ. „Cоёте ин Наважо религион анд cосмологй“ (эн) (деадлинк). 2012-йил 22-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 24-ноябр.
  5. ↑ „Гуннеркригг Cоурт“.
  6. ↑ „Перевод вебкомикса на аcомиcс.ру“.

Адабиёт

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Koyot" dan olindi